Τράπεζες: Πλαφόν στα καταναλωτικά δάνεια έως +50%

Σημαντική παρέμβαση στην αγορά καταναλωτικής πίστης δρομολογεί η κυβέρνηση, θέτοντας για πρώτη φορά ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος των δανείων χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις. Όπως προανήγγειλε χθες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης που θα έρθει προς ψήφιση μέσα στον Μάιο, εισάγεται «κόφτης» που περιορίζει το τελικό ποσό αποπληρωμής στο 30% έως 50% πάνω από το αρχικό κεφάλαιο, επιχειρώντας να βάλει τέλος σε αδιαφανείς χρεώσεις και υπερβολικές επιβαρύνσεις.

Η ρύθμιση ενσωματώνει ευρωπαϊκή οδηγία για την καταναλωτική πίστη και έρχεται να καλύψει ένα κρίσιμο κενό στην ελληνική αγορά, όπου τα υψηλά επιτόκια σε μικρά και μεσαία δάνεια, σε συνδυασμό με προμήθειες και λοιπά έξοδα, οδηγούν συχνά σε δυσανάλογη επιβάρυνση των δανειοληπτών.

Στην πράξη, το νέο πλαίσιο σημαίνει ότι το συνολικό ποσό που θα επιστρέψει ένας δανειολήπτης –συμπεριλαμβανομένων τόκων, εξόδων και προμηθειών– δεν θα μπορεί να ξεπερνά ένα προκαθορισμένο όριο σε σχέση με το αρχικό δάνειο. Για παράδειγμα, σε δάνειο 20.000 ευρώ, το τελικό ποσό αποπληρωμής δεν θα μπορεί να υπερβεί τα 26.000 έως 30.000 ευρώ, ανάλογα με το πού θα «κλειδώσει» το πλαφόν. Αντίστοιχα, για μικρότερες αγορές, όπως μια χρηματοδότηση 1.000 ευρώ, το ανώτατο ποσό αποπληρωμής θα κυμαίνεται έως 1.300-1.500 ευρώ.

Η ανάγκη για παρέμβαση προκύπτει κυρίως από τα υψηλά επιτόκια που συνοδεύουν τα καταναλωτικά δάνεια χωρίς εξασφαλίσεις, τα οποία σήμερα κινούνται από 9,5% έως και 14,5%, ενώ σε πιστωτικές κάρτες και αναλήψεις μετρητών φτάνουν ακόμη και πάνω από 20%. Σε τέτοιες συνθήκες, ιδιαίτερα όταν η διάρκεια αποπληρωμής είναι μεγάλη, οι τόκοι συσσωρεύονται σε βαθμό που το τελικό ποσό μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ το αρχικό κεφάλαιο.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση δανείου 10.000 ευρώ με επιτόκιο 14,5% και διάρκεια 7 ετών, όπου η συνολική επιβάρυνση φτάνει το 62,5% του κεφαλαίου. Με την εφαρμογή του νέου πλαφόν, η επιβάρυνση αυτή θα περιοριζόταν αισθητά, οδηγώντας σε όφελος για τον δανειολήπτη που μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 3.000 ευρώ.

Ανάλογη είναι η εικόνα και σε μεγαλύτερα ποσά. Για παράδειγμα, σε δάνειο 30.000 ευρώ με τους ίδιους όρους, η συνολική επιβάρυνση σήμερα αγγίζει τα 18.700 ευρώ, οδηγώντας το συνολικό ποσό αποπληρωμής κοντά στις 49.000 ευρώ. Με το νέο καθεστώς, το ποσό αυτό θα περιοριζόταν σημαντικά, καθώς το ανώτατο όριο θα διαμορφωνόταν μεταξύ 39.000 και 45.000 ευρώ.

Ποια δάνεια αφορά

Το μέτρο αφορά ένα ευρύ φάσμα προϊόντων καταναλωτικής πίστης, όπως τα κλασικά καταναλωτικά δάνεια, οι πιστωτικές κάρτες, οι εμπορικές πιστώσεις, τα σχήματα «αγόρασε τώρα – πλήρωσε αργότερα» (BNPL), καθώς και τα επισκευαστικά δάνεια και τα leasing χωρίς εξασφαλίσεις. Στον αντίποδα, δεν επηρεάζονται τα στεγαστικά ή τα δάνεια με εμπράγματες εξασφαλίσεις, όπου τα επιτόκια είναι σαφώς χαμηλότερα και η συνολική επιβάρυνση παραμένει πιο ελεγχόμενη.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από τη σύναψη της σύμβασης, δίνοντας στους καταναλωτές ένα επιπλέον «δίχτυ ασφαλείας» σε περιπτώσεις βιαστικών ή κακώς ενημερωμένων αποφάσεων.

Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρίσκονται κυρίως τα λεγόμενα «μικρά δάνεια», τα οποία, αν και ξεκινούν ως διαχειρίσιμες υποχρεώσεις, μπορούν εύκολα να εξελιχθούν σε σημαντικό βάρος. Αυτό συμβαίνει κυρίως στις πιστωτικές κάρτες, όπου τα υψηλά επιτόκια και οι επιβαρύνσεις καθυστέρησης οδηγούν σε ταχεία διόγκωση της οφειλής, ιδιαίτερα όταν δεν καταβάλλεται ούτε η ελάχιστη δόση.

Με το νέο πλαίσιο, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανακόψει αυτή τη δυναμική, βάζοντας ένα σαφές όριο στην υπερχρέωση και ενισχύοντας τη διαφάνεια στην αγορά. Το τελικό ύψος του πλαφόν –αν θα κινηθεί δηλαδή πιο κοντά στο 30% ή στο 50%– θα καθορίσει και το εύρος της ελάφρυνσης για τους δανειολήπτες, αλλά και τον βαθμό προσαρμογής που θα απαιτηθεί από τις τράπεζες και τις εταιρείες χρηματοδότησης.

Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια παρέμβαση που αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού στην καταναλωτική πίστη, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση και την προστασία των καταναλωτών από τον φαύλο κύκλο του υπερδανεισμού.