Κρίση στον Κόλπο: Εργαλειοποίηση της οικονομίας και “παράπλευρες” απώλειες

Στην τρίτη εβδομάδα μπήκε η πολεμική σύρραξη στον Κόλπο, με κεντρικό σημείο αναφοράς πέρα από τα θύματα και την οικονομία. Ουσιαστικά, στον Κόλπο και πάλι, ίσως πιο έντονα από κάθε άλλη φορά στο μεταπολεμικό κόσμο, η οικονομία μπαίνει ως “εργαλείο” στην όλη εξίσωση, ώστε να λειτουργήσει ως καταλύτης εξελίξεων. Ωστόσο η κατάσταση αυτή φέρει “παράπλευρες” απώλειες και μάλιστα σε αθώους, που αν και βρίσκονται μακριά ή είναι κάθετα αντίθετοι στον πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ, “πληρώνουν το μάρμαρο”, λόγω της σημασίας της περιοχής  στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, ειδικά της ενέργειας.

Έτσι, με το πετρέλαιο να έχει κλείσει την εβδομάδα, που πέρασε πάνω από τα 109 δολάρια το βαρέλι, με μια άνοδο της τάξης του 4% σε εβδομαδιαία βάση, 50% σε μηνιαία και 76% σε ετήσια (YOY) και το φυσικό αέριο να είναι στα 61,58 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα στον Ολλανδικό κόμβο TTF, έχοντας καταγράψει σε εβδομαδιαία βάση άνοδο 18,81%, μηνιαία 89,28%, ετήσια (ΥΟΥ) 89,28% είναι προφανές ότι οι πιέσεις σε πληθωρισμό, επιτόκια και ανάπτυξη είναι δεδομένες.

Ήδη, οι τιμές αμόλυβδης και ντίζελ είναι πάνω από τα 2 ευρώ σε πολλές περιοχές ενώ με αυτά τα δεδομένα ένα νέο πληθωριστικό “σπιραλ” είναι δεδομένα. Ήδη, βέβαια, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην Ελλάδα παραμένει σε υψηλά επίπεδα το 2026. Τον Φεβρουάριο ο δείκτης έτρεχε με 4,1% έναντι 2,6% στην Ευρωζώνη, με την πενταετή αύξηση να πλησιάζει το 37%

Το ΑΕΠ

Έτσι, βέβαια, οι πιο αδύναμοι μπαίνουν σε μια νέα δίνη, την ώρα που και συνολικά η οικονομία αναμένεται να δοκιμαστεί. Όπως επισημαίνεται στην τελευταία έκδοση της ΤτΕ για την Ελληνική Οικονομία (note on the Greek economy) ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας για το 2026 και το 2027 θα είναι χαμηλότερος.

Η εκτίμηση αυτή έρχεται μετά την επί τα χείρω αναθεώρηση των προβλέψεων της ΕΚΤ για ολόκληρη την Ευρωζώνη. Συγκεκριμένα, με βάση την ΤτΕ, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ για το 2026 εκτιμάται στο 1,9% από 2,1% που ήταν η πρόβλεψη στην Ενδιάμεση Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2025, που δημοσιεύτηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025.

Παράλληλα, η ΤτΕ αναθεώρησε οριακά προς τα κάτω την πρόβλεψη της για το ΑΕΠ του 2027 στο 2% από 2,1% ενώ διατηρεί αμετάβλητη στο 2% την πρόβλεψη για το 2028.

Όπως επισημαίνεται, πάντως, στην τελευταία έκδοση της ΤτΕ για την Ελληνική Οικονομία (note on the Greek economy) η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να εμφανίζει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης σε σύγκριση με την οικονομία της ευρωζώνης κυρίως λόγω της ιδιωτικής κατανάλωσης και των επενδύσεων, ενώ η συμβολή των καθαρών εξαγωγών αναμένεται να είναι οριακά αρνητική.

