ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΠ ΤΥΡΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ “ΦΑΡΜΑΚΟ” ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΟΥ

Η ελιά είναι το πρώτο εξαγώγιμο προϊόν της Ελλάδας, με τα οφέλη της να έχουν εκτοξεύσει τις πωλήσεις εκτός συνόρων, στις χώρες όπου οι πολίτες έχουν κάνει “στροφή” προς τη μεσογειακή διατροφή και αντιμετωπίζουν τα τρόφιμα σε άμεση συνάρτηση με την υγεία τους.

Ένα άλλο ελληνικό προϊόν που έχει εκτοξεύσει τις εξαγωγές του, είναι ένα από τα πιο μελετημένα ελληνικά τρόφιμα, παγκοσμίως, ιδιαίτερα χάριν της ιδιότητας ΠΟΠ, αλλά και των προβιοτικών χαρακτηριστικών της.

Πρόκειται για την ΠΟΠ φέτα, των 85.000 με 90.000 τόνων εξαγωγών ετησίως, με την αξία να προσεγγίζει ή και να ξεπερνάει τα 500 με 600 εκατομμύρια ευρώ.

Στοιχεία αναφέρουν ότι το 60 με 65% της ελληνικής παραγωγής εξάγεται. Η Γερμανία και τη Μεγάλη Βρετανία είναι οι δυο μεγαλύτερες αγορές, η Γαλλία και η Ιταλία ακολουθούν και οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία παρουσιάζουν συνεχή αύξηση.

Aν και για χρόνια η φέτα κατηγορείται, λόγω του αλατιού και των λιπαρών της, οι νεότερες εργασίες Ελλήνων και ξένων ερευνητών αποκαλύπτουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα, με φυσικά βιοενεργά πεπτίδια που ρυθμίζουν την πίεση και προβιοτικά στελέχη και λιπαρά οξέα που προστατεύουν το έντερο και την καρδιά.

Τι εννοούμε όταν λέμε “ΠΟΠ φέτα”

Η ζήτηση είναι πια τόσο μεγάλη, που το κύριο πρόβλημα των ελληνικών γαλακτοκομείων δεν είναι αν θα πουλήσουν την παραγωγή, αλλά αν υπάρχει αρκετό ελληνικό πρόβειο γάλα, ώστε να καλυφθεί η παγκόσμια ζήτηση, δεδομένων των προδιαγραφών Προστατευόμενης Ονομασία Προέλευσης,  

Το αυθεντικό ελληνικό τυρί με Προστατευόμενη Προστασία Προέλευσης (ΠΟΠ) ακολουθεί συγκεκριμένους, παραδοσιακούς, κανόνες. Στις βασικές προδιαγραφές αναφέρεται ότι

1. παρασκευάζεται αποκλειστικά από πρόβειο γάλα ή μείγμα πρόβειου με έως 30% κατσικίσιο.
2. δεν επιτρέπεται η χρήση αγελαδινού γάλακτος ή συντηρητικών και
3. ωριμάζει σε άλμη ή παραδοσιακά βαρέλια, για τουλάχιστον δυο μήνες.

Το γάλα και η παραγωγή πρέπει να γίνονται μόνο σε εγκεκριμένες περιοχές της Ελλάδας, όπως η Μακεδονία, η Θεσσαλία, η Ήπειρος, η Στερεά Ελλάδα, η Πελοπόννησος, η Θράκη και η Λέσβος.

Έρχονται αυξήσεις στη φέτα

Όπως διάβασες, η ζήτηση πιέζει ήδη την προσφορά, με τη μειωμένη παραγωγή πρόβειου γάλακτος και το υψηλότερο κόστος ενέργειας που προκύπτει από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, να περνούν σιγά σιγά στην αγορά.

Οι εκτιμήσεις αναφέρουν πως οι ανατιμήσεις στη σημερινή τιμή που είναι από 12 έως 13 ευρώ το κιλό κατά μέσο όρο, έχουν εκτιμηθεί μεταξύ του 5% και του 9%. Το έλλειμμα στο πρόβειο γάλα υπολογίζεται περίπου στους 100.000 τόνους στο σύνολο της παραγωγής.

