Αυτοί πολεμάνε τον συνδικαλισμό, εμείς μετράμε νεκρούς

«Είναι ντροπή και ντρέπομαι, που θέτετε θέματα ασφαλείας.

Θα ήθελα να ανακαλέσετε αμέσως.

Είναι ντροπή»

Κ. Καραμανλής στη Βουλή, 10 ημέρες πριν τη σύγκρουση στα Τέμπη

Η τραγωδία στο εργοστάσιο Βιολάντα δεν είναι αποτέλεσμα της κακής τύχης. Είναι αποτέλεσμα πράξεων ή παραλείψεων που δεν αφορούν μόνο τις εγκαταστάσεις. Οι ιδιοκτήτες εμπόδιζαν την ίδρυση σωματείου, απειλούσαν τους εργαζόμενους, καλούσαν την αστυνομία για να μη μπουν οι συνδικαλιστές. Οι πέντε εργάτριες δε σκοτώθηκαν μόνο από παράνομα υπόγεια, αδήλωτες δεξαμενές και διαρροές. Σκοτώθηκαν και επειδή δεν υπήρχε σωματείο που θα τα αναδείκνυε όλα αυτά. Και όταν αυτά συμβαίνουν στις «καλές επιχειρήσεις», ας φανταστούμε τι γίνεται στις άλλες.

Ο πόλεμος κατά του συνδικαλισμού κοστίζει ζωές. Δυστυχήματα με νεκρούς και τραυματίες, με ανθρώπους σακατεμένους, με οικογένειες διαλυμένες, με τοπικές κοινωνίες που πενθούν, σχετίζονται με την απαξίωση της συνδικαλιστικής συμμετοχής. Τα ίδιο και πολλά άλλα «δυστυχήματα σε αναμονή».

Η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας είχε σημάνει συναγερμό λίγες εβδομάδες πριν από το μπλακάουτ στο FIR Αθηνών και το χάος στις αεροπορικές πτήσεις. Η πολιτική ηγεσία είχε προειδοποιηθεί εγκαίρως για τα αεροπλάνα που πετάνε τυφλά, για απαρχαιωμένα, ευάλωτα και ανεπαρκώς συντηρημένα συστήματα. Τι απαντούσε η Διοίκηση; Έλεγε πως πρόκειται για «μεμονωμένες φωνές» που κάνουν «ανάσυρση δηλώσεων παλαιάς συνδικαλιστικής κοπής».

Οι συνδικαλιστές σιδηροδρομικοί είχαν ουσιαστικά προαναγγείλει το δυστύχημα στα Τέμπη, έλεγαν ότι ήταν θέμα χρόνου. Αλλά ποιος ακούει τους «βολεμένους συνδικαλιστές» όταν μιλάνε για απαρχαιωμένο εξοπλισμό, ελλιπή συστήματα ασφάλειας, όταν αποτυπώνουν μια πραγματικότητα εξαντλητικών ωραρίων και επικίνδυνων συνθηκών;

Στο Μετρό, έχουμε επαναλαμβανόμενα περιστατικά σε συρμούς. Οι συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι φωνάζουν για τα ελλιπή ανταλλακτικά, τον παλιό εξοπλισμό, την υπερεργασία, την έλλειψη ασφάλειας. Μας λένε ότι μπορεί να υπάρξει σοβαρό ατύχημα, ότι το σύστημα δουλεύει στα κόκκινα. Στοχοποιούνται ως «εργατοπατέρες» που σκοπό της ζωής τους έχουν να μας ταλαιπωρούν.

Να έχουμε στο μυαλό τις εργάτριες στα Τρίκαλα και τους νεκρούς στα Τέμπη όταν μεγάλα ΜΜΕ απαξιώνουν τον «κακώς νοούμενο» ή «παρωχημένο» συνδικαλισμό. Οι γνωστές ομιλούσες κεφαλές υψώνουν το φρύδι ή το δάχτυλο της επίκρισης όταν αναφέρονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, η υγιεινή και η ασφάλεια. Λένε ξεδιάντροπα ότι όσοι αντιδρούμε στο 13ωρο είμαστε κατά της ανάπτυξης και της προόδου. Δεν είναι μεμονωμένοι ακραίοι. Στον οικονομικό πόλεμο κατά της κοινωνίας τα συνδικάτα είναι στρατηγικός στόχος.

Η –ουδέτερη τάχα- ειδησεογραφία των απεργιακών κινητοποιήσεων δε βρίσκει λέξη για τα αιτήματα των απεργών, βρίσκει πολλά λόγια για την ταλαιπωρία του κοινού. Αυτή η δήθεν ουδετερότητα πουλάει «κοινή λογική και λαϊκό αίσθημα». Έτσι, με μπόλικο κυνισμό, θέτει το «αθώο» ερώτημα «μπορούν μια χούφτα συνδικαλιστές να βασανίσουν 4 εκ Αθηναίους;». Πότε; Τη μέρα που απεργούν στο Μετρό γιατί συνάδελφός τους σκοτώθηκε στο εργοτάξιο. Είναι η δημοσιογραφία της θανατοπολιτικής.

