Κομισιόν: Το σήμα για την ελληνική οικονομία και το “καμπανάκι” για το στεγαστικό

Λίγο πριν από τη δημοσίευση των Εαρινών Προβλέψεων, οι οποίες αναμένεται να αναθεωρήσουν προς τα κάτω τις εκτιμήσεις για την ανάπτυξη και να διατηρήσουν υψηλά τον πληθωρισμό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τη νέα αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας στο πλαίσιο των μακροοικονομικών ανισορροπιών.

Παρά τη βελτίωση βασικών δεικτών, οι Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες. Στο επίκεντρο βρίσκονται το υψηλό δημόσιο και εξωτερικό χρέος, το επίμονο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, αλλά και η αργή πρόοδος στην αντιμετώπιση των «κόκκινων» δανείων που έχουν μεταφερθεί εκτός τραπεζικού συστήματος.

Η έκθεση δεν περιλαμβάνει ακόμη τις επιπτώσεις από την ένταση στον Περσικό Κόλπο, εξέλιξη που εκτιμάται ότι μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η Ελλάδα συνεχίζει να χρειάζεται ισχυρότερες μεταρρυθμίσεις ώστε να ενισχύσει την αναπτυξιακή της δυναμική και να επιταχύνει τη μείωση του χρέους.

Ανάπτυξη αγορά εργασίας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η συνετή δημοσιονομική πολιτική και η αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ συνέβαλαν στη σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, η οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία οδήγησε σε ενίσχυση της απασχόλησης και σε υποχώρηση της ανεργίας σε επίπεδα αντίστοιχα της περιόδου πριν από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση.

Ωστόσο, η εικόνα παραμένει εύθραυστη. Η μακροχρόνια ανεργία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το ποσοστό απασχόλησης εξακολουθεί να υπολείπεται αισθητά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Τα “κόκκινα” δάνεια συνεχίζουν να βαραίνουν την οικονομία

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο πρόγραμμα «Ηρακλής», μέσω του οποίου οι τράπεζες μείωσαν σημαντικά τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα μεταφέροντας μεγάλο όγκο προβληματικών δανείων εκτός ισολογισμών.

Παρά ταύτα, η Επιτροπή τονίζει ότι η διαχείριση των εναπομεινάντων «κόκκινων» δανείων προχωρά με αργούς ρυθμούς από τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με αποτέλεσμα το ιδιωτικό χρέος να εξακολουθεί να λειτουργεί ως τροχοπέδη για την οικονομία.

Θετικά μηνύματα για τη φοροδιαφυγή

Στο πεδίο της φορολογικής συμμόρφωσης, η Ελλάδα καταγράφει σαφή πρόοδο. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι οι ψηφιακές μεταρρυθμίσεις, όπως το σύστημα myDATA και η ηλεκτρονική διαβίβαση στοιχείων, έχουν περιορίσει σημαντικά τη φοροδιαφυγή.

Το κενό ΦΠΑ μειώθηκε αισθητά τα τελευταία χρόνια, ενώ οι πρώτες εκτιμήσεις για το 2024 δείχνουν ότι η Ελλάδα πλησιάζει πλέον τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Θετικά αξιολογούνται επίσης η ψηφιακή κάρτα εργασίας και τα μέτρα περιορισμού της αδήλωτης εργασίας.

Για τα επόμενα χρόνια, η επέκταση της ηλεκτρονικής τιμολόγησης, η δημιουργία ψηφιακού μητρώου ακινήτων και η υποχρεωτική ηλεκτρονική καταβολή ενοικίων θεωρούνται βασικά εργαλεία περαιτέρω ενίσχυσης της φορολογικής συμμόρφωσης.

Στο μικροσκόπιο οι φοροαπαλλαγές

Παρά τις θετικές επιδόσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντοπίζει αδυναμίες στη διαχείριση των φορολογικών δαπανών. Όπως σημειώνει, η Ελλάδα δεν διαθέτει οργανωμένο μηχανισμό αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των φοροαπαλλαγών και των ειδικών φορολογικών κινήτρων.

Κατά την Κομισιόν, η υπερβολική χρήση φορολογικών εξαιρέσεων αυξάνει την πολυπλοκότητα του συστήματος και ενδέχεται να επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά χωρίς αντίστοιχο αναπτυξιακό αποτέλεσμα.

Στεγαστική κρίση και ενδείξεις υπερτίμησης

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην αγορά κατοικίας, με την Επιτροπή να διαπιστώνει ότι η άνοδος των τιμών συνεχίζεται με έντονους ρυθμούς. Οι τιμές των ακινήτων αυξήθηκαν σημαντικά και το 2025, ενώ σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Κομισιόν η ελληνική αγορά εμφανίζει ενδείξεις υπερτίμησης που προσεγγίζουν το 18%.

Η περιορισμένη οικοδομική δραστηριότητα, η ισχυρή εγχώρια και ξένη ζήτηση, καθώς και η ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων ασκούν πρόσθετες πιέσεις τόσο στις τιμές αγοράς όσο και στα ενοίκια.

Ταυτόχρονα, ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα αυξήθηκε σημαντικά την τελευταία τριετία, σε αντίθεση με την πτωτική τάση που καταγράφεται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το στεγαστικό στο επίκεντρο του Eurogroup

Με ελληνική πρωτοβουλία, το στεγαστικό ζήτημα θα αποτελέσει βασικό θέμα συζήτησης στο άτυπο Eurogroup της Λευκωσίας. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να ανοίξει συζήτηση για κοινές ευρωπαϊκές πολιτικές αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, καθώς η εκτίναξη των ενοικίων και η έλλειψη προσιτών κατοικιών επηρεάζουν πλέον σχεδόν όλες τις χώρες της ευρωζώνης.

Στη συνεδρίαση θα παρουσιαστούν παραδείγματα πολιτικών από την Ισπανία, την Κροατία και την Ιρλανδία. Οι τρεις χώρες έχουν υιοθετήσει διαφορετικές παρεμβάσεις, όπως περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, αυξημένη φορολόγηση κενών ακινήτων, ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας και μεγάλα προγράμματα κατασκευής προσιτών κατοικιών.

Η ελληνική πραγματικότητα

Στην Ελλάδα, η στεγαστική πίεση παραμένει ιδιαίτερα έντονη, καθώς το κόστος στέγασης συγκαταλέγεται πλέον στα υψηλότερα της Ευρώπης σε σχέση με τα εισοδήματα των νοικοκυριών.

Παράλληλα, εκατοντάδες χιλιάδες κατοικίες εξακολουθούν να παραμένουν κλειστές, ακόμη και σε περιοχές με αυξημένη ζήτηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, περίπου 794.000 ακίνητα παραμένουν ανεκμετάλλευτα, ενώ περιορισμένη παραμένει μέχρι στιγμής η ανταπόκριση στα φορολογικά κίνητρα για επιστροφή κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση.