Πώς η καφεΐνη αντιστρέφει την απώλεια μνήμης που προκαλεί η έλλειψη ύπνου

Πολλοί καταφεύγουν σε έναν καφέ για να ξεκινήσουν τη μέρα τους, ωστόσο οι επιδράσεις της καφεΐνης φαίνεται να ξεπερνούν την απλή τόνωση.

Ερευνητές από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης (NUS) διαπίστωσαν ότι η καφεΐνη μπορεί να προστατεύσει αλλά και να αντιστρέψει διαταραχές μνήμης που προκαλούνται από τη στέρηση ύπνου, τουλάχιστον σε πειράματα που έκαναν σε ποντίκια.

Η μελέτη επικεντρώθηκε στην περιοχή CA2 του ιππόκαμπου, η οποία σχετίζεται με την κοινωνική μνήμη, δηλαδή την ικανότητα αναγνώρισης άλλων ατόμων. Τα ποντίκια που στερήθηκαν ύπνο παρουσίασαν σημαντικά χειρότερη επίδοση στην αναγνώριση άλλων ποντικών που είχαν ήδη συναντήσει.

Ωστόσο, όσα είχαν λάβει σταθερές δόσεις καφεΐνης για μία εβδομάδα πριν από τη στέρηση ύπνου δεν εμφάνισαν αντίστοιχη επιδείνωση.

Επιπλέον, όταν η καφεΐνη εφαρμόστηκε απευθείας σε εγκεφαλικό ιστό ποντικών που είχαν στερηθεί ύπνο, βελτιώθηκε η νευρωνική σηματοδότηση στην ίδια περιοχή.

Όπως επισημαίνει ο φυσιολόγος Lik-Wei Wong, «η στέρηση ύπνου δεν προκαλεί μόνο κόπωση, αλλά διαταράσσει συγκεκριμένα κυκλώματα μνήμης».

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η καφεΐνη μπορεί να αντιστρέψει αυτές τις διαταραχές τόσο σε μοριακό όσο και σε συμπεριφορικό επίπεδο.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα και οι περιορισμοί

Η έλλειψη ύπνου είναι γνωστό ότι επηρεάζει την εδραίωση της μνήμης και συνδέεται με ευρύτερες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Στη συγκεκριμένη μελέτη, παρατηρήθηκε ότι η στέρηση ύπνου αυξάνει τη δραστηριότητα της αδενοσίνης, μιας χημικής ουσίας που προάγει τον ύπνο αλλά φαίνεται να καταστέλλει τα κυκλώματα μνήμης. Η καφεΐνη, όπως έχει δείξει και προηγούμενη έρευνα, περιορίζει αυτή τη δράση.

Τα νέα δεδομένα προσφέρουν πιο σαφή εικόνα για το πώς η καφεΐνη και η έλλειψη ύπνου επηρεάζουν τη λεγόμενη «κοινωνική μνήμη», αναδεικνύοντας τον ρόλο της περιοχής CA2 ως κρίσιμου κόμβου που συνδέει τον ύπνο με τη μνήμη.

Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ευρήματα προέρχονται από πειράματα σε ζώα και απαιτείται επιβεβαίωση σε ανθρώπους. Αντίστοιχα, παραμένει υπό διερεύνηση κατά πόσο η κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να προστατεύσει τη μνήμη μετά από βραχυχρόνια στέρηση ύπνου.

Σε βάθος χρόνου, τα αποτελέσματα ενδέχεται να συμβάλουν στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ έλλειψης ύπνου και αυξημένου κινδύνου άνοιας.

Προηγούμενες μελέτες έχουν ήδη συνδέσει την τακτική κατανάλωση καφέ με πιθανή προστατευτική δράση έναντι της άνοιας, ενώ η νέα έρευνα εντοπίζει συγκεκριμένους εγκεφαλικούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο μελλοντικών θεραπειών.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuropsychopharmacology.