Νορβηγία: Πόλη της Αρκτικής ξέμεινε από πόσιμο νερό – Προβληματισμένοι οι επιστήμονες

Οι κάτοικοι του απομακρυσμένου Λονγκγέαρμπιεν, στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ της Νορβηγίας, έχουν ενημερωθεί ότι δεν πρέπει πλέον να πίνουν νερό από τη βρύση, εξαιτίας μόλυνσης από βαρέα μέταλλα, την οποία οι επιστήμονες συνδέουν με την τήξη του μόνιμα παγωμένου εδάφους.

Η πόλη, που βρίσκεται περίπου 1.300 χιλιόμετρα από τον Βόρειο Πόλο, υδροδοτείται κυρίως από τη λίμνη Isdammen, μήκους περίπου 2,5 χιλιομέτρων. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης, έχουν οδηγήσει σε τήξη του permafrost, με συνέπεια να εκτίθεται περισσότερο το υπέδαφος και να απελευθερώνονται μέταλλα στο νερό.

Το Λονγκγέαρμπιεν συγκαταλέγεται στις περιοχές του πλανήτη που θερμαίνονται ταχύτερα. Η θερμοκρασία εκεί αυξάνεται με ρυθμό πέντε έως επτά φορές μεγαλύτερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ το φθινόπωρο η άνοδος μπορεί να φτάνει έως και τους 4 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η μόλυνση του νερού πιθανότατα οφείλεται στον συνδυασμό δύο παραγόντων: της τήξης του permafrost και της γεωλογίας της περιοχής, η οποία στο παρελθόν φιλοξενούσε έντονη μεταλλευτική δραστηριότητα.

Η Μαριολέν Βερέ, ειδικός στο permafrost και αναπληρώτρια καθηγήτρια Αρκτικής Γεωλογίας στο University Centre in Svalbard, εξηγεί ότι το υπέδαφος περιέχει πυρίτη, γνωστό και ως «χρυσό των ανόητων». Όταν ο πυρίτης έρχεται σε επαφή με νερό και οξυγόνο, οξειδώνεται και προκαλεί αύξηση της οξύτητας.

Η οξύτητα αυτή μπορεί στη συνέχεια να διαλύσει βαρέα μέταλλα από τα πετρώματα και να τα μεταφέρει στα υδάτινα συστήματα.

«Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε στο Λονγκγέαρμπιεν αφορά το μαγγάνιο, αλλά και άλλοι ρύποι μπορούν να απελευθερωθούν από τα πετρώματα», ανέφερε.

Μαγγάνιο έως και 25 φορές πάνω από το συνιστώμενο όριο

Ο δήμος ενημέρωσε για πρώτη φορά τους περίπου 2.600 κατοίκους της πόλης τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν διαπιστώθηκε ότι τα επίπεδα μαγγανίου στο νερό ήταν έως και 25 φορές υψηλότερα από το συνιστώμενο όριο των 50 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο.

Ο δήμαρχος του Λονγκγέαρμπιεν, Τέργε Αούνεβικ, παραδέχθηκε ότι η ποιότητα του πόσιμου νερού δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα καλή, κυρίως λόγω των ιζημάτων, ωστόσο ανέφερε ότι τα επίπεδα μαγγανίου είχαν αυξηθεί δραματικά.

Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις μαγγανίου μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά προβλήματα, ιδιαίτερα σε παιδιά και βρέφη.

Οι αρχές έλαβαν προσωρινά έκτακτα μέτρα, μεταξύ των οποίων η εγκατάσταση κεντρικής δεξαμενής με δωρεάν καθαρισμένο νερό. Το νερό φιλτράρεται από τοπική ζυθοποιία και οι κάτοικοι μπορούν να γεμίζουν δοχεία σε σούπερ μάρκετ της περιοχής.

Παράλληλα, ξεκίνησε έρευνα για την ποιότητα του νερού.

Νικέλιο και θειικά άλατα κρατούν την απαγόρευση σε ισχύ

Αν και τα επίπεδα μαγγανίου μειώθηκαν στη συνέχεια, στις αρχές του 2026 διαπιστώθηκε ότι οι συγκεντρώσεις θειικών αλάτων και νικελίου ξεπερνούσαν επίσης τα συνιστώμενα όρια για το πόσιμο νερό.

Για τον λόγο αυτό, η σύσταση να μην καταναλώνεται νερό βρύσης παραμένει σε ισχύ.

Ο δήμαρχος ανέφερε ότι η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στους κατοίκους, καθώς στη Νορβηγία θεωρείται αυτονόητο ότι το νερό της βρύσης είναι ασφαλές για κατανάλωση.

«Στη Νορβηγία πάντα θεωρούσαμε δεδομένο ότι μπορούμε να πιούμε νερό από τη βρύση. Είναι δύσκολο να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε ότι πρέπει να κουβαλάμε το νερό μας, όπως κάνουμε τώρα», είπε.

Εξετάζεται νέα υποδομή ύδρευσης

Οι τοπικές αρχές εξετάζουν πλέον ριζικές λύσεις για το πρόβλημα.

Μεταξύ των επιλογών είναι η εγκατάσταση συστήματος φίλτρανσης στη λίμνη Isdammen και η δημιουργία μονάδας αφαλάτωσης ως εφεδρικής λύσης ή το αντίστροφο.

Σε κάθε περίπτωση, το κόστος αναμένεται να είναι ιδιαίτερα υψηλό, ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες του Σβάλμπαρντ δημιουργούν πρόσθετες τεχνικές δυσκολίες, καθώς το νερό συχνά βρίσκεται σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν.

Ο δήμαρχος προειδοποίησε ότι και άλλες μικρές κοινότητες θα πρέπει να προετοιμαστούν για ανάλογα προβλήματα στο μέλλον.

Προειδοποίηση για ολόκληρη την Αρκτική

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι όσα συμβαίνουν στο Λονγκγέαρμπιεν μπορεί να αποτελούν πρόγευση όσων θα αντιμετωπίσουν και άλλες κοινότητες στην Αρκτική.

Παρόμοιος συνδυασμός πετρωμάτων πλούσιων σε πυρίτη και βαρέα μέταλλα με τήξη του permafrost παρατηρείται και σε άλλες περιοχές, όπως ο βόρειος Καναδάς και η Αλάσκα.

«Αυτό θα μπορούσε να είναι ένα πρώτο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τα αποθέματα γλυκού νερού», ανέφερε η Βερέ.

Η περίπτωση του Λονγκγέαρμπιεν δείχνει έτσι ότι η κλιματική κρίση δεν μεταβάλλει μόνο τις θερμοκρασίες και τα οικοσυστήματα, αλλά μπορεί να επηρεάσει άμεσα ακόμη και την ασφάλεια του πόσιμου νερού.