Πώς ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να φέρει θετικές αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία

Όσο παρατείνεται ο πόλεμος στο Ιράν και οι οικονομικές του συνέπειες γίνονται όλο και πιο καταστροφικές, τόσο περισσότερο η παγκόσμια οικονομία ενδέχεται να βγει… κερδισμένη στο μέλλον.

Το εν λόγω σκεπτικό φαντάζει σίγουρα δύσκολα, ειδικά αν αναλογιστούμε τον τεράστιο αριθμό νεκρών που αφήνουν πίσω τους οι εχθροπραξίες και φυσικά, τις οικονομικές επιπτώσεις που έχει προκαλέσει σε παγκόσμιο επίπεδο.

Όμως, η καταστροφή αυτή ίσως να οδηγήσει σε θεμελιώδεις και αναγκαίες αλλαγές. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ο κόσμος θα αναγκαστεί να σκληρύνει και να διαφοροποιήσει την ενεργειακή του αλυσίδα, αποτρέποντας έτσι την εξάρτηση από ένα στενό πέρασμα που μπορεί να σταματήσει την παγκόσμια οικονομία και να επιτρέψει στο Ιράν να κλείσει την αγορά πετρελαίου.

Όσο η οικονομία βυθίζεται, τόσο αυξάνονται τα κίνητρα για αυτές τις αναγκαίες αλλαγές.

Ο ΟΠΕΚ ενδέχεται να μειωθεί ή και να διαλυθεί, με αποτέλεσμα να πέσουν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Η ενεργειακή αλυσίδα μπορεί να γίνει πιο ανθεκτική, με νέους αγωγούς που παρακάμπτουν εντελώς τα Στενά του Ορμούζ. Εξάλλου, η παγκόσμια κοινότητα θα μπορούσε να επιταχύνει τη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μειώνοντας την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Δεν είναι ξεκάθαρο ποιο είδος συμφωνίας θα μπορούσε να επιτευχθεί για τον τερματισμό του πολέμου. Το Ιράν ενδέχεται να μην αδυνατίσει όσο ελπίζουν οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ. Μπορεί να συνεχίσει να χρηματοδοτεί την τρομοκρατία και να απειλεί τις ζωές των εχθρών του.

Ωστόσο, ορισμένοι οικονομολόγοι και στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες συμφωνούν ότι ο πόλεμος αυτός μπορεί να προσφέρει μακροπρόθεσμα κάποια θετικά αποτελέσματα.

Η στρατηγική σύνδεση ενέργειας

Ο πόλεμος στο Ιράν ανέδειξε σημαντικές αδυναμίες στην παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα. Ένα σύστημα τόσο περίπλοκο και αλληλοσυνδεόμενο, που εξισορροπεί την αναγκαία αναπαραγωγή και αποτελεσματικότητα.

Το γεγονός ότι το Ιράν κατάφερε με τέτοια ευχέρεια να κόψει την πρόσβαση του κόσμου στο 1/5 του παγκόσμιου πετρελαίου με νάρκες, drones και ταχύπλοα, απαιτεί σοβαρό αναστοχασμό και μόνιμες αλλαγές.

Η πιο πιθανή εξέλιξη είναι ότι η Μέση Ανατολή θα αναπτύξει αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα περνούν μέσω της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ εντελώς.

«Οι χώρες δεν είναι ανόητες. Θα αναπτύξουν αγωγούς και θα αυξήσουν τη χωρητικότητα τους. Κανείς δεν θα ρισκάρει το μέλλον του ξανά στα Στενά του Ορμούζ. Αυτό είναι μεγάλο θετικό», δήλωσε στο CNN ο Jay Hatfield από την Infrastructure Capital Advisors.

Αυτό θα σημαίνει πιο ασφαλή- και φθηνότερα- ενεργειακά αποθέματα στο μέλλον. Ο κόσμος έχει πληρώσει ακριβά για την ασφάλεια των μεταφορών μέσω αμφιλεγόμενων υδάτων.

«Αυτό μπορεί να μην είχε συμβεί χωρίς αυτόν τον πόλεμο», είπε ο Ross Mayfield, στρατηγικός αναλυτής επενδύσεων στην Baird. «Συχνά χρειάζονται εξωτερικά σοκ για να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να γίνουν αλλαγές».

Αυτές οι αλλαγές έχουν ήδη αρχίσει. Ο ΟΠΕΚ -ο βασικός ανταγωνιστής των ΗΠΑ στα ορυκτά καύσιμα- αρχίζει να φθείρεται. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το δεύτερο μεγαλύτερο μέλος του ΟΠΕΚ, ανακοίνωσαν ότι θα αποχωρήσουν από το καρτέλ, μειώνοντας την ικανότητα του ΟΠΕΚ να καθορίζει την παραγωγή και να κρατά τις τιμές υψηλές.

Η στροφή προς την ηλιακή ενέργεια είναι ήδη σε πλήρη εξέλιξη για πολλές χώρες, λόγω του σοκ στις τιμές του πετρελαίου. Οι εξαγωγές τεχνολογίας ηλιακής ενέργειας, μπαταριών και ηλεκτρικών οχημάτων από την Κίνα έφτασαν σε ιστορικά υψηλά τον Μάρτιο, σύμφωνα με το ενεργειακό think tank Ember.

«Η μετάβαση σε μια οικονομία λιγότερο εξαρτημένη από έναν ή δύο τύπους ενέργειας θα ήταν πραγματικά θετική», δήλωσε ο Mayfield.

Αλλαγές που δεν είναι πάντα θετικές

Αυτές οι αισιόδοξες προβλέψεις δεν είναι εγγυημένες. Η νέα ιρανική κυβέρνηση μπορεί να γίνει ακόμα πιο ριζοσπαστική και αποφασισμένη να βλάψει τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους.

«Σκοτώσαμε όλους τους ηγέτες τους. Δεν νομίζω ότι είναι οι καλύτεροι φίλοι μας», δήλωσε ο Hatfield.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν δημιούργησε ένα σχέδιο για την παγκόσμια οικονομική επιρροή και αν το Στενό του Χορμούζ χάσει τη στρατηγική του σημασία, το Ιράν και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να απειλήσουν άλλα κανάλια και αγωγούς στο μέλλον, όπως σημείωσε η Heather Long, επικεφαλής οικονομολόγος στην Navy Federal Credit Union.

Η διάλυση του ΟΠΕΚ ίσως να ακούγεται θετική. Όμως, ο ΟΠΕΚ είχε αυξήσει την παραγωγή του τον τελευταίο καιρό, και η κατάρρευσή του μειώνει την πιθανότητα να δράσει ο κόσμος συντονισμένα σε μελλοντική ενεργειακή κρίση.

Οι αλλαγές που προκύπτουν από την κρίση του πολέμου στο Ιράν μπορεί να είναι πιο ευνοϊκές για κάποιους και πιο σκληρές για άλλους.

Για παράδειγμα, η στροφή σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως στην Ασία και την Ευρώπη, μπορεί να γίνει εις βάρος του Πετρελαϊκού Κοιτάσματος του Περμιάν στο Τέξας, που για δεκαετίες έβαζε τις ΗΠΑ σε ζηλευτή θέση λόγω της επανάστασης του σχιστόλιθου και της εξόρυξης.

Αν η ζήτηση για πετρέλαιο μειωθεί μακροπρόθεσμα, οι τιμές του πετρελαίου μπορεί να πέσουν κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα, βλάπτοντας τη βιομηχανία.

«Τόσο πολλά από αυτά εξαρτώνται από το τι είναι μόνιμο και τι προσωρινό», δήλωσε ο Brusuelas.