H ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟΚΤΑ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΠΛΑΝΟ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ – ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΣΤΑ ΧΑΡΤΙΑ

Mεταξύ όσων συνέβησαν στην ελληνική πολιτική σκηνή και παρασύρθηκαν από το “οστικό κύμα” της έντασης που προκλήθηκε στο ΓΝ Νικαίας, κατά την επίσκεψη του Αδώνιδος Γεωργιάδη -και όσα ακολούθησαν, όπως η καρέ καρέ ανάλυση του… VAR, από τον υπουργό Υγείας που θα ζήλευαν διαιτητές-, ήταν η ψήφιση νομοσχεδίου για μια μόνιμη απειλή.

Tις δασικές πυρκαγιές.

Ο νόμος ονομάστηκε “Ενεργή Μάχη” και περιλαμβάνει σειρά θεσμοθετήσεων που γεφυρώνουν την επιστήμη με την επιχειρησιακή πράξη, ώστε να σταματήσουμε να κυνηγάμε τις φωτιές που την τελευταία διετία, μπαίνουν και στον αστικό ιστό.

energi-mahi

Και μόνο ότι αναφέρεται δεκαετές πλάνο, δείχνει πως υπάρχει μια σοβαρή αντιμετώπιση ενός ζωτικής σημασίας, θέματος που έως τώρα αντιμετωπίζαμε με τσιρότα και αναφορές σε τεράστια νούμερα (ιπτάμενων, πυροσβεστών κ.α.), που αποδείχθηκαν ανεπαρκή, αφού δεν αποκτήσαμε ποτέ συγκεκριμένο πλάνο, με συγκεκριμένα βήματα και ευθύνες.

Αυτό είναι, τουλάχιστον στα χαρτιά, ο νέος νόμος που μένει φυσικά, να εφαρμοστεί.

«Αν κάνουμε όσα προβλέπει σωστά, η Ελλάδα μπορεί να γίνει ευρωπαϊκό παράδειγμα», εξηγεί στο NEWS 24/7 ο πυρομετεωρολόγος και Επιστημονικός Υπεύθυνος της ερευνητικής ομάδας FLAME, Θεόδωρος Γιάνναρος.

Εν αναμονή της δευτερογενούς νομοθεσίας και των υπουργικών αποφάσεων (να περάσουμε δηλαδή, από τη θεωρία στην πράξη), ο ειδικός εξηγεί πως η χώρα μας έχει τη δυνατότητα να γίνει «ίσως η μοναδική χώρα, στον βαθμό που μπορώ να γνωρίζω, που θα καταφέρει να ενσωματώσει τη μετεωρολογία μέσα στον μηχανισμό της πολιτικής προστασίας, με αυτόν τον τρόπο.

«Θα είναι μαζί, στον ίδιο χώρο, η μετεωρολογία και η Πολιτική Προστασία. Θα μιλάμε πλέον, για πρόγνωση επιπτώσεων και όχι απλά μία γενική πρόγνωση καιρού».

Οι δασικές πυρκαγιές δεν έχουν “μαγική λύση”

Η ψήφιση του νομοσχεδίου είναι, κατά τον κύριο Γιάνναρο «μια θετική εξέλιξη και σε επίπεδο βούλησης, από το ίδιο το Υπουργείο, να φέρει ένα τόσο μεγάλο νομοσχέδιο που αλλάζει πάρα πολλά πράγματα.

Θα πρέπει ωστόσο, να καταλάβουμε ότι δεν είναι μία μαγική λύση. Αφενός, δεν υπάρχουν δηλαδή, πράγματα τα οποία ξεκινάμε και τα εφαρμόζουμε και κατευθείαν, ως δια μαγείας, από την επόμενη ή τη μεθεπόμενη μέρα βλέπουμε μία φοβερή αλλαγή. Χρειάζεται να εμπιστευτούμε τη διαδικασία.

Αφετέρου, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι όπως ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη, έτσι και ένας νόμος, από μόνος του, δεν φέρνει την αλλαγή. Έχει ανοίξει όμως, μία πόρτα».