Ο πληθωρισμός

Ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει υψηλός, στο 3,1% το 2026, αντανακλώντας τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας και των μη επεξεργασμένων τροφίμων, καθώς και την επιμονή του πληθωρισμού στις υπηρεσίες. Κατά την περίοδο πρόβλεψης, ο πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ αναμένεται να μετριαστεί σταδιακά, καθώς οι τιμές των ενεργειακών εμπορευμάτων εκτιμάται ότι θα υποχωρήσουν από τα πρόσφατα υψηλά επίπεδά τους.

Οι κίνδυνοι

Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προβολές για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί και συνδέονται πρωτίστως με περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τη συνακόλουθη αύξηση της οικονομικής αβεβαιότητας, με περαιτέρω ενίσχυση του εμπορικού προστατευτισμού διεθνώς, με πιο επίμονο πληθωρισμό και με απρόβλεπτα κλιματικά φαινόμενα.

Οι αντοχές

Όπως επισημαίνεται, πάντως, στο Δελτίο η ελληνική οικονομία έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ανθεκτική κατά την πρόσφατη περίοδο αναταράξεων, υπεραποδίδοντας σημαντικά σε σχέση με τη ζώνη του ευρώ. Ειδικότερα, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ (σε πραγματικούς όρους) διαμορφώθηκε στο 2,1% το 2025, με την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις να συμβάλλουν κυρίως στην αύξηση του ΑΕΠ. Η επίδοση αυτή είναι ισχυρότερη από τον ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ, ο οποίος ήταν 1,4% το 2025.

Η ΕΕ

Η Ευρώπη, όπως αναφέρουν οι οικονομολόγοι της ΤτΕ, αντιμετωπίζει σήμερα ένα πολύ σημαντικό αρνητικό σοκ στην προσφορά ενέργειας λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ο αντίκτυπος αυτού του δυσμενούς σοκ στην πραγματική οικονομία και στον πληθωρισμό θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της σύγκρουσης, την έντασή της και τυχόν ζημιές στις δυνατότητες εφοδιασμού των πετρελαιοπαραγωγών χωρών της Μέσης Ανατολής.

Οι προβολές της Τράπεζας της Ελλάδος βασίζονται στις βασικές υποθέσεις που χρησιμοποιήθηκαν στην άσκηση μακροοικονομικών προβολών της ΕΚΤ του Μαρτίου 2026. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει ρητή υπόθεση σχετικά με τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ενώ οι τιμές των ενεργειακών εμπορευμάτων ακολουθούν τις τελευταίες τεχνικές υποθέσεις που βασίζονται στις αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (με ημερομηνία αναφοράς την 11η Μαρτίου 2026).

Σε σύγκριση με τις υποθέσεις των προβολών του Δεκεμβρίου 2025, οι τελευταίες υποθέσεις συνεπάγονται αισθητά υψηλότερες τιμές των ενεργειακών εμπορευμάτων, ιδίως κατά το τρέχον έτος, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, υψηλότερα βραχυπρόθεσμα επιτόκια, ασθενέστερη σταθμισμένη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ, χαμηλότερες διεθνείς τιμές τροφίμων και υψηλότερες τιμές μετοχών.

Πάντως, με βάση την ΤτΕ, η ελληνική οικονομία αναμένεται να διατηρήσει σταθερή αναπτυξιακή δυναμική τα επόμενα έτη και να συνεχίσει να αναπτύσσεται με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι η ζώνη του ευρώ, μειώνοντας, αν και πολύ σταδιακά, την απόκλιση από το μέσο επίπεδο του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τέλος όπως διευκρινίζεται, η νέα πρόβλεψη για τον αναθεωρημένο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ (ο οποίος προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 1,9% το 2026,) δεν ενσωματώνει τυχόν πρόσθετα μέτρα δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής λόγω του πολέμου.

Το ΚΕΠΕ

Στο μεταξύ, στο τετραμηνιαίο περιοδικό του ΚΕΠΕ “Οικονομικές Εξελίξεις” το οποίο είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα  του ΚΕΠΕ και δημοσιεύτηκε χθες, (τεύχος 59 – Φεβρουάριος 2026), καταγράφεται μια έντονη ανησυχία για την επόμενη μέρα.

Όπως αναφέρεται, “το παρόν τεύχος δίνεται στη δημοσιότητα σε μια ιδιαίτερη ιστορική στιγμή. Έχει γραφεί υπό συνθήκες κανονικότητας, οπότε δεν είχε ξεσπάσει η τρέχουσα πολεμική κρίση, οι επιπτώσεις της οποίας θα αποτυπωθούν στο επόμενο τεύχος. Παρ’ όλα αυτά, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται ήδη σε μια περίοδο κατά την οποία οι προοπτικές της ανάπτυξης διαμορφώνονται μέσα σε ένα εκ νέου εντεινόμενο περιβάλλον αβεβαιότητας. Μετά από μια μακρά φάση τριών κρίσεων που συνδέθηκαν με τη μνημονιακή περίοδο, με την πανδημία, τις αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και τις ευρύτερες γεωπολιτικές εντάσεις, οι πρόσφατες εξελίξεις στο διεθνές γεωπολιτικό πεδίο υπενθυμίζουν τη συνεχιζόμενη ευθραυστότητα της παγκόσμιας οικονομικής συγκυρίας.

Παράλληλα, οι εξελίξεις στη νομισματική πολιτική, η σχετική επιμονή πληθωριστικών πιέσεων σε επιμέρους τομείς της οικονομίας και η επιβράδυνση της δραστηριότητας σε ορισμένες μεγάλες οικονομίες συνθέτουν ένα περιβάλλον στο οποίο οι προοπτικές της ανάπτυξης παραμένουν ανοιχτές, αλλά συνοδεύονται από αυξημένους κινδύνους και σημαντικές προκλήσεις.

Σε αυτό το διεθνές πλαίσιο, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να καταγράφει θετικές επιδόσεις, διατηρώντας ρυθμούς ανάπτυξης που υπερβαίνουν τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ταυτόχρονα, ωστόσο, αναδεικνύονται ζητήματα που σχετίζονται με τη δομή της παραγωγής, τη δυναμική της ζήτησης, τις πληθωριστικές πιέσεις σε βασικούς τομείς της οικονομίας και τις μακροπρόθεσμες προκλήσεις που αφορούν την παραγωγικότητα, τη διακυβέρνηση και τη λειτουργία των θεσμών. Η κατανόηση αυτών των εξελίξεων είναι κρίσιμη για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών δημόσιων πολιτικών και για την αξιολόγηση των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται ταχύτατα” αναφέρει η συντακτική ομάδα του ΚΕΠΕ.

Καμπανάκι από το γερμανικό ομόλογο

Σε αυτό το σκηνικό, σε επίπεδα που παραπέμπουν σε υψηλά 15ετίας εκτοξεύτηκε η απόδοση του γερμανικού κρατικού ομολόγου, αντανακλώντας την αυξημένη ανησυχία των αγορών για τις διεθνείς εξελίξεις. Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών της ενέργειας ενισχύουν τους φόβους για επίμονες πληθωριστικές πιέσεις, επηρεάζοντας τις προσδοκίες των επενδυτών.

Όπως αναφέρει, το Reuters, η απόδοση του γερμανικού 10ετούς ομολόγου, που αποτελεί σημείο αναφοράς για το κόστος δανεισμού των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, έφτασε στο 3,025%, καταγράφοντας άνοδο 7 μονάδων βάσης μέσα στην ημέρα.  Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αγορά επαναξιολογεί την πορεία της νομισματικής πολιτικής, με τα σενάρια για διατήρηση υψηλών επιτοκίων να κερδίζουν έδαφος. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί σε γενικευμένες πιέσεις στην αγορά ομολόγων της ευρωζώνης, με τις αποδόσεις να κινούνται ανοδικά.