Πληθωρισμός Μαΐου: Στα “ψηλά” οι τιμές – Αιτίες και “απόνερα” 

Η πορεία του πληθωρισμού για τον Μάιο βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο, καθώς η ΕΛΣΤΑΤ ανακοινώνει τα επίσημα στοιχεία, σε μια συγκυρία όπου η ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό παράγοντα πίεσης για τις τιμές.

Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση που καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες τόσο στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου Brent όσο και στα καύσιμα στην αντλία, το αυξημένο ενεργειακό κόστος που προκάλεσε η πολεμική ένταση στη Μέση Ανατολή συνεχίζει να περνά στην πραγματική οικονομία, τροφοδοτώντας νέο κύμα ανατιμήσεων σε βασικά καταναλωτικά αγαθά και κυρίως στα τρόφιμα.

Το νέο πληθωριστικό περιβάλλον διαμορφώνεται μάλιστα σε μια περίοδο αυξημένης πολιτικής κινητικότητας, καθώς η χώρα εισέρχεται ουσιαστικά σε παρατεταμένη προεκλογική τροχιά, με την ακρίβεια να εξελίσσεται σε έναν από τους βασικούς παράγοντες διαμόρφωσης του οικονομικού και πολιτικού κλίματος. Κι αυτό την ώρα που με βάση την Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας – Μάϊος 2026 του ΙΟΒΕ το 74% των νοικοκυριών προέβλεψε άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό και το 7% (από 5%) αναμένει σταθερότητα. Οι σχετικοί δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις +38,5 και 40,5 μονάδες αντίστοιχα.

Τα στοιχεία της Eurostat

Στο μεταξύ, τα τελευταία στοιχεία της Eurostat καταγράφουν σημαντική επιτάχυνση των πληθωριστικών πιέσεων στην Ελλάδα. Ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε τον Μάιο στο 5%, από 4,6% τον Απρίλιο, όταν στην Ευρωζώνη ανήλθε στο 3,2% από 3% τον προηγούμενο μήνα. Παράλληλα, ο δομικός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε στο 2,3% από 2,1%.

Η σύγκριση

Είναι σαφές, πάντως, ότι  με βάση τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Αρχής, η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες με τις ισχυρότερες πληθωριστικές πιέσεις στην Ευρωζώνη, καταγράφοντας την τρίτη μεγαλύτερη αύξηση στις τιμές της ενέργειας, κατά 20,2%, και τη δεύτερη υψηλότερη άνοδο στα τρόφιμα, κατά 7,9%. Αντίστοιχα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, τον Απρίλιο η χώρα κατέγραψε την τρίτη χειρότερη επίδοση μεταξύ των 38 κρατών-μελών του Οργανισμού, με πληθωρισμό 5,4%, πίσω μόνο από την Τουρκία και την Κολομβία.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό μοχλό τροφοδότησης του πληθωρισμού, με ετήσια αύξηση 10,9% τον Μάιο. Ακολουθούν οι υπηρεσίες με 3,5%, ενώ τα τρόφιμα, τα αλκοολούχα ποτά και ο καπνός κατέγραψαν αύξηση 2%.

Κερδοφορίες

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η εικόνα για τις μεγάλες επιχειρήσεις παραμένει εντελώς διαφορετική. Η συζήτηση γύρω από το κατά πόσο η πολυετής πληθωριστική κρίση, οι δομικές αδυναμίες της χώρας και οι διαδοχικές διεθνείς αναταράξεις έχουν μετατραπεί σε παράγοντα ενίσχυσης της κερδοφορίας επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς τα οικονομικά αποτελέσματα των τελευταίων ετών καταγράφουν συνεχή βελτίωση.

Πάντως, το 2025 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο για τις ελληνικές εισηγμένες εταιρείες, οι οποίες, παρά το ασταθές διεθνές περιβάλλον, κατέγραψαν ιστορικά υψηλές επιδόσεις τόσο στην κερδοφορία όσο και στις διανομές προς τους μετόχους. Τα καθαρά κέρδη των 143 εισηγμένων διαμορφώθηκαν στα 12,1 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 4,4% σε σχέση με το 2024, ενώ τα λειτουργικά κέρδη ανήλθαν σε 16,02 δισ. ευρώ, σημειώνοντας νέο ιστορικό υψηλό.