Οι κύριες αλλαγές στο θέμα της διαχείρισης δασικών πυρκαγιών

Τι έχει αυτό το νομοσχέδιο, που έχουμε ανάγκη ως χώρα για να μην θρηνούμε κάθε καλοκαίρι απώλειες και να μην απειλούνται ανθρώπινες ζωές και δεν απολαμβάναμε έως τώρα; Mην τυχόν ξεφορτωνόμαστε τον κατακερματισμό των ευθυνών -ώστε τελικά, να μην φταίει κανείς- που δεν ευνοούσε την αποτελεσματικότητα;

• «Δημιουργείται ένα δεκαετές πλάνο (βλ. Δεκαετές Στρατηγικό Σχέδιο Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Δασικών Πυρκαγιών), για την ολοκληρωμένη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. Θα έχει μετρήσιμους στόχους πρόληψης, ανάλυση κινδύνου ανά περιφέρεια και δήμο και ψηφιακή χαρτογράφηση κρίσιμων στοιχείων, μεταξύ άλλων.
• Θεσμοθετείται η προδιαγεγραμμένη καύση και η ελεγχόμενη βόσκηση, ως μέτρα ελέγχου του τοπίου, ούτως ώστε να μπορούμε να διαχειριζόμαστε τη φωτιά -και όχι απλά να τρέχουμε πίσω από τις πυρκαγιές.
• Ιδρύεται η Μονάδα Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας, εντός του Εθνικού Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων, στην οποία θα συνεισφέρουμε και εμείς σε ό, τι αφορά τις δασικές πυρκαγιές.
• Θεσμοθετείται το Σύστημα Διοίκησης Συμβάντων (Incident Command System -ICS), το οποίο θα επιτρέπει να υπάρχει μία κοινή επιχειρησιακή γλώσσα, σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς σε μία πυρκαγιά. Να έχουν κανόνες εμπλοκής -πότε, ποιος, πού, γιατί κάνει κάτι- κι αυτό θα βοηθήσει στον καλύτερο συντονισμό όλων.
• Θα συσταθούν επιτροπές (Ειδικές Επιστημονικές Επιτροπές Αξιολόγησης), ιδιαίτερα μεγάλων πυρκαγιών. Ίσως θα πρέπει να δούμε τι ορίζουμε ως “ιδιαίτερα μεγάλη πυρκαγιά”, γιατί ο νόμος λέει πάνω από 100.000 στρέμματα, ωστόσο, δεν είναι μόνο τα στρέμματα που θα πρέπει να καθορίζουν μια αποτίμηση.
• Θα αναβαθμιστεί η Πυροσβεστική Ακαδημία, ιδιαίτερα θετική εξέλιξη, καθώς θα μιλάμε πλέον για ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, το οποίο αν τα πράγματα δεν πηγαίνουν όπως λέει ο νόμος πως θέλει να πάνε, θα μπορεί να κάνει και έρευνα και να συνδέει αυτή την έρευνα κατευθείαν με την πράξη. Το ερευνητικό αποτέλεσμα θα μπορεί να έρχεται και να “κουμπώνει”, σε αυτό που κάνουμε στο πεδίο
• Υπάρχει και θεσμοθετείται πλέον ο Ετήσιος Απολογισμός Αντιπυρικής Περιόδου, με μετρήσιμους δείκτες, κάτι που γινόταν ήδη από το Πυροσβεστικό Σώμα. Πλέον όμως, θεσμοθετείται και θα υπάρχει μια διαδικασία κοινοβουλευτικού ελέγχου, όπου η αποτίμηση θα πηγαίνει στη Βουλή. Θα υπάρχει λογοδοσία του εκάστοτε υπουργού».

Ζητούμενο δεν είναι “να αποδοθούν ευθύνες”

Ο νόμος αποκαλύπτει μια διάθεση να εντοπίζονται τα λάθη, ώστε να διορθώνονται -κάτι που δεν γινόταν έως τώρα, ώστε να μην αποδίδονται ευθύνες και να μην αντιμετωπίζει ποινικές διώξεις ο όποιος υπεύθυνος. Έτσι, υπήρχε μια πολυφωνία που δεν βοηθούσε στην συνεργασία και το αποτέλεσμα. Αυτό φαίνεται να αλλάζει. Ή όχι;

«Όσο έχω διαβάσει το νομοσχέδιο, δεν κινείται στην κατεύθυνση του να αποδίδονται ευθύνες. Και το σύστημα διοίκησης συμβάντων έχει να κάνει περισσότερο με την προστασία όσων επιχειρούν στο πεδίο -δηλαδή θα υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες, στη βάση των οποίων εάν κάπου έχει γίνει κάποιο λάθος, θα μπορεί αυτό να φαίνεται περισσότερο, να φαίνεται κατευθείαν και να μην είναι στη διακριτική ευχέρεια του καθενός να πει “γιατί έγινε εδώ αυτό;”.

Θα υπάρχουν δηλαδή, κανόνες. Μένει βέβαια, να δούμε ποιοι είναι αυτοί οι κανόνες.

Ο νόμος θέτει το πλαίσιο. Από εκεί και πέρα, σε ό,τι αφορά τις επιτροπές, για παράδειγμα την Επιτροπή Αποτίμησης ιδιαίτερα μεγάλων περιστατικών πυρκαγιών, υπάρχει ρητή πρόβλεψη ότι τα πορίσματα, οι εκθέσεις, δεν θα έχουν νομικές συνέπειες.

