Στο ράφι η μάχη κατά της ακρίβειας – Τα κρίσιμα ερωτήματα

Μειώσεις τιμών που σε ορισμένους κωδικούς φτάνουν ακόμη και το 44% περιλαμβάνει η νέα «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών», η οποία τέθηκε σε εφαρμογή από τις 31 Αυγούστου και αφορά στην πρώτη της φάση περίπου 1.740 προϊόντα.

Συγκεκριμένα, η συμφωνία του Υπουργείου Ανάπτυξης με προμηθευτές, βιομηχανία και αλυσίδες σούπερ μάρκετ επιχειρεί να δώσει “ανάσα” στα νοικοκυριά, με τις μειώσεις να υπολογίζεται ότι θα διαμορφωθούν μεσοσταθμικά κοντά στο 9%.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στον συνολικό αριθμό των κωδικών, αλλά κυρίως στο πού εντοπίζονται οι μεγαλύτερες μειώσεις και πόσο σημαντικά είναι αυτά τα προϊόντα για το καθημερινό καλάθι του καταναλωτή.

Ένας στους πέντε επώνυμους κωδικούς με μείωση άνω του 10%

Τα διαθέσιμα στοιχεία από το ΥΠΑΝ για τα επώνυμα προϊόντα αποτυπώνουν σημαντικές μειώσεις σε αρκετές κατηγορίες.

191 κωδικοί, δηλαδή περισσότεροι από ένας στους πέντε, εμφανίζουν τελική μείωση 10% και άνω.

Από αυτούς, όπως αναφέρεται, 76 κωδικοί ξεπερνούν το 15%, 40 φτάνουν τουλάχιστον στο 20%, ενώ σε 11 κωδικούς η μείωση αγγίζει ή ξεπερνά το 30%.

Η μεγαλύτερη τελική μείωση που εμφανίζεται στη λίστα φτάνει το 44%. Η μέση δηλωθείσα μείωση από τους προμηθευτές είναι 6,6%, ενώ με την πρόσθετη συνεισφορά των αλυσίδων σούπερ μάρκετ η μέση τελική μείωση διαμορφώνεται περίπου στο 9%.

Γαλακτοκομικά και αυγά στην πρώτη γραμμή

Στα προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, με βάση πάντα πηγές του ΥΠΑΝ, ξεχωρίζουν τα γαλακτοκομικά και τα αυγά.

Η κατηγορία περιλαμβάνει 143 κωδικούς, με μέση μείωση περίπου 8,7%. Από αυτούς, οι 55 παρουσιάζουν μείωση τουλάχιστον 10%.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η μέση μείωση στις σάλτσες, μουστάρδες, μαγιονέζες και αλοιφές, όπου φτάνει περίπου στο 17,2%.

Στις σοκολάτες και τα σοκολατοειδή η μέση μείωση διαμορφώνεται στο 12,5%, ενώ εννέα κωδικοί εμφανίζουν μείωση άνω του 20%.

Στις πολυπληθέστερες κατηγορίες περιλαμβάνονται επίσης η προσωπική υγιεινή με 146 κωδικούς, τα ζυμαρικά–ρύζι–όσπρια με 100, τα καθαριστικά και απορρυπαντικά με 77 και τα αλλαντικά με 72.

«Βουτιά» στις τιμές των σχολικών

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι, επίσης, με βάση το ΥΠΑΝ η εικόνα στα σχολικά είδη. Από τους 403 κωδικούς, οι 373, δηλαδή περισσότεροι από εννέα στους δέκα, εμφανίζουν μείωση 10% και άνω.

Η μέση μείωση στα σχολικά είδη διαμορφώνεται περίπου στο 12%, ενώ 43 κωδικοί έχουν μειωθεί κατά τουλάχιστον 20% και 21 κατά τουλάχιστον 25%. Η μεγαλύτερη μείωση φτάνει περίπου το 36%.

Οι σχολικές τσάντες, τα σακίδια και οι κασετίνες αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία, με 211 κωδικούς, δηλαδή πάνω από το μισό της λίστας.

Στα τετράδια, τα μπλοκ και το χαρτί, η μέση μείωση φτάνει περίπου στο 17%, ενώ σχεδόν ένας στους δύο κωδικούς εμφανίζει μείωση τουλάχιστον 20%.

