Πώς το Ισραήλ έχασε την Αμερική

Η ανακοίνωση έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία στο Ισραήλ. Ήταν ημέρα εκλογών στις ΗΠΑ και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έκανε ένα σχόλιο με εντελώς “χαλαρό” τρόπο: ότι θα περικόψει την ετήσια επιδότηση των 3,8 δισ. δολαρίων που παρέχει η Ουάσινγκτον στον ισραηλινό στρατό.

Σε καιρό ειρήνης, η βοήθεια αυτή καλύπτει περίπου το ένα έκτο του αμυντικού προϋπολογισμού του Ισραήλ· αποτελεί, ωστόσο, και τη ραχοκοκαλιά της αμερικανοϊσραηλινής συμμαχίας, συνδέοντας άρρηκτα τις ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών.

Μέχρι εκείνο το πρωί, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι πίστευαν ότι βρίσκονταν σε τροχιά διαπραγματεύσεων για την ανανέωση του δεκαετούς μνημονίου στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ, το οποίο είχε αρχικά υπογραφεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα. Και μετά, ήρθαν οι δηλώσεις του Τραμπ στο Fox News.

“Το «τελείωσε» έτσι απλά;” διερωτάται έκπληκτος Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος, ο οποίος είχε μόλις ταξιδέψει στην Ουάσινγκτον για να συζητήσει την επέκταση της συμφωνίας πέραν του 2028.

Ήταν μια θεαματική – και δημόσια – ήττα για το Ισραήλ, και ιδίως για τον επί μακρόν πρωθυπουργό του, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έχτισε ολόκληρο το πολιτικό του προφίλ πάνω στη σχέση του με τον απρόβλεπτο Αμερικανό πρόεδρο – αλλά ίσως τελικά να έπαιξε λάθος τα χαρτιά του.

Τόσο ο Ντένις Ρος, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για το Μεσανατολικό, όσο και ο Πίτερ Γουέλτς, Δημοκρατικός γερουσιαστής του Βερμόντ, δηλώνουν στους FT ότι έχει συντελεστεί μια “τεκτονική αλλαγή” στους δεσμούς των δύο χωρών – μιας συμμαχίας που καθόρισε τη σύγχρονη Μέση Ανατολή και όχι μόνο. Πολλοί ακόμη αξιωματούχοι, νυν και πρώην, συμμερίζονται αυτή την εκτίμηση.

Η Αμερική, η οποία έσπευσε να σταθεί στο πλευρό του Ισραήλ μετά τις φονικές επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, έχει πλέον κάνει πίσω, αντιδρώντας στον τρόπο με τον οποίο διεξήχθη ο πόλεμος στη Γάζα, αλλά και στις συνέπειες της σύγκρουσης με το Ιράν, την οποία πολλοί στις ΗΠΑ πιστεύουν ότι ενορχήστρωσε το ίδιο το Ισραήλ.

Από τα κέντρα λήψης αποφάσεων της κυβέρνησης μέχρι την αμερικανική ενδοχώρα των Μεσοδυτικών πολιτειών, εδραιώνεται η πεποίθηση ότι η κορυφαία υπερδύναμη του πλανήτη χειραγωγήθηκε από τον μικρότερο σύμμαχό της και παρασύρθηκε σε έναν πανάκριβο πόλεμο, από τον οποίο πασχίζει τώρα να απεμπλακεί.

Η οργή των Αμερικανών για τον κοινό πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους πίσω από την εκλογική συντριβή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές της περασμένης εβδομάδας – ένα αποτέλεσμα πολύ χειρότερο από κάθε δυσοίωνη για τους Ρεπουμπλικανούς, πρόβλεψη.

“Η αμερικανική κοινή γνώμη στήριζε ανέκαθεν το Ισραήλ”, επισημαίνει ο Ρος. “Τώρα, για πρώτη φορά, το 60% των Αμερικανών αποδοκιμάζει το Ισραήλ και την πολιτική του”.

