Εξωδικαστικός μηχανισμός: Ποιοι κερδίζουν μεγάλες διαγραφές χρεών και μακροχρόνιες δόσεις

Σε νέα φάση έντονης κινητικότητας έχει εισέλθει ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών, καθώς τα τελευταία στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καταγράφουν εκρηκτική αύξηση τόσο στις αιτήσεις όσο και στις επιτυχείς ρυθμίσεις χρεών.

Τα συνολικά ποσά που έχουν ήδη ρυθμιστεί ξεπερνούν πλέον τα 18,6 δισ. ευρώ, ενώ οι οφειλές που βρίσκονται μέσα στην πλατφόρμα αγγίζουν τα 59,7 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας το μέγεθος της πίεσης που αντιμετωπίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η εικόνα του Απριλίου δείχνει ότι ο μηχανισμός εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικό εργαλείο διαχείρισης ιδιωτικού χρέους, ιδιαίτερα μετά και τις πρόσφατες παρεμβάσεις που διεύρυναν την επιλεξιμότητα των οφειλετών. Σύμφωνα με την Έκθεση Προόδου του εξωδικαστικού μηχανισμού, οι συνολικές αιτήσεις έχουν φτάσει τις 141.930, με τις οφειλές που αντιστοιχούν σε αυτές να ανέρχονται στα 59,71 δισ. ευρώ. Από αυτές, περίπου 99.200 αιτήσεις έχουν ήδη ολοκληρωθεί, ενώ περισσότερες από 16.980 βρίσκονται στο στάδιο της οριστικής υποβολής και διαπραγμάτευσης.

Μόνο μέσα στον Απρίλιο καταγράφηκαν 4.691 νέες αιτήσεις και 3.214 νέες οριστικές υποβολές, επιβεβαιώνοντας ότι οι οφειλέτες συνεχίζουν να στρέφονται μαζικά στον μηχανισμό αναζητώντας μια βιώσιμη λύση για τα χρέη τους. Το κύμα αυτό συνδέεται τόσο με την πίεση από τις εισπρακτικές διαδικασίες όσο και με την ανάγκη αποφυγής πλειστηριασμών και κατασχέσεων.

Επαγγελματίες και επιχειρήσεις τη μερίδα του λέοντος

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η πλειονότητα των οφειλών αφορά επαγγελματίες και επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, το 58,7% των συνολικών χρεών που έχουν ενταχθεί στον εξωδικαστικό αφορά φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ τα νομικά πρόσωπα συγκεντρώνουν επιπλέον το 22,1% των οφειλών. Αντίθετα, τα φυσικά πρόσωπα χωρίς επαγγελματική ιδιότητα αντιστοιχούν στο 19,2% του συνόλου.

Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 75% των χρεών αφορά οφειλές προς χρηματοδοτικούς φορείς, δηλαδή τράπεζες και servicers, ενώ το υπόλοιπο αφορά χρέη προς το Δημόσιο. Αυτό επιβεβαιώνει ότι το τραπεζικό ιδιωτικό χρέος εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυρήνα του προβλήματος.

Σημαντική είναι και η συγκέντρωση μεγάλων οφειλών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, περισσότερα από 32,9 δισ. ευρώ αφορούν χρέη άνω του 1 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 55,2% του συνόλου των οφειλών που έχουν ενταχθεί στον μηχανισμό. Ωστόσο, σε επίπεδο πλήθους αιτήσεων, το μεγαλύτερο ποσοστό εντοπίζεται στην κατηγορία οφειλών από 50.000 έως 200.000 ευρώ, όπου συγκεντρώνεται το 38,6% των αιτήσεων.

Η γεωγραφική κατανομή των χρεών αποτυπώνει τη συγκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας στις μεγάλες περιφέρειες της χώρας. Η Αττική καταγράφει οφειλές άνω των 19,2 δισ. ευρώ, δηλαδή το 32,3% του συνόλου, ενώ ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία με 8,6 δισ. ευρώ και ποσοστό 14,4%. Μαζί οι δύο περιφέρειες συγκεντρώνουν σχεδόν το 47% των συνολικών οφειλών που βρίσκονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό.

Οι επιτυχείς ρυθμίσεις

Την ίδια στιγμή, οι επιτυχείς ρυθμίσεις συνεχίζουν να αυξάνονται. Τον Απρίλιο πραγματοποιήθηκαν 2.172 νέες ρυθμίσεις οφειλών, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές ύψους 588,1 εκατ. ευρώ. Συνολικά, οι επιτυχείς ρυθμίσεις έχουν φτάσει πλέον τις 60.388, με συνολικό ύψος αρχικών οφειλών 18,64 δισ. ευρώ. Ο μέσος όρος οφειλής ανά ρύθμιση διαμορφώνεται στις 308.490 ευρώ.

