Με… “μουσική” βοηθούν τους ετοιμοθάνατους κοραλλιογενείς υφάλους οι δύτες

Η βόρεια ακτή της Τζαμάικα χρησίμευσε κάποτε ως σκηνικό για σκηνές στο θρίλερ του Τζέιμς Μποντ “No Time to Die”. Σήμερα όμως, κάτω από αυτά τα ίδια τιρκουάζ κύματα, εκτυλίσσεται μια πραγματική αποστολή: ένας αγώνας δρόμου για τη σωτηρία ενός ετοιμοθάνατου υφάλου.

Ωστόσο, τα εργαλεία που μεταφέρει μια ομάδα δυτών στον βυθό δεν είναι αυτά που θα περίμενε κανείς να βρει στην εργαλειοθήκη ενός θαλάσσιου βιολόγου. Εγκαθιστούν αδιάβροχα ηχεία στον πυθμένα του ωκεανού, και ο άνθρωπος που ηγείται της ομάδας δεν είναι επιστήμονας.

«Είναι πολύ διαφορετικό από οτιδήποτε έχω κάνει στο παρελθόν», λέει ο Marco Barotti, ένας καλλιτέχνης από την Ιταλία.

Πριν από πέντε χρόνια, όπως γράφει ο Guardian, ο Barotti άρχισε να δημιουργεί γλυπτά βασισμένα σε 3D σαρώσεις κοραλλιών. Εμπνεύστηκε από έρευνες που υποδηλώνουν ότι ο ήχος θα μπορούσε να είναι το κλειδί για την αναζωογόνηση των υφάλων που καταρρέουν. «Ο ήχος ήταν πάντα ο πυρήνας της δουλειάς μου, αλλά ποτέ σε αυτό το επίπεδο», εξηγεί.

Για το ανθρώπινο αυτί, ο υποβρύχιος κόσμος μπορεί να φαίνεται αρκετά ήσυχος, αλλά ένας υγιής ύφαλος είναι στην πραγματικότητα μια κακοφωνία θορύβων. Είναι μια βιολογική συμφωνία από γαρίδες που κροταλίζουν, ψάρια που βγάζουν ήχους και μεταβαλλόμενα ρεύματα. Ένας ετοιμοθάνατος ύφαλος είναι απόκοσμα σιωπηλός.

Η λογική πίσω από τον ήχο

«Αν ένας ύφαλος σφύζει από ήχο, είναι πιο πιθανό να παραμείνει ζωντανός, σωστά; Και να επανακατοικηθεί. Όταν οι ύφαλοι υποβαθμίζονται, σιωπούν», λέει ο Barotti.

Τα ψάρια και οι μικροσκοπικοί κοραλλιογενείς οργανισμοί χρησιμοποιούν τον ήχο για να προσανατολιστούν στους απέραντους ωκεανούς και να βρουν σπίτι. Η λογική είναι απλή: αν επαναφέρεις τον θόρυβο, η θαλάσσια ζωή θα ακολουθήσει. Το έργο χρησιμοποιεί «υποβρύχια boomboxes» που αναπαράγουν ηχογραφημένους ήχους ενός υγιούς υφάλου για 14 ώρες την ημέρα, τροφοδοτούμενα από ηλιακούς συλλέκτες που επιπλέουν στην επιφάνεια.

Η μελέτη του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Υφάλου

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature απέδειξε τη δύναμη αυτού που είναι γνωστό ως «ακουστικός εμπλουτισμός». Ερευνητές στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο διαπίστωσαν ότι η αναπαραγωγή ήχων υγιούς υφάλου προσέλκυσε ψάρια σε υποβαθμισμένες περιοχές, διπλασιάζοντας τον συνολικό πληθυσμό των ψαριών σε μόλις έξι εβδομάδες. Παράλληλα, η ποικιλομορφία των ειδών αυξήθηκε κατά 50%, γεγονός κρίσιμο για τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του οικοσυστήματος.

Οι ύφαλοι καλύπτουν μόλις το 1% του πυθμένα των ωκεανών, αλλά υποστηρίζουν το 25% όλης της θαλάσσιας ζωής. Από το 1950, ο κόσμος έχει χάσει περίπου το ήμισυ των κοραλλιογενών υφάλων του λόγω της υπεραλίευσης, της ρύπανσης και της κλιματικής κρίσης.

Η ρίζα του προβλήματος είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη. Καθώς καίμε ορυκτά καύσιμα, ο ωκεανός αναγκάζεται να απορροφήσει περίπου το 90% της πλεονάζουσας θερμότητας. Αυτό οδηγεί σε «θαλάσσιους καύσωνες», οι οποίοι προκαλούν τη λεγόμενη λεύκανση (bleaching): τα κοράλλια αποβάλλουν τα πολύχρωμα άλγη τους, μένουν λευκά, λιμοκτονούν και γίνονται ευάλωτα σε ασθένειες.

«Προξενιά κοραλλιών»

Το ηχητικό έργο ενισχύει τη δουλειά του ιδρύματος Alligator Head Foundation. Ο επικεφαλής έρευνας, Dexter Dean Colquhoun, δηλώνει: «Είμαι μουσικός. Παίζω πιάνο, οπότε γνωρίζω τη σημασία και τη δύναμη του ήχου».

Ενώ τα ηχεία παίζουν τις «επιτυχίες» ενός υγιούς υφάλου, η ερευνήτρια Bethany Dean εργάζεται στο εργαστήριο για να εξασφαλίσει τους «καλεσμένους» του πάρτι. Καλλιεργεί τμήματα κοραλλιών και πειραματίζεται με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, λειτουργώντας ως «προξενήτρα κοραλλιών» για να βοηθήσει τους οργανισμούς να αναπαραχθούν σε έναν κόσμο που θερμαίνεται.

Τελικά, αυτά τα εργαστηριακά κοράλλια προσαρτώνται στα υποβρύχια γλυπτά του Barotti. Το αποτέλεσμα είναι μια συγχώνευση επιστήμης και τέχνης που στοχεύει να αντικαταστήσει τη σιωπή με τους ήχους ενός ζωντανού οικοσυστήματος.

«Πρέπει να παραμένεις αισιόδοξος, σωστά;» λέει η Lee-Ann Rando, εκπαιδεύτρια κατάδυσης. «Νομίζω ότι υπάρχει ελπίδα. Υπάρχουν ψήγματα ελπίδας».