Παράλληλα, τα μερίσματα που διανεμήθηκαν στους μετόχους έφθασαν τα 6,2 δισ. ευρώ, επίσης σε επίπεδα-ρεκόρ. Πρωταγωνιστικό ρόλο είχαν οι τράπεζες, οι κατασκευές, οι εταιρείες πληροφορικής, ο κλάδος ακινήτων, οι μεταλλουργίες και τα διυλιστήρια.

Τα νοικοκυριά

Η εικόνα για τα νοικοκυριά, ωστόσο, παραμένει σαφώς πιο δύσκολη. Παρά τις αυξήσεις μισθών των τελευταίων ετών, η αγοραστική δύναμη εξακολουθεί να πιέζεται, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς νέοι ανατιμητικοί κατάλογοι έχουν ήδη αρχίσει να περνούν στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Οι αυξήσεις αποδίδονται κυρίως στο υψηλό ενεργειακό κόστος, το οποίο μεταφέρεται σε ολόκληρη την παραγωγική και εφοδιαστική αλυσίδα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα σχεδόν διπλασιάστηκε μέσα σε πέντε μήνες, από 2,5% τον Ιανουάριο στο 5% τον Μάιο με βάση την πρόβλεψη της Eurostat. Υψηλότερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφουν μόνο η Βουλγαρία και η Λιθουανία, ενώ σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα εμφανίζουν οικονομίες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία.

Το ΙΕΛΚΑ

Σύμφωνα, πάντως. με τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, οι μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών τον Μάιο καταγράφηκαν στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά (+8,59%), στις βρεφικές και παιδικές τροφές (+5,05%), στα αλλαντικά (+4,14%), στα κρέατα (+3,64%) και στα έτοιμα γεύματα (+3,64%).

Παράλληλα, παράγοντες της αγοράς κάνουν λόγο για νέες ανατιμήσεις σε σειρά προϊόντων, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις φθάνουν έως και το 15%. Αν και οι αυξήσεις δεν εφαρμόζονται οριζόντια, αλλά σταδιακά και ανάλογα με την εμπορική πολιτική κάθε επιχείρησης, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι οι πιέσεις στις τιμές θα συνεχιστούν και το επόμενο διάστημα.

Τα σούπερ μάρκετ

Την ίδια ώρα, τα στοιχεία της Nielsen δείχνουν ότι τον Μάιο οι πωλήσεις του οργανωμένου λιανεμπορίου αυξήθηκαν κατά 7,1%, ενώ ο όγκος των πωλήσεων ενισχύθηκε κατά 4,7%, επιβεβαιώνοντας τη συνεχιζόμενη συγκέντρωση σημαντικού μέρους της καταναλωτικής δαπάνης στα σούπερ μάρκετ.

Η διεθνής εικόνα

Σε διεθνές επίπεδο, παράλληλα, η εικόνα παραμένει σύνθετη. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO υποχώρησε οριακά κατά 0,2% τον Μάιο, καθώς οι μειώσεις στις τιμές των φυτικών ελαίων και των γαλακτοκομικών αντιστάθμισαν τις αυξήσεις στα σιτηρά και τη ζάχαρη. Παρ’ όλα αυτά, οι διεθνείς τιμές τροφίμων εξακολουθούν να κινούνται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας τριετίας.

Την ίδια στιγμή, η γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να επιβαρύνει τις αγορές. Οι δυσκολίες στις μεταφορές καυσίμων και λιπασμάτων μέσω του Στενού του Ορμούζ αυξάνουν το κόστος παραγωγής βασικών αγροτικών προϊόντων, διατηρώντας τους φόβους για νέες ανατιμήσεις τους επόμενους μήνες.

