Η οργή της Σαουδικής Αραβίας που έφερε την “κωλοτούμπα” Τραμπ για το Ορμούζ

Η απότομη αλλαγή στάσης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο σχέδιό του να  συνοδεύει τα πλοία να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, δεν ήταν τυχαία, αλλά είχε να κάνει με τις αντιδράσεις που αυτό προκάλεσε στους βασικούς σύμμαχος των ΗΠΑ στον Κόλπο, με πρώτη τη Σαουδική Αραβία.

Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο NBC, η απόφαση αυτή ήρθε μετά την αναστολή της δυνατότητας του αμερικανικού στρατού να χρησιμοποιεί τις βάσεις και τον εναέριο χώρο του για την εκτέλεση της επιχείρησης από το κράτος του Κόλπου.

Ο Τραμπ εξέπληξε τους συμμάχους του Κόλπου ανακοινώνοντας το «Σχέδιο Ελευθερία» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή (4/5) το απόγευμα, δήλωσαν αξιωματούχοι, προκαλώντας την οργή της ηγεσίας στη Σαουδική Αραβία. Σε απάντηση, το Βασίλειο ενημέρωσε τις ΗΠΑ ότι δεν θα επιτρέψει στον αμερικανικό στρατό να πετάξει αεροσκάφη από την αεροπορική βάση Prince Sultan νοτιοανατολικά του Ριάντ ή να πετάξει μέσω του σαουδαραβικού εναέριου χώρου για να υποστηρίξει την προσπάθεια, δήλωσαν αξιωματούχοι.

Μια τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ του Τραμπ και του Σαουδάραβα πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν δεν έλυσε το ζήτημα, δήλωσαν οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι, αναγκάζοντας τον πρόεδρο να διακόψει προσωρινά την επιχείρηση, προκειμένου να αποκαταστήσει την πρόσβαση του αμερικανικού στρατού στον κρίσιμο εναέριο χώρο.

Άλλοι στενοί σύμμαχοι του Κόλπου επίσης αιφνιδιάστηκαν. Ο πρόεδρος μίλησε με ηγέτες στο Κατάρ αφότου η προσπάθεια είχε ήδη ξεκινήσει.

Μια σαουδαραβική πηγή δήλωσε στο NBC News ότι ο Τραμπ και ο πρίγκιπας διάδοχος «είχαν τακτική επαφή». Σαουδάραβες αξιωματούχοι ήταν επίσης σε επαφή με τον Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς, την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ και τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, πρόσθεσε η πηγή.

Ερωτηθείσα αν η ανακοίνωση του Σχεδίου Ελευθερία εξέπληξε τους Σαουδάραβες ηγέτες, η σαουδαραβική πηγή απάντησε: «Το πρόβλημα με αυτή την υπόθεση είναι ότι τα πράγματα συμβαίνουν γρήγορα σε πραγματικό χρόνο». Η πηγή ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία «υποστήριζε έντονα τις διπλωματικές προσπάθειες» του Πακιστάν να μεσολαβήσει σε μια συμφωνία μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου.

Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε σε ανακοίνωσή του, όταν ρωτήθηκε για το αν ορισμένοι ηγέτες κρατών του Κόλπου αιφνιδιάστηκαν από την ανακοίνωση της προσπάθειας των ΗΠΑ να βοηθήσουν τα πλοία να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, ότι «οι περιφερειακοί σύμμαχοι είχαν ειδοποιηθεί εκ των προτέρων».

Ένας διπλωμάτης από τη Μέση Ανατολή δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν ήταν σε συντονισμό με το Ομάν για το Σχέδιο Ελευθερία, μέχρι μετά την ανακοίνωση του Τραμπ. «Οι ΗΠΑ έκαναν μια ανακοίνωση και στη συνέχεια συντονίστηκαν μαζί μας», είπε ο διπλωμάτης, προσθέτοντας, «δεν ήμασταν αναστατωμένοι ούτε θυμωμένοι».

Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει την επιχείρηση το Σαββατοκύριακο ως έναν τρόπο να σπάσει τον αποκλεισμό του Ιράν στο Ορμούζ, και οι κορυφαίοι ηγέτες εθνικής ασφάλειας αφιέρωσαν μεγάλο μέρος της Τρίτης μιλώντας υπέρ της προσπάθειας σε δημόσιες ενημερώσεις στο Πεντάγωνο και στον Λευκό Οίκο, μόνο και μόνο για να σταματήσει ξαφνικά ο πρόεδρος την επιχείρηση.

Ο αμερικανικός στρατός είχε παρατάξει έναν αριθμό επιπλέον πλοίων στον Κόλπο για διέλευση από το στενό όταν σταμάτησε η επιχείρηση, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ είχε ανακοινώσει νωρίτερα ότι δύο πλοία με αμερικανική σημαία είχαν διασχίσει το στενό στο πλαίσιο της επιχείρησης.

Στην ανάρτησή του, ο Τραμπ δήλωσε ότι το Σχέδιο Ελευθερία θα «παύσει για σύντομο χρονικό διάστημα για να διαπιστωθεί εάν» μια συμφωνία για την επίλυση του πολέμου «μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφεί».

Πώς ο αμερικανικός στρατός χρησιμοποιεί τις χώρες του Κόλπου

Ο αμερικανικός στρατός διατηρεί μαχητικά αεροσκάφη, ανεφοδιάζει τα δεξαμενόπλοια και διαθέτει συστήματα αεράμυνας στην αεροπορική βάση Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία. Οι Σαουδάραβες επέτρεψαν στις ΗΠΑ να πετούν αεροσκάφη από εκεί για να υποστηρίξουν τον πόλεμο στο Ιράν, καθώς και να πετούν από πάνω αεροσκάφη που εδρεύουν σε κοντινές χώρες.

«Λόγω γεωγραφίας, χρειάζεται συνεργασία από τους περιφερειακούς εταίρους για να αξιοποιηθεί ο εναέριος χώρος τους κατά μήκος των συνόρων τους», δήλωσε ένας Αμερικανός αξιωματούχος. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπάρχει άλλος τρόπος, εξήγησε ο αξιωματούχος. Τα στρατιωτικά αεροσκάφη ήταν κρίσιμα για την προστασία των πλοίων κατά τη διάρκεια του Σχεδίου Ελευθερία, παρέχοντας ουσιαστικά μια αμυντική ομπρέλα.

Ο αμερικανικός στρατός αναφέρεται στην άδεια χρήσης εδάφους άλλης χώρας ως ABO, που σημαίνει πρόσβαση, βάση και υπερπτήση. Τα μαχητικά αεροσκάφη, τα ανεφοδιαστικά δεξαμενόπλοια και τα αεροσκάφη υποστήριξης χρειάζονται άδεια για να πετάξουν από βασικούς περιφερειακούς συμμάχους. Η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία είναι κρίσιμες για να επιτρέψουν σε αεροσκάφη να έχουν εκεί βάση, το Κουβέιτ είναι κρίσιμο για την υπερπτήση και το Ομάν τόσο για την υπερπτήση όσο και για το ναυτικό εφοδιασμό.

Ο Τραμπ τηλεφώνησε στον Εμίρη του Κατάρ μετά την έναρξη του Σχεδίου Ελευθερία και ένας αξιωματούχος του Κατάρ ανέφερε σε ανακοίνωσή του ότι συζήτησαν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και τις «επιπτώσεις για την ασφάλεια στη θάλασσα και τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού». Η δήλωση ανέφερε ότι ο Εμίρης τόνισε τη σημασία της αποκλιμάκωσης.

Ο αμερικανικός στρατός συνεχίζει να διατηρεί παρουσία εντός και γύρω από τον Κόλπο. Έχει μεγαλύτερο αποτύπωμα στην περιοχή από ό,τι στις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος. Υπάρχουν δύο ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων στην περιοχή και το Πεντάγωνο έχει φέρει επιπλέον υλικοτεχνική υποστήριξη και έχει αναπληρώσει τα αποθέματά του.