Το ρήγμα ξεπερνά κατά πολύ την εξαγγελία του Τραμπ για τη στρατιωτική βοήθεια – οι πρακτικές επιπτώσεις της οποίας παραμένουν ασαφείς – καθώς και τη δημοσκοπική κατάρρευση του Ισραήλ στις ΗΠΑ. Μεγάλα τμήματα τόσο των Δημοκρατικών όσο και των Ρεπουμπλικανών ασκούν πλέον ανοιχτά κριτική στη σχέση ΗΠΑ – Ισραήλ. Το πανίσχυρο φιλοϊσραηλινό λόμπι, η Aipac, κατέληξε να αποτελεί πολιτικό βαρίδι για αρκετούς υποψηφίους στις ενδιάμεσες εκλογές.

Παράλληλα, πληθαίνουν οι φωνές στις ΗΠΑ – ακόμη και μέσα στον σκληρό πυρήνα της κυβέρνησης Τραμπ – που ζητούν οριστική ρήξη με μια παραδοσιακή σχέση που μετρά πάνω από μισό αιώνα ζωής.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, φαβορί για το προεδρικό χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2028, έχει ήδη χρεώσει στον πόλεμο με το Ιράν τις ιστορικές απώλειες του κόμματός του. Σε ανάρτησή του στο X, σημείωσε ότι ένα από τα κυρίαρχα αιτήματα των ψηφοφόρων ήταν να “επαναπροσδιορίσουν οι ΗΠΑ τη σχέση τους με το Ισραήλ”. Ο γιος του προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, έσπευσε να δηλώσει ότι συμφωνεί “100, 100, 100”.

Από την πλευρά του, ο Έρικ Λεβίν, φιλοϊσραηλινός Ρεπουμπλικανός χρηματοδότης, εκφράζει την απόγνωσή του: “Δεν υπάρχει απολύτως τίποτα που να μπορεί να κάνει το Ισραήλ, γιατί ο Τύπος και τα ΜΜΕ στην Αμερική το μισούν. Δεν μπορούν να κερδίσουν τον επικοινωνιακό πόλεμο”.

Ο ίδιος δεν επιρρίπτει ευθύνες στην ισραηλινή κυβέρνηση για τις επιχειρήσεις στη Γάζα, όπου περισσότεροι από 74.500 Παλαιστίνιοι έχουν χάσει τη ζωή τους αφότου η Χαμάς πυροδότησε τον πόλεμο με τη δική της επίθεση όταν και σκότωσε περίπου 1.200 ανθρώπους στο Ισραήλ και παίρνοντας 251 ομήρους.

Αντίθετα, υποστηρίζει ότι το Ισραήλ απέτυχε παταγωδώς να εξηγήσει τη λογική πίσω από την ισοπέδωση πολιτικών υποδομών και τις παράπλευρες απώλειες. “Ο κόσμος είναι σοκαρισμένος”, παραδέχεται ο Λεβίν. “Οι εικόνες μιλούν από μόνες τους. Αλλά χρειάζεται να εξηγήσεις ότι «βομβαρδίσαμε εκείνη την πολυκατοικία επειδή η Χαμάς έκρυβε σήραγγες από κάτω»”.

Η φθορά στη συμμαχία γιγαντωνόταν σταδιακά καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιτικής κυριαρχίας του Νετανιάχου στο Ισραήλ, σύμφωνα με πολιτικούς και διπλωμάτες που εργάστηκαν επί χρόνια για τη διατήρηση των διμερών σχέσεων.

Πολλοί αξιωματούχοι και αναλυτές εκτιμούν ότι το ρήγμα οφείλεται εν μέρει στην επιλογή του Ισραηλινού πρωθυπουργού να εγκαταλείψει την πάγια τακτική της δικομματικής ισορροπίας, ταυτιζόμενος με Ρεπουμπλικανούς όπως ο Τραμπ εις βάρος των σχέσεων με Δημοκρατικούς προέδρους, όπως ο Ομπάμα και ο Τζο Μπάιντεν.

Άλλοι, ωστόσο, ρίχνουν το βάρος στον πόλεμο με το Ιράν.