Δεν θα γίνονται δηλαδή, με σκοπό να εντοπιστούν επιχειρησιακά λάθη και να αποδοθούν ευθύνες. Ο σκοπός είναι να κάνουμε μία άντληση διδαγμάτων, να δούμε τι πήγε στραβά ή λάθος, λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα. Όχι για να αποδοθούν ευθύνες, για παράδειγμα, στον διοικητή του συμβάντος.

Ο στόχος είναι να δώσουμε ανατροφοδότηση στο τι πρέπει να αλλάξει, τι πρέπει να προσαρμοστεί και αντιστοίχως να πορευόμαστε με αυτόν τον τρόπο.

Να έχουμε δηλαδή μια διαδικασία, μέσα από την οποία θα μπορούμε να συσσωρεύουμε πλέον γνώση, κάτι που δεν έχουμε».

Τι θα εφαρμοστεί από φέτος

Τι θα δούμε φέτος, από όσα αναφέρονται στο νομοσχέδιο; Προλαβαίνει να γίνει πραγματικότητα κάτι;

«Αυτό που έχει δηλώσει το υπουργείο είναι ότι κάποια πράγματα θα εφαρμοστούν από φέτος. Για παράδειγμα, η Μονάδα Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας. Εκεί πέρα, όσοι αναφερόμαστε στο νόμο πρέπει να δούμε ποια θα είναι η εμπλοκή μας, υπό ποιο καθεστώς και τι θα κάνουμε. Αυτό νομίζω ότι θα προχωρήσει σχετικά άμεσα.

Η προδιαγεγραμμένη καύση επίσης, νομίζω ότι θα ξεκινήσει ήδη να θεσμοθετείται -θα βγει η δευτερογενής νομοθεσία για το πώς θα εφαρμοστεί από φέτος, πιλοτικά-, ενώ πολύ πιθανόν να συσταθούν από φέτος και οι επιτροπές, τις οποίες θα δούμε μετά την αντιπυρική περίοδο, καθώς θα κάνουν τους απολογισμούς.

Από εκεί και πέρα, δεν νομίζω ότι θα δούμε από φέτος το ίδιο το Σύστημα Διοίκησης Συμβάντων. Είναι πάρα πολύ νωρίς για να μπορέσει να ανασυνταχθεί όλο αυτό που πρέπει να συνταχθεί, ώστε να το δούμε να “δουλεύει” στην πράξη».

Μπήκε στο νερό στ’ αυλάκι, για να μην μας πιάνει η καρδιά μας όταν έχει παρατεταμένο καύσωνα -από τον τρόμο του τι μπορεί να συμβεί;

«Θα έλεγα ότι έχει ανοίξει το αυλάκι. Τώρα μένει να βάλουμε το νερό σε αυτό και να κάνουμε λίγο υπομονή. Να εμπιστευτούμε τη διαδικασία και να μπορέσουμε να αρχίσουμε να βλέπουμε σταδιακά αποτελέσματα. Είναι σημαντικό να το καταλάβουμε αυτό.

Δεν θα λειτουργήσει ως δια μαγείας ένας νόμος.

Ο νόμος θέτει ένα πλαίσιο., Πολλά από αυτά που συζητήσαμε, μπαίνουν σε ένα πλαίσιο. Θα πρέπει τώρα, να καθοριστούν οι λεπτομέρειες, να ενισχυθούν με ανθρώπινο δυναμικό οι δήμοι και οι περιφέρειες, οι οποίες αποκτούν με άλλες αρμοδιότητες.

Θα πρέπει να ενισχυθούν οι φορείς με τους οποίους θα υπάρχουν συνεργασίες.

Υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν».

«Μην περιμένουμε ότι ξαφνικά φέτος, θα πάμε σε μια αντιπυρική περίοδο και θα περιμένουμε να είναι όλα τέλεια, επειδή ψηφίστηκε ο νόμος. Αυτό που θα γίνει, θα πάμε σε μια αντιπυρική περίοδο έχοντας πλέον περισσότερα εργαλεία. Και αυτό είναι σημαντικό».

Είναι εργαλεία τα οποία είχαμε ζητήσει και κι εμείς, ως ομάδα και η WWF Ελλάς, ήταν μέσα στις δύο ετήσιες απολογιστικές εκθέσεις που έχουμε βγάλει».

Την ψήφιση του νομοσχεδίου χαιρέτισε και η WWF Ελλάς, αναφέροντας ότι συνιστά μια από τις πιο εκτεταμένες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, στο πεδίο της πολιτικής προστασίας και της δασοπυροπροστασίας «ενισχύοντας περαιτέρω την έννοια της πρόληψης», που στην Ελλάδα τη λες και άγνωστη έννοια, γενικότερα.