Κρέας: Μειώσεις έως 28%

Στα νωπά κρέατα, παράλληλα, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις κωδικούς εμφανίζουν διψήφια μείωση. Συνολικά, 28 κωδικοί έχουν μείωση τουλάχιστον 10%, 10 κωδικοί ξεπερνούν το 15%, ενώ τέσσερις εμφανίζουν μειώσεις άνω του 25%. Η μεγαλύτερη μείωση φτάνει περίπου το 28%.

Το κοτόπουλο και τα προϊόντα πουλερικών έχουν τη μεγαλύτερη παρουσία, με περίπου 56 κωδικούς. Ακολουθούν το μοσχάρι και το βοδινό με περίπου 19 κωδικούς, το χοιρινό με 16 και τα διάφορα κρεατοσκευάσματα με εννέα.

Ιδιωτική ετικέτα: Στο 8% η μέση μείωση

Στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας η μέση μείωση διαμορφώνεται περίπου στο 8%.

Από τους 360 κωδικούς, οι 94 έχουν διψήφια μείωση, 24 ξεπερνούν το 15%, ενώ 10 κωδικοί εμφανίζουν μείωση τουλάχιστον 20%. Η μεγαλύτερη μείωση στην κατηγορία φτάνει περίπου το 33%.

Όπως αναφέρεται, η προσωπική υγιεινή και οικογενειακή φροντίδα είναι η μεγαλύτερη κατηγορία, με περίπου 72 κωδικούς και μειώσεις έως περίπου 22%.

Σημαντική παρουσία υπάρχει επίσης στα γαλακτοκομικά, τα είδη πρωινού, τα άλευρα, τις μαρμελάδες, τα καθαριστικά, τα χαρτικά οικιακής χρήσης, τα ζυμαρικά, το ρύζι και τα όσπρια.

ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής

Στο μεταξύ, με βάση πηγές του ΠΑΣΟΚ, η πρωτοβουλία της κυβέρνησης εγείρει πολλά ερωτήματα.

Όπως αναφέρεται, τα στοιχεία της «Εθνικής Πρωτοβουλίας» παρουσιάζουν επιλεκτικές μειώσεις τιμών σε συγκεκριμένα επώνυμο προϊόντα, σχολικά είδη, νωπά κρέατα και ιδιωτική ετικέτα για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Αντίθετα, ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) καταγράφει τις σωρευτικές αυξήσεις όλων των τιμών στην Ελλάδα από το 2019 έως το 2026. Όπως αναφέρεται, η αντιπαραβολή ανά κατηγορία αποκαλύπτει τεράστιες αποκλίσεις.

Συγκεκριμένα, με βάση πηγές του ΠΑΣΟΚ:

1. Γαλακτοκομικά & Αυγά

Το συμπέρασμα που βγαίνει με βάση πηγές του ΠΑΣΟΚ είναι ότι, οι δηλωθείσες μειώσεις 8,7% σε 143 κωδικούς γαλακτοκομικών δεν επαρκούν ούτε για να καλύψουν το 1/3 της πραγματικής αύξησης σε βασικά είδη όπως το γάλα και το γιαούρτι. Το τυρί έχει ανατιμηθεί κατά 45% – σχεδόν πέντε φορές περισσότερο από τη μέση δηλωθείσα μείωση.

2. Κρέας

Έτι χειρότερη, με βάση την αντιπολίτευση, είναι η κατάσταση στην αγορά κρέατος, όπου καταγράφονται μεγάλες αυξήσεις το τελευταίο διάστημα.

Αναλυτικά με βάση το ΠΑΣΟΚ:

Έτσι, με βάση το ΠΑΣΟΚ, παρόλο που αναφέρονται μειώσεις 28% σε ορισμένα νωπά κρέατα, η πραγματική αύξηση του βοείου κρέατος αγγίζει το 76% και του αρνίσιου το 87%. Η δηλωθείσα μείωση αφορά κυρίως το κοτόπουλο (56 κωδικοί), το οποίο όμως έχει ήδη αυξηθεί κατά 32%. Καμία μείωση δεν ανατρέπει τις σωρευτικές ανατιμήσεις.