Λίγες ημέρες μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, στις οποίες οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ έχασαν τόσο τη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και τη Γερουσία από τους Δημοκρατικούς, ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον πρόεδρο πού αποδίδει την ήττα. Ο Τραμπ υπήρξε ωμός.

Οι Αμερικανοί ήταν δυσαρεστημένοι με τον πόλεμο στο Ιράν και με τις υψηλές τιμές των καυσίμων, δήλωσε στο CBS. Και έπειτα πρόσθεσε έναν ακόμη παράγοντα: “Υπάρχει, όσο απίστευτο κι αν φαίνεται, μια τεράστια αντιπάθεια για το Ισραήλ”.

Μια “παραπάνω από ειδική” σχέση

Για το μεγαλύτερο μέρος της σχεδόν 80χρονης ιστορίας του, το Ισραήλ απολάμβανε την ακλόνητη δικομματική στήριξη των ΗΠΑ. Η σχέση αυτή εδραζόταν στη βαθιά ριζωμένη πεποίθηση της Ουάσινγκτον ότι το Ισραήλ δεν άξιζε απλώς μια προνομιακή μεταχείριση – με πακτωλό αμερικανικών κονδυλίων και πολιτικής κάλυψης – αλλά ότι η ύπαρξή του ήταν ζωτικής σημασίας και για τις δύο χώρες.

Οι ΗΠΑ λειτούργησαν ως ασπίδα για το Ισραήλ απέναντι στις καταδίκες του ΟΗΕ, το υπερασπίστηκαν έναντι εχθρών και επικριτών του, χρηματοδότησαν και εξόπλισαν τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF), ανέχτηκαν το βαρύ τίμημα σε ζωές αμάχων στις γειτονικές χώρες του και αναγνώρισαν ορισμένες από τις εδαφικές του προσαρτήσεις, με κορυφαία εκείνη στα συριακά Υψίπεδα του Γκολάν.

H δημόσια συμφωνία εγγυάται ότι το Ισραήλ θα διατηρεί πάντα “ποιοτικό στρατιωτικό πλεονέκτημα” έναντι των περιφερειακών του αντιπάλων, ενώ h μυστική συμφωνία – που σφυρηλατήθηκε μεταξύ της Ισραηλινής πρωθυπουργού Γκόλντα Μέιρ και του Αμερικανού προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον – επιτρέπει στο Ισραήλ να διατηρεί ένα κρυφό πυρηνικό οπλοστάσιο.

Συνολικά, το Ισραήλ έχει λάβει περισσότερη αμερικανική βοήθεια από οποιοδήποτε άλλο κράτος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: πάνω από 300 δισ. δολάρια σε διμερή ενίσχυση και αντιπυραυλική άμυνα (σε τιμές προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό), σύμφωνα με την ανεξάρτητη Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου (CRS).

Μεταξύ 2023 και 2025, η Ουάσινγκτον διοχέτευσε περίπου 17 δισ. δολάρια σε στρατιωτικό υλικό, στέλνοντας αεροπορικώς χιλιάδες βόμβες, ανταλλακτικά αεροσκαφών και κρίσιμα πολεμοφόδια. Το ποσό αυτό περιλάμβανε τόσο τις τακτικές δόσεις του μνημονίου στήριξης που ο Τραμπ ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι καταργεί, όσο και έκτακτα πακέτα βοήθειας που εγκρίθηκαν το 2024 και το 2025.

Οι Ισραηλινοί ηγέτες είχαν συγκρουστεί με τον Λευκό Οίκο και στο παρελθόν – για τους εποικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, τις επιχειρήσεις στον Λίβανο και τη Γάζα ή τις παρεμβάσεις στην αμερικανική πολιτική σκηνή. Ποτέ όμως η χώρα δεν βρέθηκε στο μάτι ενός τέτοιου πολιτικού κυκλώνα, κατηγορούμενη μάλιστα ότι προκάλεσε μια κοσμοϊστορική ανατροπή στις ίδιες τις ΗΠΑ.

Η δραματική αυτή μεταστροφή έρχεται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία το Ισραήλ είναι διεθνώς πιο απομονωμένο από ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες, και παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ έχει αυτοανακηρυχθεί ο πιο φιλοϊσραηλινός πρόεδρος στην αμερικανική ιστορία.

