Euractiv: Οι φόβοι της Αθήνας για την Άγκυρα στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του Τραμπ

Αναστάτωση φαίνεται πως έχει προκαλέσει στην Αθήνα το νεοανακοινωθέν Συμβούλιο Ειρήνης του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καθώς, όπως γράφει το Euractiv, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να επιτύχει μια λεπτή ισορροπία: να ευθυγραμμιστεί με την ΕΕ για την προάσπιση των συμφερόντων της στην ανατολική Μεσόγειο έναντι της Τουρκίας, ενώ ταυτόχρονα να καλλιεργήσει στενότερες σχέσεις με την Ουάσινγκτον.

Η ανακοίνωση του Τραμπ έχει εντείνει τις ανησυχίες στην Αθήνα ότι ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και το διεθνές δίκαιο – οι ακρογωνιαίοι, όπως λέει, λίθοι της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής – ενδέχεται να παρακαμφθούν ή να αποδυναμωθούν. Η Ελλάδα, μαζί με άλλα 24 κράτη-μέλη της ΕΕ, θα μείνει εκτός του Συμβουλίου Ειρήνης, ενώ η γειτονική Τουρκία θα συμμετάσχει.

Αρχικά σχεδιασμένο ως μηχανισμός αντιμετώπισης της κρίσης στη Μέση Ανατολή, το Συμβούλιο απέκτησε ευρύτερη σημασία όταν ο Τραμπ το παρουσίασε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός την περασμένη εβδομάδα, σηματοδοτώντας ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μόνιμο όργανο. Αυτή η προοπτική έχει εγείρει ανησυχίες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι θα μπορούσε να περιθωριοποιήσει τον ΟΗΕ.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι το Συμβούλιο Ειρήνης θα πρέπει να περιοριστεί στη Γάζα, εκφράζοντας την ανησυχία ότι διαφορετικά άλυτες διαφορές στη γειτονιά της Ελλάδας θα μπορούσαν να υπαχθούν στην αρμοδιότητά του.

Η Τουρκία και η Λιβύη έχουν μακροχρόνιες διαφορές με την Ελλάδα και την Κύπρο σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα στην ανατολική Μεσόγειο. Ενώ η Ελλάδα έχει κυρώσει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και την επικαλείται συστηματικά έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων, η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

Αυτή η πολιτική αντιπαράθεση έχει επί χρόνια παρεμποδίσει τις προσπάθειες αξιοποίησης των ανεκμετάλλευτων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου της Μεσογείου.

Η επιχειρηματικού χαρακτήρα προσέγγιση του Τραμπ θα μπορούσε, ωστόσο, να ανοίξει τον δρόμο για μια πολιτική διευθέτηση στην περιοχή – μια εξέλιξη που, σύμφωνα με τον Γιώργο Τζογόπουλο, ανώτερο ερευνητή στο Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), είναι απλώς θέμα χρόνου.

«Παραμένει ασαφές αν το πρόσχημα θα είναι το λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης με διευρυμένες αρμοδιότητες ή μια άμεση αμερικανική διαμεσολάβηση», δήλωσε στο Euractiv. «Σε κάθε περίπτωση, θα παρουσιαστεί με τρόπο που να ταιριάζει στη επιχειρηματική λογική του Τραμπ».

Αν η αμερικανική εμπλοκή στην περιοχή ενταθεί, πρόσθεσε ο Τζογόπουλος, η Άγκυρα είναι πιθανό να ευνοήσει ένα μοντέλο στο οποίο οι περιφερειακοί δρώντες «λύνουν τα ζητήματα μεταξύ μας, με την Αμερική του Τραμπ να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής», παραμερίζοντας ουσιαστικά τον ΟΗΕ.

Ένα σημάδι του αυξανόμενου ρόλου της Ουάσινγκτον είναι ότι, κατά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ, οι αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί Chevron και ExxonMobil έχουν συνάψει συμφωνίες με όλους τους βασικούς περιφερειακούς παίκτες – την Ελλάδα, την Τουρκία, την Κύπρο και τη Λιβύη.

