Σκάνδαλο διαφθοράς πλήττει την κυβέρνηση του Ζελένσκι

Η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη για τον Βολοντιμίρ Ζελένσκι.

Την ώρα που ο Ουκρανός πρόεδρος πιέζει για ταχεία ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ένα διογκούμενο σκάνδαλο διαφθοράς στο Κίεβο υπονομεύει το επιχείρημά του ότι η χώρα είναι έτοιμη να ενταχθεί στην ΕΕ.

Τη Δευτέρα, οι εισαγγελικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες στον Αντρίι Γερμάκ -μέχρι πρότινος έναν από τους στενότερους έμπιστους του Ζελένσκι- για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος.

Σε ανακοίνωσή τους, το National Anti-Corruption Bureau of Ukraine (NABU) και η Ειδική Αντιδιαφθορική Εισαγγελία ανέφεραν ότι ο Γερμάκ, τον οποίο ο Ζελένσκι απέπεμψε τον Νοέμβριο, ήταν: «μέλος οργανωμένης εγκληματικής ομάδας που εμπλεκόταν στο ξέπλυμα 8,9 εκατ. ευρώ μέσω πολυτελών κατασκευών κοντά στο Κίεβο».

Οι διαρροές συνομιλιών και οι νέες αποκαλύψεις

Η εξέλιξη ακολουθεί τη διαρροή τηλεφωνικών συνομιλιών που εμπλέκουν συμβούλους εθνικής ασφάλειας και στενούς συνεργάτες του Ζελένσκι σε σχήματα μιζών και εμπορίας επιρροής.

Οι υποθέσεις σχετίζονται κυρίως με τους τομείς της ενέργειας και της άμυνας, αλλά και με μια πρόσφατα κρατικοποιημένη τράπεζα.

Ο βουλευτής της αντιπολίτευσης, Oleksiy Goncharenko, ένας από τους δύο πολιτικούς που απέκτησαν και δημοσιοποίησαν τις συνομιλίες, δήλωσε στο POLITICO: «το περίμενα αυτό. Νομίζω ότι οι αντιδιαφθορικές αρχές αποφάσισαν πως έπρεπε να κινηθούν μετά τη δημοσίευση των ηχογραφήσεων».

Ο Γκοντσαρένκο ανήκει στο κόμμα European Solidarity του πρώην προέδρου Petro Poroshenko.

«Υπονομεύεται η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας»

Ο Ποροσένκο δήλωσε ότι το σκάνδαλο έχει σοβαρές συνέπειες για την Ουκρανία:

«Δυστυχώς, σκάνδαλα διαφθοράς αυτού του είδους εν καιρώ πολέμου δημιουργούν σοβαρά προβλήματα για τη χώρα. Υπονομεύουν τις αμυντικές δυνατότητες, βλάπτουν τη διεθνή φήμη και σίγουρα δεν βοηθούν την ευρωπαϊκή ενσωμάτωση».

Όλοι οι κατηγορούμενοι έχουν αρνηθεί τις κατηγορίες είτε δημόσια είτε μέσω των δικηγόρων τους.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Κίεβο, ο Γερμάκ δήλωσε:

«Όταν ολοκληρωθεί η έρευνα, θα κάνω δηλώσεις. Δεν έχω επαύλεις· έχω μόνο ένα διαμέρισμα και το αυτοκίνητο που βλέπετε».

Από την πλευρά του, ο σύμβουλος του Ζελένσκι Dmytro Lytvyn ανέφερε ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και είναι «πολύ νωρίς για συμπεράσματα».

Η θέση της κυβέρνησης: «Το σύστημα λειτουργεί»

Ορισμένοι βουλευτές, ακόμη και από το κυβερνών κόμμα Servant of the People, υποστηρίζουν ότι οι έρευνες αποδεικνύουν πως οι θεσμοί λειτουργούν.

Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων, Oleksandr Merezhko, δήλωσε στο Reuters:

«Οι εταίροι βλέπουν ότι η Ουκρανία διαθέτει ανεξάρτητο αντιδιαφθορικό σύστημα που επιτελεί το έργο του».

Η υπόθεση Energoatom και η φυγή συνεργατών του Ζελένσκι

Το σκάνδαλο ξέσπασε τον Νοέμβριο, όταν οι αντιδιαφθορικές αρχές αποκάλυψαν ότι ερευνούσαν σχέδιο υπεξαίρεσης περίπου 100 εκατ. δολαρίων από τον ενεργειακό τομέα και το κρατικό πυρηνικό μονοπώλιο Energoatom.