Κατά την πρώτη του θητεία, αναγνώρισε την Ιερουσαλήμ – την οποία διεκδικούν και οι Παλαιστίνιοι – ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, καθώς και την ισραηλινή κυριαρχία στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν, ανατρέποντας πάγιες θέσεις δεκαετιών. Ακόμη κι εκείνος, όμως, δείχνει πλέον εξαντλημένος από τον Νετανιάχου.

Ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, Εχούντ Ολμέρτ, εστιάζει στη συγκρότηση της πιο ακροδεξιάς κυβέρνησης στην ιστορία της χώρας υπό τον Νετανιάχου, καθώς και στην απώλεια της στήριξης των Αμερικανοεβραίων.

“Καθ’ όλη τη διάρκεια της πρωθυπουργίας μου, ουδέποτε θεωρήσαμε δεδομένο ότι το Ισραήλ θα απολαμβάνει την ανεπιφύλακτη υποστήριξη του αμερικανικού λαού, της κυβέρνησης, του Λευκού Οίκου ή του Κογκρέσου”, δηλώνει ο Ολμέρτ στους FT. “Ήταν κάτι που απαιτούσε λεπτούς χειρισμούς και μεγάλη ευαισθησία – γνωρίζαμε πάντα ότι η απώλεια αυτής της στήριξης θα είχε βαρύ κόστος για τα συμφέροντα, την ασφάλεια και την ευημερία μας”.

Αυτό δεν σήμαινε τυφλή υπακοή στον Αμερικανό “προστάτη”, διευκρινίζει ο Ολμέρτ, αλλά μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην εθνική στρατηγική του Ισραήλ και “τη διασφάλιση ότι δεν θα προχωρούσαμε ποτέ σε ακρότητες πέραν του λογικού… μένοντας εντός των ορίων που μπορούν να αποδεχτούν οι φίλοι του Ισραήλ”.

Πλέον, όμως, ο πόλεμος με το Ιράν γκρέμισε τον μύθο ότι ένα ισχυρά εξοπλισμένο Ισραήλ αποτελεί εγγύηση για την ομαλή ροή του πετρελαίου σε μια ασταθή Μέση Ανατολή, υποστηρίζει ο γερουσιαστής Γουέλτς.

“Ο Νετανιάχου έπεισε τον ανόητο πρόεδρό μας να μπει σε έναν ανόητο πόλεμο με το Ιράν, και αποδεικνύεται ότι η μεγαλύτερη απειλή για το πετρέλαιό μας είναι ο ίδιος ο Νετανιάχου, που έσπρωξε τον Τραμπ σε μια σύγκρουση η οποία έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ”, προσθέτει δηκτικά.

Άλλοι εκτιμούν ότι είναι πρόωρο να θεωρηθεί το σημερινό ρήγμα μη αναστρέψιμο. Ο Μεναχέμ Μπέγκιν, ο πρώτος Ισραηλινός πρωθυπουργός από το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου, είχε κατηγορήσει το 1981 τον Ρόναλντ Ρίγκαν ότι αντιμετώπιζε το Ισραήλ ως “υποτελές κράτος”, καταγγέλλοντας μάλιστα αντισημιτισμό στους κόλπους της αμερικανικής κυβέρνησης.

Στα τέλη του 20ού αιώνα, ο Τζορτζ Χ. Γ. Μπους πάγωσε εγγυήσεις δανείων ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων εξαιτίας της επέκτασης των εποικισμών. Ο διάδοχός του, Μπιλ Κλίντον, φέρεται να εξερράγη λέγοντας “Ποιος διάολο είναι η υπερδύναμη εδώ;” μετά από μια επεισοδιακή συνάντηση με τον Νετανιάχου.

Ωστόσο, οι σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ άρχισαν να αποκτούν έντονο κομματικό πρόσημο μετά την επιστροφή του Νετανιάχου στην εξουσία το 2009 και την ανοιχτή συμπόρευσή του με τους Ρεπουμπλικανούς.

