Καισαριανή: Στο Βέλγιο οι εμπειρογνώμονες για τις φωτογραφίες – Τα τρία στάδια

Σήμερα, Παρασκευή (20/2) αναμένεται στο Έβεργκεμ του Βελγίου το κλιμάκιο εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Πολιτισμού για να συναντηθεί με τον Βέλγο συλλέκτη Tim de Craene. Το κλιμάκιο θα εξετάσει δια ζώσης τα 12 φωτογραφικά ντοκουμέντα  που απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές των 200 εκτελεσθέντων κομμουνιστών αγωνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944, με στόχο τη δρομολόγηση της απόκτησης της σπάνιας συλλογής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι φωτογραφίες αυτές αποτελούν μέρος της προσωπικής συλλογής του Χέρμαν Χόγιερ, υπολοχαγού της Βέρμαχτ κατά την περίοδο της Κατοχής. Ο Χόγιερ, ο οποίος υπηρετούσε στο στρατόπεδο της Μαλακάσας, φέρεται να είχε λάβει ρητή εντολή να παρακολουθήσει τη μεταφορά των 200 από το Χαϊδάρι και να μετέχει στη διαδικασία της εκτέλεσης στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, καταγράφοντας με τον φακό του τις τραγικές στιγμές για λόγους προπαγάνδας.

Η έδρα της εταιρείας του κατόχου των επίμαχων φωτογραφιών εντοπίστηκε σε μια περιοχή 30 χιλιόμετρα έξω από το κέντρο της Γάνδης. Πρόκειται για ιδιωτικό χώρο όπου ο ιδιοκτήτης διατηρεί το ηλεκτρονικό του κατάστημα.

Σε δήλωσή του στην ΕΡΤ, ο συλλέκτης επιβεβαίωσε την κατοχή του αρχείου, ωστόσο επέλεξε να τηρήσει χαμηλούς τόνους, δηλώνοντας πως θα τοποθετηθεί δημόσια μόνο μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Μάλιστα, έγινε γνωστό πως η συνάντηση με τα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού έχει προγραμματιστεί σε “ουδέτερο σημείο” και όχι στις εγκαταστάσεις της εταιρείας του, Crain’s Militaria.

Με ομόφωνη απόφαση άλλωστε του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων στις 18 Φεβρουαρίου, η συλλογή κηρύχθηκε κινητό μνημείο, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για την κρατική διεκδίκησή της. Η ελληνική κυβέρνηση διαμηνύει πως η κίνηση αυτή, μαζί με την πιστοποίηση και τη διεκδίκηση των φωτογραφιών, αποσκοπούν στη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης.

Το Υπουργείο Πολιτισμού χαρακτήρισε τις φωτογραφίες ανεκτίμητες. “Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε άμεσα με τον συλλέκτη και εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν την Παρασκευή στην έδρα του, στο Έβεργκεμ του Βελγίου, ώστε να διαπιστώσουν εκ του σύνεγγυς τη συλλογή και να συνομιλήσουν μαζί του. Με την σημερινή κήρυξη της συλλογής ως μνημείο, το Υπουργείο Πολιτισμού αποκτά το έρεισμα για να την διεκδικήσει και να την αποκτήσει εκ μέρους του ελληνικού κράτους”, δήλωσε η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

Οι εμπειρογνώμονες θα ακολουθήσουν τρία στάδια:

• Έλεγχος αυθεντικότητας των πρωτότυπων φωτογραφιών.
• Έρευνα για τη νομιμότητα προέλευσης και κατοχής τους.
• Διαπραγμάτευση για την απόκτησή τους από το ελληνικό δημόσιο.

Την απόκτηση των ντοκουμέντων από το ελληνικό κράτος ζήτησε και ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ) με ανακοίνωσή του. “Οι “200” δεν ήταν αριθμός. Ήταν εργάτες, δάσκαλοι, φοιτητές. [..] Η θυσία τους παραμένει ζωντανή υπενθύμιση ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται, αλλά κατακτιέται”, τόνισε χαρακτηριστικά.

Η υπόθεση έλαβε διαστάσεις όταν οι επίμαχες φωτογραφίες εμφανίστηκαν το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου στο eBay. Ο Βέλγος συλλέκτης απέσυρε τη δημοπρασία μετά τη δημοσιοποίησή τους και δήλωσε πρόθυμος να συνεργαστεί με τις ελληνικές αρχές.

Την Τετάρτη άλλωστε έλαβε χώρα μεγάλη συγκέντρωση στην Καισαριανή μετά από κάλεσμα της Οργάνωσης Περιοχής Αττικής της ΚΝΕ. Οι φωτογραφίες από τη μέρα της εκτέλεσης προβλήθηκαν στον τοίχο, ζωντανεύοντας τα πρόσωπα στη θέση που βρέθηκαν.

Το ΚΚΕ ταυτοποίησε δύο από τους εικονιζόμενους στις φωτογραφίες από τους 200 εκτελεσθέντες στο σκοπευτήριο. Βάσει του αρχείου που διαθέτει η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ, από τη μέχρι τώρα έρευνα προκύπτει ότι πολύ πιθανά σε μία από τις φωτογραφίες απεικονίζονται ο 30χρονος Θρασύβουλος Καλαφατάκης, που είναι ο άντρας με το λευκό πουκάμισο και ο ποντιακής καταγωγής Δημήτρης Παπαδόπουλος, που απεικονίζεται στα αριστερά του.

Τέλος, με αφορμή τη δημοσιοποίηση αυτών των ντοκουμέντων, ο Δήμος Χαϊδαρίου επαναφέρει με ένταση το αίτημα να αποδοθεί το Μπλοκ 15 του στρατοπέδου στην τοπική κοινωνία.

Πρόκειται για τον χώρο όπου παρέμειναν έγκλειστοι οι 200 πριν τη μεταφορά τους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Στόχος είναι η μετατροπή του σε Μουσείο Εθνικής Αντίστασης, ως ένας ελάχιστος φόρος τιμής στη θυσία τους και ως χώρος διαφύλαξης της ιστορικής μνήμης για τις επόμενες γενιές.