Πάντως με βάση την ανάλυση για την πορεία των τιμών των αγροτικών προϊόντων της Τράπεζας Πειραιώς για το Μάιο, “στα εμπορεύματα, η εικόνα ήταν υποστηρικτική, καθώς η σταθερή ζήτηση, σε συνδυασμό με περιορισμούς στην προσφορά, και οι γεωπολιτικές εντάσεις ενίσχυσαν τις τιμές, με την ενέργεια να ξεχωρίζει και τα βιομηχανικά μέταλλα να ωφελούνται από τις καλύτερες προσδοκίες για την παγκόσμια ανάπτυξη.

Συνολικά, ο μήνας χαρακτηρίστηκε από μια ισορροπία μεταξύ αυστηρών χρηματοοικονομικών συνθηκών και ανθεκτικής ανάπτυξης, διατηρώντας το θετικό momentum, αλλά με αυξημένη ευαισθησία σε μακροοικονομικές εξελίξεις. Η θετική δυναμική των διεθνών κεφαλαιαγορών επηρέασε θετικά τον δείκτη των αγροτικών εμπορευμάτων, με την πλειοψηφία των επιμέρους προϊόντων να καταγράφουν θετικές αποδόσεις. Εξαίρεση αποτέλεσε η τιμή του χυμού πορτοκαλιού που υποχώρησε λόγω εξομάλυνσης της προσφοράς μετά από προηγούμενες πτωτικές πιέσεις στην παραγωγή.

ΗΠΑ και Κίνα

Η ισορροπία των κινδύνων στον αγροτικό τομέα ενδέχεται να παραμείνει στραμμένη προς την ανοδική πλευρά επηρεασμένη και από τα πρόσφατα αποτελέσματα της συνάντησης Trump–Xi και τις εξελίξεις στις μεσοπρόθεσμες παγκόσμιες ισορροπίες προσφοράς και ζήτησης για τα σιτηρά. Μια σημαντική εξέλιξη ήταν η δέσμευση της Κίνας να αγοράζει περίπου $17 δισ. ετησίως σε αμερικανικά αγροτικά προϊόντα την περίοδο 2026–2028, συμπεριλαμβανομένων περίπου $25 εκατ. τόνων σόγιας. Παράλληλα, το φαινόμενο El Niño είναι πιθανό να εμφανιστεί σύντομα (πιθανότητα 82% για την περίοδο Μαΐου–Ιουλίου 2026) και να συνεχιστεί έως τον χειμώνα (πιθανότητα 96%) για την περίοδο Δεκεμβρίου 2026 – Φεβρουαρίου 2027. Η αγορά σίτου εξακολουθεί να στηρίζεται από τα περιορισμένα αποθέματα και την αυξημένη μεταβλητότητα των καιρικών συνθηκών, αναφέρει η Τράπεζα Πειραιώς και συμπληρώνει ότι:

Ο δείκτης εμπορευμάτων κατέγραψε εντονότερη άνοδο σε μηνιαίο επίπεδο (+5,11%) σε σύγκριση με τον δείκτη αγροτικών προϊόντων (+2,78%), αντανακλώντας τη διαφοροποιημένη δυναμική μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στη σημαντική συμβολή της ενέργειας, η οποία διατηρήθηκε στο επίκεντρο λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων. Αντιθέτως, τα αγροτικά προϊόντα εμφάνισαν πιο ήπια πορεία, καθώς οι τιμές τους επηρεάζονται πρωτίστως από θεμελιώδεις παράγοντες, όπως οι συνθήκες προσφοράς και ζήτησης, η εποχικότητα και οι καιρικές μεταβολές, αντανακλώντας μικρότερη εξάρτηση από το γενικότερο επενδυτικό κλίμα. Παρά ταύτα, εξακολουθούν να υφίστανται κίνδυνοι από την επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων και την αβεβαιότητα ως προς τη δυναμική της παγκόσμιας οικονομίας.

Τα επιτόκια

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι επόμενες κινήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η συζήτηση για τη διατήρηση πιο αυστηρής νομισματικής πολιτικής επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς η παρατεταμένη ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχίζουν να τροφοδοτούν πληθωριστικές πιέσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.