Η χαριστική βολή δόθηκε το 2015, όταν μίλησε στο ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς Κογκρέσο, τορπιλίζοντας τις προσπάθειες του Ομπάμα για τη συμφωνία περιορισμού του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης. Η κίνηση αυτή εξόργισε τον Λευκό Οίκο, ο οποίος υπέγραψε τελικά τη διεθνή συμφωνία με το Ιράν – μια συμφωνία που ο Τραμπ κατήγγειλε αργότερα, προς μεγάλη ικανοποίηση του Νετανιάχου.

Αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι οι τακτικισμοί του Ισραηλινού πρωθυπουργού άφησαν βαθιές πληγές στην Ουάσινγκτον. Όταν μίλησε ξανά στο Κογκρέσο το 2024, περίπου 50 Δημοκρατικοί μποϊκόταραν την ομιλία ή αποχώρησαν επιδεικτικά.

“Ήταν ένα κολοσσιαίο στρατηγικό λάθος… Αν θέλεις καλές σχέσεις με τον Λευκό Οίκο, δεν τον παρακάμπτεις για να απευθυνθείς στο Κογκρέσο. Απλώς δεν το κάνεις”, σχολιάζει πρώην ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος για την ομιλία του 2015.

Ο Μάικλ Όρεν, πρεσβευτής του Ισραήλ στις ΗΠΑ κατά τα πρώτα χρόνια της προεδρίας Ομπάμα, αποκαλύπτει ότι είχε προειδοποιήσει τον Νετανιάχου να μην οξύνει τα πνεύματα, ανταγωνιζόμενος έναν πρόεδρο που είχε ταχθεί δημόσια υπέρ της ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους.

Ο Όρεν, ιστορικός ο ίδιος, βλέπει πίσω από την κρίση μια βαθύτερη, μακροχρόνια μετατόπιση. Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, το Ισραήλ αποτέλεσε πολύτιμο δυτικό προπύργιο στη Μέση Ανατολή, την ώρα που η Συρία και άλλα κράτη ευθυγραμμίζονταν με τη Σοβιετική Ένωση. Καθώς όμως η ισραηλινή πολιτική στρεφόταν όλο και πιο δεξιά, υπονομεύοντας ένα βασικό δυτικό στρατηγικό συμφέρον – τη λύση των δύο κρατών – η στήριξη της Δύσης άρχισε να φθίνει.

“Όλο αυτό ήταν μια αργή διαδικασία, την κορύφωση της οποίας βλέπουμε σήμερα”, καταλήγει.

Ο επόμενος γύρος

Επί δεκαετίες, το φιλοϊσραηλινό λόμπι και η στενή αμυντική συνεργασία αποτελούσαν τους δύο πυλώνες της συμμαχίας. Πλέον, τα δεδομένα έχουν ανατραπεί.

Η Aipac, η ισχυρότερη φιλοϊσραηλινή ομάδα πίεσης στο Καπιτώλιο, δαπάνησε περίπου 70 εκατ. δολάρια στις ενδιάμεσες εκλογές μέσω του βασικού χρηματοδοτικού της βραχίονα, του United Democracy Project (UDP), σύμφωνα με τον οργανισμό OpenSecrets.org.

Το UDP διοχέτευσε σχεδόν τα μισά από αυτά τα χρήματα στο Μίσιγκαν, όπου ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ – νεοεκλεγείς Δημοκρατικός γερουσιαστής και δριμύς επικριτής του Ισραήλ – πέτυχε σαρωτική νίκη, όπως συνέβη και με άλλους υποψηφίους τους οποίους πολέμησε σθεναρά η Aipac.

Η οργάνωση ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι περισσότεροι από 245 υποψήφιοι που στήριξε εξελέγησαν, παραδεχόμενη ωστόσο ότι το 10% ηττήθηκε “σε μια εκλογική αναμέτρηση σαρωτικού κύματος”. Σε ανάρτησή της στο X, τόνισε ότι θα εντείνει τη στήριξή της σε Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς που αναγνωρίζουν πως η συμμαχία με το Ισραήλ ενισχύει την ασφάλεια, τη δημοκρατία και την οικονομία και των δύο χωρών.