3. Αλεύρι, Ψωμί, Ζυμαρικά & Δημητριακά

Το ΠΑΣΟΚ εστιάζει σε μια άλλη βασική κατηγορία. Έτσι:

Έτσι, το συμπέρασμα, με βάση το ΠΑΣΟΚ είναι ότι η «Εθνική Πρωτοβουλία» δεν αναφέρει μειώσεις σε αυτή την κατηγορία, παρότι τα βασικά είδη (αλεύρι, ψωμί) έχουν ανατιμηθεί κατά 31-42%. Οι τιμές παραμένουν σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από το 2019.

4. Φρούτα & Λαχανικά

Ανάλογη και η εικόνα σε μια άλλη κατηγορία για την καθημερινότητα με βάση το ΠΑΣΟΚ:

Ουσιαστικά, όπως αναφέρεται, οι αυξήσεις σε φρούτα και λαχανικά κυμαίνονται από 27% έως 72%, χωρίς καμία αντίστοιχη δηλωθείσα μείωση. Οι καταναλωτές επιβαρύνονται σημαντικά σε καθημερινές αγορές.

5. Ζάχαρη, Σοκολάτα & Γλυκά

Στα, δε, ζαχαρώδη ανάλογη είναι η εικόνα με βάση τα όσα καταγράφει το ΠΑΣΟΚ:

Ουσιαστικά, όπως αναφέρεται, οι αυξήσεις σε φρούτα και λαχανικά κυμαίνονται από 27% έως 72%, χωρίς καμία αντίστοιχη δηλωθείσα μείωση. Οι καταναλωτές επιβαρύνονται σημαντικά σε καθημερινές αγορές.

5. Ζάχαρη, Σοκολάτα & Γλυκά

Στα, δε, ζαχαρώδη ανάλογη είναι η εικόνα με βάση τα όσα καταγράφει το ΠΑΣΟΚ:

Το συμπέρασμα

Όπως αναφέρεται, δε:

1. Οι δηλωθείσες μειώσεις είναι εξαιρετικά επιλεκτικές – αφορούν ελάχιστους κωδικούς (π.χ. 191 από χιλιάδες) και συγκεκριμένες μάρκες, όχι το σύνολο της αγοράς.
2. Οι σωρευτικές αυξήσεις είναι πολλαπλάσιες – σε κατηγορίες όπως το βόειο κρέας (+76%), το τυρί (+45%), ο καφές (+34%) και η σοκολάτα (+54%), η πραγματική άνοδος τιμών υπερβαίνει κατά πολύ οποιαδήποτε προσωρινή έκπτωση.
3. Οι μειώσεις δεν αντισταθμίζουν το χαμένο έδαφος – ακόμα και αν κάποια προϊόντα μειώθηκαν κατά 9-17%, οι τιμές τους παραμένουν σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από εκείνα του 2019.
4. Πολλές βασικές κατηγορίες δεν έχουν καμία μείωση – αλεύρι, ψωμί, φρούτα, λαχανικά, καφές, αναψυκτικά, γάλα, τυρί. Αυτές αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του καλαθιού των νοικοκυριών.
5. Η επικοινωνιακή τακτική της κυβέρνησης παρουσιάζει ως γενικευμένη επιτυχία μία σειρά από μικρές, προσωρινές και περιορισμένες παρεμβάσεις, ενώ η πραγματική εικόνα της ακρίβειας παραμένει δραματική για τα ελληνικά νοικοκυριά.

ΠΑΣΟΚ: «Η κυβέρνηση προσπαθεί να μαζέψει τα ασυμμάζευτα»

Να σημειωθεί ότι σφοδρή ήταν η κριτική του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής. Π βουλευτής Δωδεκανήσου και υπεύθυνος ΚΤΕ Ανάπτυξης Γιώργος Νικητιάδης και ο Τομέας Ανάπτυξης του κόμματος, που χθες χαρακτήρισαν την πρωτοβουλία ανεπαρκή και τόνισαν ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιμετωπίσει εκ των υστέρων ένα πρόβλημα που έχει ήδη επιβαρύνει σημαντικά τα νοικοκυριά.

Σημειώνεται, ότι το ΠΑΣΟΚ αμφισβητεί ιδιαίτερα τον εθελοντικό χαρακτήρα της συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι οι προμηθευτές δεν δεσμεύονται ούτε ως προς τη διάρκεια των μειώσεων ούτε ως προς το σύνολο των προϊόντων.

