Νέα κριτήρια για τις συνταξιοδοτικές παροχές

Η απειλή της μακροχρόνιας διατηρισιμότητας των δημόσιων οικονομικών φέρνει επανεξέταση των συνταξιοδοτικών παροχών από τον Ιούνιο.

Τα νέα στοιχεία αποδεικνύουν ότι η δαπάνη για συντάξεις σε ένα ορίζοντα χρόνου μέχρι και το 2050 εμφανίζεται να αυξάνεται πάνω από το 2,5% του ΑΕΠ, ποσοστό που αποτελεί το όριο με βάση τους διεθνείς οργανισμούς για τη λήψη νέων μέτρων στον τομέα των παροχών.

Η δαπάνη για συντάξεις μόνο για το διάστημα 2012 – 2020, βάσει στοιχείων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αυξάνεται κατά 0,6% του ΑΕΠ γεγονός που υποδηλώνει νέες αλλαγές για το σύστημα, προκειμένου να είναι διατηρήσιμη η δημοσιονομική προσαρμογή μέσω των μέτρων λιτότητας.

Η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία στην έκδοση που δημοσιοποίησε πριν από δύο μήνες για τη γήρανση του ευρωπαϊκού πληθυσμού αναφέρει την Ελλάδα ως μια από τις χώρες με επιταχυνόμενη γήρανση σε σχέση με το μέσο όρο της ΕΕ.

Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι από το 2009 μέχρι και σήμερα οι αιτήσεις για συντάξεις ατόμων με ηλικία 65 ευρώ ή και περισσότερο ήταν 2,5% σε ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ στην Ελλάδα η αύξηση των υποψήφιων συνταξιούχων ήταν περίπου 5,7% δηλαδή περισσότερο από 3 μονάδες μεγαλύτερη με κάποιες από τις ελληνικές περιφέρειες, όπως η Πελοπόννησος, να συγκεντρώνουν τα υψηλότερα ποσοστά συνταξιούχων.

Σε συνδυασμό με τη βαθιά οικονομική κρίση και κατά συνέπεια την κάθετη μείωση κοινωνικών παροχών, την κακή οικονομική κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων, αλλά και το υψηλό ποσοστό εισφοροδιαφυγής, η οποία με βάση παραδοχές του υπουργείου εργασίας φτάνει τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ, προμηνύει βαθιές αλλαγές έστω και σε ένα ορίζοντα χρόνου για τις παροχές ασφάλισης.

Η λογική της πολυετούς αναθεώρησης βρίσκεται στο γεγονός ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε βαθιά ύφεση η οποία μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 5% του ΑΕΠ για φέτος με προοπτική να μετριαστεί το 2013 και να περάσει στην ανάπτυξη το 2014 με βάση τις προβλέψεις Ε.Ε. και ΔΝΤ

Δυσοίωνη, όπως σημειώνει η “Ναυτεμπορική”, είναι και η κριτική για το πλέγμα κοινωνικής προστασίας που υπάρχει στην Ελλάδα και το οποίο κοστίζει κάθε χρόνο (πλην συντάξεων) περίπου το 8% του ΑΕΠ ή περίπου 17 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα κοινωνικά επιδόματα είναι μέσα στη λίστα των περικοπών που θα πρέπει να γίνουν εν όψει των διαπραγματεύσεων του Ιουνίου.

Με βάση τον επίσημο σχεδιασμό του υπουργείου Οικονομικών, η περικοπή θα πρέπει να φτάσει το 2013 και το 2014 τα 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ (1,5% του ΑΕΠ), δίνοντας έμφαση στην καλύτερη στοχοθέτηση των κοινωνικών επιδομάτων που ξεκινούν από τα επιδόματα ανεργίας και φτάνουν μέχρι και τα επιδόματα μονογονεϊκών οικογενειών.

Σύμφωνα με την Eurostat το πλέγμα κοινωνικής προστασίας με βάση στοιχεία του 2010 παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στο μέσο όρο της Ε.Ε. μειώνει τον κίνδυνο της φτώχειας για τα ελληνικά νοικοκυριά μόνο κατά 0,5% -0,8%, ενώ στο μέσο όρο της Ευρώπης η μείωση του κινδύνου της φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις φτάνει το 4,5-5%.

Το ζητούμενο στην περίπτωση της Ελλάδας είναι κατά πόσο είναι δυνατό να υπάρξει δημοσιονομική μείωση στις κοινωνικές μεταβιβάσεις τη στιγμή που και οι άμεσοι δικαιούχοι πολλαπλασιάζονται λόγω της κρίσης και μπαίνουν στην ουρά να γίνουν δικαιούχοι όλο και περισσότεροι κάθε μέρα με τη θεσμοθετημένη από την ελληνική πολιτεία μείωση των εισοδημάτων.

Η μόνη ουσιαστική αλλαγή που θα πρέπει να γίνει είναι η ανακατανομή της χορήγησης των επιδομάτων ώστε να τα απολαμβάνουν οι πραγματικοί δικαιούχοι του, αλλά και να επιτυγχάνουν μεγαλύτερο κοινωνικό αποτέλεσμα.

Με βάση το σχεδιασμό του υπουργείου Οικονομικών θα επιβληθεί κατ’ αρχήν εισοδηματικό κριτήριο για την καταβολή των επιδομάτων αυτών, ενώ όλα αυτά τα επιδόματα θα μειωθούν σημαντικά σε αριθμό ώστε να έχουν πλέον κεντρική διαχείριση.