Παρά ταύτα, αρκετοί υποστηρικτές του Ισραήλ στις ΗΠΑ εκτιμούν ότι η Aipac το παράκανε με τις επιθετικές χορηγίες και τις δημόσιες παρεμβάσεις της. “Πιστεύω ότι δεν έπρεπε ποτέ να εγκαταλείψουν τον παραδοσιακό τρόπο δράσης τους”, αναφέρει παρατηρητής που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, προσθέτοντας ότι θα ήταν προτιμότερο για την Aipac να κινείται “στο παρασκήνιο”.

“Αναμφίβολα δεν ήταν καλές εκλογές για τη φιλοϊσραηλινή κοινότητα”, παραδέχεται ο Μάικλ Μακόφσκι, επικεφαλής του think tank Jinsa, τονίζοντας ότι “απαιτείται βαθιά ενδοσκόπηση για το τι πήγε στραβά”.

Οι δηλώσεις του Τραμπ για την περικοπή της στρατιωτικής βοήθειας, ανήμερα των εκλογών, έδειξαν ότι ο πρόεδρος διέβλεπε το κύμα οργής κατά του Ισραήλ και την πεποίθηση ότι η συμμαχία αυτή έσυρε τις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν. Αν, όμως, στόχος του ήταν να κερδίσει ψήφους, απέτυχε παταγωδώς. Επιπλέον, πολλοί Ρεπουμπλικανοί αμφιβάλλουν κατά πόσον ο πρόεδρος θα υλοποιήσει όσα εξήγγειλε στο Fox News.

“Ο Τραμπ συχνά πετάει διάφορα και μετά τα ξεχνάει”, σχολιάζει κυνικά ο Νταγκ Χέι, Ρεπουμπλικανός σύμβουλος στρατηγικής.

Η συζήτηση γύρω από το πάγωμα της αμερικανικής βοήθειας απασχολεί έντονα τους Δημοκρατικούς τα τελευταία χρόνια, καθώς η προοδευτική πτέρυγα του κόμματος συγκλονίστηκε από τις εικόνες καταστροφής στη Γάζα.

Οι στρατοί των δύο χωρών συνεργάστηκαν στενά στον πόλεμο κατά του Ιράν, με Αμερικανούς αξιωματούχους να αναγνωρίζουν την αξία των ισραηλινών πληροφοριών στην περιοχή. Άλλωστε, βάσει του ισχύοντος πλαισίου, το Ισραήλ δαπανά το μεγαλύτερο μέρος της αμερικανικής βοήθειας για την αγορά αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Κατά τη θητεία Μπάιντεν, οι πιο σκληροπυρηνικοί σύμβουλοί του υποστήριζαν ότι τυχόν περιορισμός της βοήθειας δεν θα άλλαζε τη στάση του Ισραήλ, ενώ διπλωμάτες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπενθύμιζαν ιστορικά προηγούμενα, όπου το Ισραήλ αναγκάστηκε να ανακρούσει πρύμναν υπό την απειλή περικοπών από τον βασικό του χρηματοδότη.

Την ίδια ώρα, η ισραηλινή κυβέρνηση και οι σύμμαχοί της στην Ουάσινγκτον αποδίδουν συστηματικά στον αντισημιτισμό κάθε κριτική που ασκείται στις ΗΠΑ – ακόμη κι όταν προέρχεται από Αμερικανοεβραίους.

Ο Όρεν υποστηρίζει ότι, κατηγορώντας τον Νετανιάχου πως παρέσυρε τον Τραμπ στον πόλεμο με το Ιράν, ο αντιπρόεδρος Βανς “αναπαρήγαγε ένα κλασικό αντισημιτικό στερεότυπο: ότι οι Εβραίοι δήθεν χειραγωγούν αθώους μη Εβραίους ώστε να ενεργούν παρά τη θέλησή τους”.