Οι αποκαλύψεις ανάγκασαν τον Ζελένσκι να ζητήσει την παραίτηση του Γέρμακ, έπειτα από έφοδο των ερευνητών στο σπίτι του. Μέχρι τότε, πολλοί τον θεωρούσαν σχεδόν «συμπρόεδρο».

Η κρίση οδήγησε επίσης στη βιαστική αναχώρηση για το Ισραήλ του Timur Mindich, συνιδιοκτήτη της εταιρείας παραγωγής του Ζελένσκι, ο οποίος φερόταν να ασκούσε σημαντική επιρροή στην κυβέρνηση και στους διορισμούς.

Ο Μίντιτς κατηγορήθηκε μαζί με οκτώ ακόμη άτομα, μεταξύ των οποίων οι πρώην υπουργοί German Galushchenko και Oleksiy Chernyshov.

Οι εισαγγελείς υποστηρίζουν ότι ο Γκαλουστσένκο βοήθησε στη νομιμοποίηση παράνομων χρημάτων και διατηρούσε εκατομμύρια σε offshore λογαριασμούς. Σύμφωνα με το NABU, συνελήφθη ενώ προσπαθούσε να φύγει από τη χώρα.

Κατηγορίες για «μετασοβιετική κλεπτοκρατία»

Η πρώην σύμβουλος του Ζελένσκι Iuliia Mendel έγραψε ότι οι διαρροές αποκαλύπτουν:

«ένα παράλληλο σύστημα επιρροής, ροής χρημάτων και προστασίας περιουσιακών στοιχείων που λειτουργεί παράλληλα — και μερικές φορές μέσα — στους κρατικούς θεσμούς εν καιρώ πολέμου».

Και πρόσθεσε:

«Ένα έθνος που αντιστέκεται ηρωικά στην ιμπεριαλιστική επιθετικότητα δεν θα έπρεπε να βλέπει την ηγεσία του να μετατρέπεται στην ίδια μετασοβιετική κλεπτοκρατία από την οποία υποτίθεται ότι προσπαθεί να ξεφύγει.»

Γνώριζε ο Ζελένσκι;

Βουλευτές της αντιπολίτευσης θέτουν πλέον πιο επιτακτικά το ερώτημα για το τι γνώριζε -ή όφειλε να γνωρίζει- ο Ζελένσκι σχετικά με τα φερόμενα κυκλώματα μιζών.

Ο διευθυντής του NABU, Semen Kryvonos, δήλωσε ότι ο ίδιος ο Ζελένσκι δεν αποτελεί αντικείμενο έρευνας, καθώς ο εν ενεργεία πρόεδρος δεν μπορεί νομικά να ερευνηθεί από τις διωκτικές αρχές.

Ο βουλευτής του κόμματος Holos, Yaroslav Yurchyshyn, δήλωσε:

«Μου είναι δύσκολο να πιστέψω ότι δεν είχε πληροφορίες για το τι έκαναν οι στενοί συνεργάτες του.»

Ο Γκοντσαρένκο σημείωσε ότι στις συνομιλίες υπάρχουν αναφορές στον «Vova» -υποκοριστικό του ονόματος Volodymyr- και ότι οι εμπλεκόμενοι θεωρούσαν σημαντικό να παραμείνει στην εξουσία.

«Ο Ζελένσκι είναι άνθρωπος του μικροελέγχου. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι δεν γνώριζε τι έκαναν ο Μίντιτς, ο Τσερνίσοφ και τώρα ο Γέρμακ», είπε.

Επιπτώσεις στην ένταξη στην ΕΕ

Το σκάνδαλο ξεσπά τη στιγμή που η Ουκρανία επιδιώκει επιτάχυνση της ένταξής της στην ΕΕ.

Ο Ζελένσκι έχει ζητήσει η χώρα να γίνει δεκτή ήδη από το επόμενο έτος, στόχο που οι Ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν μη ρεαλιστικό, κυρίως λόγω των κριτηρίων που σχετίζονται με τη διαφθορά και το κράτος δικαίου.

Ο Γκοντσαρένκο δήλωσε: «από τη μία πλευρά, ασφαλώς δεν βοηθούν οι κατηγορίες για διαφθορά στα υψηλότερα επίπεδα. Από την άλλη, όμως, δείχνουν ότι οι αντιδιαφθορικοί θεσμοί είναι πραγματικά ανεξάρτητοι και μπορούν να ασκήσουν διώξεις, κάτι που μας διαφοροποιεί από τη Ρωσία ή τη Λευκορωσία».

Και κατέληξε: «το ερώτημα τώρα είναι τι θα ακολουθήσει και πώς θα εξελιχθεί η υπόθεση».