Έλληνες και Τούρκοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν στην Αθήνα την περασμένη εβδομάδα για να συζητήσουν τη θετική ατζέντα, με στόχο τη διαχείριση των εντάσεων και τον εντοπισμό τομέων συνεργασίας. Οι ηγέτες των δύο χωρών θα συναντηθούν στις 12 Φεβρουαρίου.

Μια άσκηση ισορροπίας;

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι σχέσεις μεταξύ Μητσοτάκη και Τραμπ έχουν επιδεινωθεί, αν και οι δύο ηγέτες δεν έχουν ακόμη συναντηθεί. Αντίθετα, ο Τραμπ συναντήθηκε με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον Σεπτέμβριο.

Η έκκληση του Μητσοτάκη να περιοριστεί το πεδίο δράσης του Συμβουλίου Ειρήνης έχει προκαλέσει επικρίσεις από τη βασική αντιπολίτευση στην Ελλάδα. Προσπαθώντας να ικανοποιήσει την Ουάσινγκτον χωρίς να διαρρήξει τις σχέσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους, ο πρωθυπουργός επιδίδεται σε «επικίνδυνους ακροβατισμούς που υπονομεύουν τις πάγιες θέσεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής», δήλωσε στο Euractiv ο σοσιαλιστής ευρωβουλευτής, Γιάννης Μανιάτης.

Ο Μανιάτης, πρώην υπουργός Ενέργειας, τόνισε ότι, δεδομένης της συνεχιζόμενης κατοχής της Κύπρου και των επαναλαμβανόμενων αμφισβητήσεων κυριαρχικών δικαιωμάτων από την Τουρκία, κάθε πρωτοβουλία που υπονομεύει τη διεθνή νομιμότητα πρέπει να αντιμετωπίζεται σθεναρά από την Αθήνα.

Αντίθετα, πρόσθεσε, η Ελλάδα θα πρέπει να ηγηθεί των προσπαθειών ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής και ασφάλειας συνεργασίας, ώστε να αντιμετωπιστούν από κοινού οι επερχόμενες προκλήσεις.

Η αντιπολίτευση έχει επίσης κατηγορήσει την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ότι υιοθετεί τη λογική του «δεδομένου συμμάχου» απέναντι στην Ουάσινγκτον. Οι επικριτές συχνά αναφέρονται στην αμερικανική στρατιωτική βάση στη Σούδα της Κρήτης – κρίσιμη για την προβολή ισχύος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή – της οποίας η εντολή ανανεωνόταν παλαιότερα ετησίως, αλλά επί Μητσοτάκη έγινε αορίστου χρόνου.

Διπλωματική πηγή στην Αθήνα ανέφερε ότι η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται με άλλους Ευρωπαίους εταίρους που θεωρούν την πρωτοβουλία προβληματική και δυνητικά υπερισχύουσα του διεθνούς δικαίου. Οι Βρυξέλλες έχουν σταθερά στηρίξει την Ελλάδα και την Κύπρο, με το διεθνές δίκαιο ως ακρογωνιαίο λίθο της στάσης τους, και θα επιδιώξουν να εμπλακούν με την Ουάσινγκτον για να περιορίσουν το πεδίο του Συμβουλίου Ειρήνης, πρόσθεσε η πηγή.

«Πρέπει επίσης να εξετάσει κανείς ποιοι συμμετέχουν», είπε ο διπλωμάτης. Ενώ η συμμετοχή της Ουγγαρίας ήταν αναμενόμενη, η απόφαση της Βουλγαρίας εξέπληξε τις Βρυξέλλες, δεδομένου ότι η χώρα διοικείται αυτή την περίοδο από υπηρεσιακή κυβέρνηση.

«Κάποιος στη Σόφια προσπαθεί ξεκάθαρα να κερδίσει πόντους στην Ουάσινγκτον», κατέληξε ο διπλωμάτης.