Παρόλα αυτά, η πλειονότητα των Αμερικανοεβραίων εξακολουθεί να ψηφίζει Δημοκρατικούς – μια τάση που διατηρήθηκε ακόμη και όταν σφοδροί επικριτές του Ισραήλ, όπως ο Ελ-Σαγιέντ και ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζόχραν Μαμντάνι, κέρδισαν το χρίσμα του κόμματος.

Έρευνα του Pew Research Center τον Ιούλιο έδειξε ότι το 62% των Αμερικανών έχει αρνητική εικόνα για την ισραηλινή κυβέρνηση – ποσοστό που περιλαμβάνει τη συντριπτική πλειονότητα των Δημοκρατικών, αλλά πλέον και την πλειονότητα των Ρεπουμπλικανών κάτω των 50 ετών. Παράλληλα, δημοσκόπηση της Gallup τον Φεβρουάριο κατέγραψε για πρώτη φορά στην ιστορία μεγαλύτερη συμπάθεια των Αμερικανών προς τους Παλαιστινίους παρά προς τους Ισραηλινούς.

“Η κατάρρευση του κύρους του Ισραήλ στην αμερικανική κοινή γνώμη, όχι μόνο μεταξύ των Δημοκρατικών αλλά και μεταξύ των ίδιων των Εβραίων, δεν οφείλεται μόνο στις εξελίξεις στο Ιράν· η αρχή έγινε στη Γάζα”, τονίζει ο Ολμέρτ.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν το Ισραήλ μπορεί να επανεκκινήσει τις σχέσεις του με τον Λευκό Οίκο, σε περίπτωση που ο Γκάντι Άιζενκοτ – ο οποίος επιχειρεί να συγκροτήσει κυβερνητικό συνασπισμό για να εκθρονίσει τον Νετανιάχου – αναλάβει την πρωθυπουργία.

Ορισμένοι διατηρούν την αισιοδοξία τους. “Αν αναλάβει μια νέα κυβέρνηση με φρέσκια ματιά, απαλλαγμένη από τη λογική Νετανιάχου στα θέματα εθνικής ασφάλειας και σχέσεων με τις ΗΠΑ, και επιδιώξει την αποκατάσταση των δικομματικών δεσμών, πιστεύω ότι η κατάσταση μπορεί να αναστραφεί”, εκτιμά ο Τζέρεμι Ισαχάροφ, πρώην Ισραηλινός διπλωμάτης στις ΗΠΑ.

Ο Όρεν θεωρεί ότι ο Άιζενκοτ θα μπορούσε να ανακτήσει μέρος της δυτικής στήριξης παγώνοντας την επέκταση των εποικισμών και βάζοντας φρένο στους Εβραίους εποίκους που, με την ανοχή του κράτους, εκδιώκουν βίαια Παλαιστινίους από τη Δυτική Όχθη. “Θα μπορούσε να βγει μπροστά και να πει κάτι που έχουμε να ακούσουμε χρόνια: ότι εργαζόμαστε για την ειρήνη, ότι μας ενδιαφέρει η ειρήνη”, σημειώνει.

Ωστόσο, ο πρώην πρεσβευτής προειδοποιεί ότι τα περιθώρια ελιγμών για οποιονδήποτε Ισραηλινό ηγέτη είναι στενά. Ανεξάρτητα από το ποιος θα βρεθεί στο τιμόνι της χώρας, “δεν μπορούμε να αλλάξουμε το βασικό δόγμα ασφαλείας μας – κανείς δεν πρόκειται να αποσυρθεί από τον Λίβανο και κανείς δεν πρόκειται να φύγει από τη Γάζα”.

Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και νυν αναλυτής στο Ίδρυμα Carnegie, στρέφει ήδη το βλέμμα στις επόμενες προεδρικές εκλογές και τις πιέσεις που θα δεχτούν οι υποψήφιοι.

“Ποια θα είναι η ρητορική που θα υιοθετήσουν οι υποψήφιοι των Δημοκρατικών για το Ισραήλ;” διερωτάται. “Μόλις την ακούσετε… θα συνειδητοποιήσετε πόσο ριζικά έχει αλλάξει η σχέση ΗΠΑ – Ισραήλ”.