Το μεγαλύτερο ποσοστό (κοντά στο 70%) σχετίζεται με τις απώλειες και τις ασθένειες του ζωϊκού κεφαλαίου (περί τα 600.000 ζώα).

Το υπόλοιπο ποσοστό έχει να κάνει με την αυξημένη ζήτηση από τις εξαγωγές, που φέτος είναι κατά 7% μεγαλύτερες, συγκριτικά με πέρυσι.

Ας δούμε, όμως πώς ευεργετεί η φέτα την υγεία μας.

Τι μας δίνει, επιστημονικά επιβεβαιωμένα, η φέτα

Όταν τρώμε κανονική (όχι η ντεμέκ) φέτα, στην ποσότητα που οι ειδικοί έχουν δώσει ως συνιστώμενη (30 με 40 γραμμάρια την ημέρα -που καλύπτει τα άτομα με καρδιαγγειακά νοσήματα ή υψηλή χοληστερίνη), ιδανικά εφόσον την ξεπλύνουμε πρώτα για να φύγει το περιττό αλάτι, προσφέρει στον οργανισμό

• ασβέστιο και φώσφορο που βοηθά στην υγεία των οστών και των δοντιών και μειώνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης -για την ιστορία, τα σκληρά ωριμασμένα τυριά, όπως η γραβιέρα, δίνουν το περισσότερο ασβέστιο,
• πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας που συμβάλλει στη διατήρηση της μυικής μάζας,
• βιταμίνες του συμπλέγματος Β που βοηθούν στην ενέργεια, το νευρικό σύστημα και το σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η βιταμίνη Κ2, η οποία παράγεται κατά τη ζύμωση, προστατεύει την καρδιά καθώς κατευθύνει το ασβέστιο στα οστά και στα δόντια και εμποδίζει την εναπόθεσή του στις αρτηρίες,
• χαμηλούς υδατάνθρακες, άρα είναι κατάλληλη για σχετικές δίαιτες και
• χαμηλά επίπεδα λακτόζης, λόγω της μακράς διαδικασίας ζύμωσης και ωρίμανσης. Αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ πιο ανεκτή σε άτομα με ήπια δυσανεξία στη λακτόζη.

Όλα αυτά τα λαμβάνουμε, στην “τιμή” των από 75 έως 100 θερμίδων.

Αυτά είναι τα δεδομένα.

Πάμε τώρα, σε όσα φαίνεται πως μπορεί να προσφέρει αυτό το τυρί, σύμφωνα με μελέτες.

Η φέτα ρυθμίζει την πίεση

Η παραδοσιακή φέτα περιέχει βακτήρια γαλακτικού οξέος, συμπεριλαμβανομένων κάποιων που έχουν προβιοτικές ιδιότητες. Δεν είναι όμως, επίσημα πιστοποιημένο προβιοτικό τρόφιμο, αφού η παστερίωση του γάλακτος και τα υψηλά επίπεδα αλατιού και οξύτητας μειώνουν τον πληθυσμό κάποιων ζωντανών μικροβίων.

Παρ’ όλα αυτά, μελέτες δείχνουν πως μπορεί να γίνει υπερτροφή.

Η φέτα περιέχει πολλά “καλά” (γαλακτικά) βακτήρια, κάποια εκ των οποίων δεν τα βάζουν οι παραγωγοί, αλλά εμφανίζονται μόνα τους όσο ωριμάζει η φέτα. Αυτά, φαίνεται πως μπορούν να παράγουν ουσίες που βοηθούν στη ρύθμιση της πίεσης.

Μάλιστα, μελέτες έδειξαν ότι τα εκχυλίσματα ώριμης φέτας έχουν ισχυρή αντιυπερτασική δράση.

Συγκεκριμένα, κατά την παραγωγή των τυριών, προστίθενται στην αρχή “καλά” βακτήρια (starter), ώστε να μην ξινίσει το γάλα και να αρχίσει η πήξη και η ζύμωση.