Μια αυτονόητη διευκρίνιση: δε σημαίνουν αυτά πως παραβλέπουμε στρεβλώσεις, ούτε δικαιολογούμε λαθεμένες ή αυτοκτονικές συνδικαλιστικές πρακτικές. Φυσικά είναι σε κρίση το συνδικαλιστικό κίνημα. Φυσικά πληρώνει αμαρτίες πολλών ετών, ειδικά αμαρτίες της ανακυκλούμενης συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας που μένει οχυρωμένη στα κάστρα των ομοσπονδιών, αναπαράγεται εν κενώ με διαδικασίες χωρίς αντιπροσωπευτικό περιεχόμενο. Όλα αυτά και άλλα πολλά δικαιούνται να χρεώνουν σε συνδικαλιστικές ηγεσίες οι εργαζόμενοι.

Εδώ όμως βρίσκεται και η παγίδα. Πάνω στα υπαρκτά προβλήματα μεθοδεύτηκε η συλλήβδην απαξίωση του συνδικαλισμού. Συστηματικά, οργανωμένα. Στον τρέχοντα πολιτικό λόγο, τον δεξιόστροφο, τον ακροδεξιό και τον ακροκεντρώο των νεοπροσήλυτων, ο συνδικαλισμός έγινε συνώνυμο κάθε εμποδίου προς την ανάπτυξη, την πρόοδο, τη Γη της Επαγγελίας.

Ο αντισυνδικαλισμός βασίζεται στην ενοχοποίηση των πολλών, στην απαξίωση των συλλογικών τους αναφορών. Όταν οι εργαζόμενοι στραφούν στη συλλογική διεκδίκηση, όταν αντιδράσουν σε αυθαιρεσίες, σε αντεργατικές νομοθεσίες, σε περιβαλλοντικά εγκλήματα, τότε καταγγέλλονται για συντεχνιακή λογική, για αθέμιτη προστασία προνομίων. Όταν μιλάνε για τους νεκρούς από εργατικά δυστυχήματα κατηγορούνται από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο ως τυμβωρύχοι. Αλήθεια, πόση οίηση αυτός ο άνθρωπος, πόσο φορτίο τοξικότητας! Δεν αντέχεται η όψη του.

Ε λοιπόν, η επιχείρηση πέτυχε. Τα κατάφεραν. Μια παραζαλισμένη κοινωνία σε κρίση ταυτότητας, με ματαιώσεις και κενά μνήμης, παβλοφικά σχεδόν, ακούει συνδικαλισμό και σκέφτεται αυτό που δείχνει η τηλεόραση. Βλέπει τον συνδικαλισμό μέσα από τα μάτια του Πορτοσάλτε και του Γεωργιάδη, κάτι «βολεμένους αργόμισθους αριστερούς» που βγαίνουν χωρίς λόγο και κλείνουν τους δρόμους. Δε σκέφτεται τους γιατρούς στην πανδημία, τους εξοντωμένους υγειονομικούς, τους δασκάλους των παιδιών της, τους ντελιβεράδες που σκοτώνονται με τα μηχανάκια.

Κι όμως, οι αντιδράσεις δείχνουν ότι αυτός ο συνδικαλισμός, ο απαξιωμένος, ο αποδυναμωμένος, συνεχίζει να είναι καρφί στο μάτι, την ώρα που η χώρα γίνεται μια μεγάλη ζώνη εξαίρεσης.

Στη Βιολάντα, για άλλη μια φορά, είχαμε χρονικό προαναγγελθέντων θανάτων. Αυτοί που είχαν προσπαθήσει να αποτρέψουν το έγκλημα ήταν οι τρισκατάρατοι «επαγγελματίες συνδικαλιστές».

Η απαξίωση του συνδικαλισμού έχει κόστος και τώρα το πληρώνουμε. Ευθύνη για τους νεκρούς δε φέρει μόνο ο εκάστοτε εργοδότης που αυθαιρετεί, ο εκάστοτε πολιτικός προϊστάμενος που σφυρίζει αδιάφορα. Ευθύνη έχουν όσοι συνειδητά απαξίωσαν την ίδια την έννοια του συνδικαλισμού. Και τίποτα δε δείχνει καλύτερα αυτή την ευθύνη από την εικόνα εκείνου του μικρότατου ανθρώπου στη Βουλή, που 10 μέρες πριν τα Τέμπη μάλωνε όσους μιλούσαν για την ασφάλεια στα τρένα.