Παράλληλα, επικαλείται στοιχεία σύμφωνα με τα οποία ο σωρευτικός πληθωρισμός στην Ελλάδα από τον Ιούλιο του 2019 έως τον Ιούλιο του 2026 ανέρχεται σε 24,4%, ενώ στα τρόφιμα αγγίζει το 40%.

Το κόμμα υποστηρίζει ακόμη ότι η Ελλάδα εμφανίζει σημαντικά υψηλότερες αυξήσεις σε σειρά προϊόντων και υπηρεσιών σε σχέση με την Ευρωζώνη.

Η κυβέρνηση απαντά με μειώσεις – η αντιπολίτευση ζητά μόνιμα μέτρα

Το ΠΑΣΟΚ, παράλληλα, θέτει μια σειρά ερωτημάτων για τον τρόπο εφαρμογής της πρωτοβουλίας και ζητά πλήρη καταγραφή των ανατιμήσεων και των μειώσεων ανά κωδικό, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να γνωρίζει εάν πρόκειται για πραγματική μείωση.

Επιπλέον, επαναφέρει τις δικές του προτάσεις για την αντιμετώπιση της ακρίβειας: μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά, μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και του ΦΠΑ στα καύσιμα για όσο διαρκεί η κρίση, έκτακτη φορολόγηση των διυλιστηρίων και ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά.

Ζητά επίσης επιτάχυνση των ερευνών της Επιτροπής Ανταγωνισμού σε κρίσιμους κλάδους, όπως η ενέργεια, η ακτοπλοΐα και η υγεία, καθώς και αυστηρές κυρώσεις σε περιπτώσεις αισχροκέρδειας.

Ειδικά τα ερωτήματα του ΠΑΣΟΚ εστιάζουν στα εξής:

• Σε ποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα, ελεγκτές και ελεγχόμενοι συνεδριάζουν από κοινού για να αποφασίσουν την στάση τους;
• Σε ποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα η κυβέρνηση αντί να ελέγχει την αγορά και να βάζει τους κανόνες, συναντιέται πίσω από κλειστές πόρτες και διαπραγματεύεται;
• Σε ποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα ανακοινώνεται ότι οι επιχειρήσεις θα προχωρήσουν σε μερικές μειώσεις από τον Σεπτέμβριο αφού πρώτα έχουν στη διάθεση τους όλο το καλοκαίρι για να προβούν σε αυξήσεις;
• Έχει η κυβέρνηση πλήρη καταγραφή όλων των κωδικών, των ανατιμήσεων τους, τους τελευταίους μήνες και τι μειώσεις και σε ποιους εξ αυτών των κωδικών για γίνουν, ώστε να έχουν οι καταναλωτές πλήρη εικόνα;
• Γιατί η κυβέρνηση σιωπά, όταν πλείστες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ανοίξει την συζήτηση για φορολόγηση των υπερκερδών στην ενέργεια;”

Κορκίδης: «Το ζητούμενο είναι η πραγματική μείωση»

Θετική χαρακτηρίζει, πάντως, την πρωτοβουλία ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ Βασίλης Κορκίδης, επισημαίνοντας όμως ότι η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό των κωδικών.

Όπως σημειώνει, οι 1.740 κωδικοί δεν αντιστοιχούν σε 1.740 διαφορετικά βασικά αγαθά, αλλά σε προϊόντα διαφορετικών εταιρειών, συσκευασιών και brands.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι πόσα από αυτά είναι ταχυκίνητα προϊόντα και τι ποσοστό του πραγματικού μηνιαίου καλαθιού καλύπτουν.

Ο κ. Κορκίδης θέτει παράλληλα στο επίκεντρο την «τιμή βάσης», δηλαδή την πραγματική τιμή ραφιού από την οποία υπολογίζεται η έκπτωση. Για τον λόγο αυτό, το ΕΒΕΠ έχει προτείνει έναν «Δείκτη Πραγματικής Μείωσης Τιμών», με αντιπροσωπευτικούς κωδικούς που θα παρακολουθούνται κάθε μήνα.

Στόχος είναι να αποτυπώνεται η πραγματική αποκλιμάκωση των τιμών και να μην συγχέεται η ονομαστική έκπτωση με την πραγματική μεταβολή της τιμής στο ράφι.