Κατά τη διάρκεια της ωρίμανσης, όσο δηλαδή η φέτα “κάθεται” για μήνες στην άλμη, εμφανίζονται και άλλα βακτήρια, τα οποία “δίνει” το περιβάλλον (το γάλα, ο εξοπλισμός, τα χέρια, ο αέρας και ούτω καθ’ εξής) ή επιβιώνουν από το ωμό γάλα, αν δεν έχει παστεριωθεί πλήρως.

Αυτά λέγονται Non-Starter Lactic Acid Bacteria, δηλαδή γαλακτικά βακτήρια που δεν προέρχονται από την αρχική καλλιέργεια εκκίνησης και “αποφασίζουν” για το χαρακτηριστικό άρωμα της φέτας, τη γεύση.

Όπως αποκάλυψε μελέτη που δημοσίευσαν το 2025 ερευνητές από το Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου, του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, τα NSLAB δίνουν και ουσίες που μπορεί να βοηθούν στην πίεση.

Δηλαδή, μολονότι η φέτα έχει υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο -το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο υπέρτασης-, τα γαλακτικά βακτήρια που δεν προέρχονται από την αρχική καλλιέργεια παράγουν ουσίες, όπως πεπτίδια και GABA (το γ-αμινοβουτυρικό οξύ είναι ο κύριος ανασταλτικός νευροδιαβιβαστής στον ανθρώπινο εγκέφαλο, ο οποίος λειτουργεί ηρεμώντας τη δραστηριότητα του νευρικού συστήματος), που μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση της πίεσης.

Η χοληστερίνη και η θωράκιση του εντέρου

Σε εργασία που έγινε με δείγμα φέτα από φάρμες της Κεφαλονιάς, επιστήμονες βρήκαν πως στο προϊόν κρύβονται πολλά υποσχόμενα προβιοτικά στελέχη που, στο μέλλον, μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να φτιάξουμε ακόμα πιο υγιεινά γαλακτοκομικά προϊόντα.

Κάποια βακτήρια φάνηκε να μειώνουν την χοληστερίνη, να “κολλούν” καλά στο έντερο και να έχουν αντιδιαβητική δράση.

Άλλη δοκιμή έκανε τη φέτα πιο ασφαλή, καθώς με ορισμένα “καλά” βακτήρια εμποδίστηκε η ανάπτυξη επικίνδυνων μικροβίων, όπως η Listeria. Πέραν αυτού, το προϊόν διατηρήθηκε για περισσότερο (έως 13 ημέρες παραπάνω), χωρίς να χαλάει η γεύση του.

Σε μικροβιολογική ανάλυση τώρα, ελληνικών ΠΟΠ τυριών, η φέτα είχε τα πιο χαμηλά επίπεδα ανεπιθύμητων βακτηρίων και πολλά χρήσιμα βακτήρια, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως προβιοτικά ή για βιοπροστασία.

Η φέτα μπορεί να έχει αντικαρκινική δράση

Το πρόβειο και κατσικίσιο γάλα, ειδικά από ζώα ελεύθερης βοσκής στην Ελλάδα είναι πλούσια σε Συζευγμένο Λινολεϊκό Οξύ (Conjugated Linoleic Acid -CLA), ένα λιπαρό οξύ με αποδεδειγμένη αντικαρκινική δράση και θετική επίδραση στη διαχείριση του βάρους.

Σε άλλη μελέτη, ερευνητές κατάφεραν να φτιάξουν προβιοτική φέτα, με την προσθήκη ειδικά επιλεγμένων βακτηρίων που επιβιώνουν στη φέτα για μήνες και την κάνουν πιο ωφέλιμη για το έντερο.

Για πρώτη φορά δοκιμάστηκε το βακτήριο Propionibacterium που θεωρείται ότι έχει αντικαρκινική δράση.

Αφενός επέζησε πολύ καλά -έφτασε σε υψηλούς αριθμούς, αφετέρου παρήγαγε προπιονικό οξύ, που συνδέεται με οφέλη για την υγεία, με τους δοκιμαστές να απολαμβάνουν τη γεύση.

Ως εκ τούτου, η φέτα φαίνεται να είναι ένας πολύτιμος σύμμαχος για την καρδιά, το έντερο και τη συνολική μας υγεία, εφόσον φυσικά δεν κάνουμε υπερβολές.