Από τις ρυθμίσεις αυτές, 613 έγιναν με βάση τις νέες διατάξεις του νόμου 5193/2025, ο οποίος διεύρυνε τα κριτήρια επιλεξιμότητας και επέτρεψε σε περισσότερους οφειλέτες να ενταχθούν στον μηχανισμό.

Οι περισσότερες επιτυχείς ρυθμίσεις αφορούν και πάλι επαγγελματίες. Συγκεκριμένα, το 68,5% των ρυθμίσεων αφορά φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ περίπου 13.460 ρυθμίσεις αφορούν φυσικά πρόσωπα χωρίς επαγγελματική ιδιότητα και 5.580 ρυθμίσεις νομικά πρόσωπα.

Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και η διάρκεια αποπληρωμής των ρυθμίσεων. Για οφειλές προς το Δημόσιο, η μέση διάρκεια φτάνει τα 16 έτη, ενώ για οφειλές προς χρηματοδοτικούς φορείς η μέση διάρκεια διαμορφώνεται στα 15 έτη. Στα στεγαστικά δάνεια, η μέση διάρκεια αποπληρωμής φτάνει τα 25 χρόνια, στα επιχειρηματικά τα 19 χρόνια και στα καταναλωτικά τα 14 χρόνια.

“Κούρεμα” άνω του 30% από τράπεζες και servicers

Εξίσου σημαντικό είναι το εύρος των “κουρεμάτων”. Το συνολικό ποσό διαγραφών χρέους ανέρχεται πλέον στα 6,03 δισ. ευρώ. Το μέσο “κούρεμα” για οφειλές προς το Δημόσιο διαμορφώνεται στο 13,5%, ενώ για χρέη προς χρηματοδοτικούς φορείς φτάνει το 28,5%. Σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά στα καταναλωτικά δάνεια και σε άλλα τραπεζικά προϊόντα, οι διαγραφές ξεπερνούν ακόμη και το 30%-40%.

Σύμφωνα με την έκθεση, σχεδόν οι μισές ρυθμίσεις προς τράπεζες και servicers περιλαμβάνουν “κούρεμα” άνω του 30%, γεγονός που δείχνει ότι οι πιστωτές προχωρούν πλέον σε πιο επιθετικές αναδιαρθρώσεις προκειμένου να επιτύχουν βιώσιμες συμφωνίες.

Παρά την πρόοδο, παραμένουν υψηλά τα ποσοστά απορρίψεων. Περίπου το 19% των προτάσεων στις πολυμερείς διαπραγματεύσεις απορρίπτεται από τους ίδιους τους οφειλέτες, ενώ στις διμερείς διαπραγματεύσεις το ποσοστό φτάνει το 16%. Οι βασικότεροι λόγοι είναι ότι οι προτάσεις κρίνονται μη βιώσιμες ή μη συμφέρουσες.

Από την πλευρά των τραπεζών και των servicers, ο κυριότερος λόγος απόρριψης είναι η διαπίστωση ανεπαρκούς οικονομικής δυνατότητας του οφειλέτη να εξυπηρετήσει τη ρύθμιση. Η αιτιολογία αυτή αντιστοιχεί στο 34,6% των απορρίψεων βάσει ύψους οφειλών. Ακολουθούν περιπτώσεις που κρίθηκε ότι ο εξωδικαστικός δεν αποτελεί το κατάλληλο εργαλείο ρύθμισης λόγω του ύψους ή της φύσης της οφειλής, αλλά και περιπτώσεις με ιστορικό αθέτησης προηγούμενων ρυθμίσεων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στους οικονομικά ευάλωτους οφειλέτες. Μέχρι το τέλος Απριλίου είχαν υποβληθεί 11.821 αιτήσεις από ευάλωτα νοικοκυριά, εκ των οποίων οι 6.971 οδήγησαν σε επιτυχή ρύθμιση. Από αυτές, οι 439 αφορούσαν άτομα με αναπηρία.

Την ίδια ώρα, συνεχίζεται και η χρήση του μέτρου της προκαταβολής για την αναστολή πλειστηριασμών. Συνολικά έχουν καταγραφεί 996 αιτήσεις με χρήση του συγκεκριμένου μέτρου, ενώ σε 531 περιπτώσεις υπήρξε θετική έκβαση και αναστολή των αναγκαστικών μέτρων.