Συναγερμός και στις ελληνικές τράπεζες από τη νέα γενιά τεχνητής νοημοσύνης

Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται πλέον και οι ελληνικές τράπεζες, μετά το νέο «σήμα κινδύνου» που εξέπεμψε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τις κυβερνοαπειλές που δημιουργεί η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Η σημερινή έκτακτη συνάντηση που συγκαλεί η ΕΚΤ με μεγάλες ευρωπαϊκές και αμερικανικές τράπεζες θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς στο επίκεντρο μπαίνουν τα νέα μοντέλα AI που μπορούν να εντοπίζουν αδυναμίες σε πληροφοριακά συστήματα, αλλά και να χρησιμοποιηθούν δυνητικά για πιο εξελιγμένες κυβερνοεπιθέσεις.

Το θέμα αφορά άμεσα και τις τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες — Eurobank, Εθνική Τράπεζα, Alpha Bank και Τράπεζα Πειραιώς — οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια ευρώ στον ψηφιακό μετασχηματισμό τους, μεταφέροντας ολοένα και περισσότερες υπηρεσίες σε online περιβάλλον.

Την περασμένη εβδομάδα ο Διευθύνων Σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας Π. Μυλωνάς σε ερώτηση για το σημαντικότερο θέμα που τον απασχολεί αυτό τον καιρό παραδέχθηκε ότι «η κυβερνοασφάλεια είναι το μεγαλύτερο άγχος μου». Και προφανώς δεν εννοούσε μια απλή απάτη μέσω Διαδικτύου, που μπορεί να στοιχίσει σε έναν ή περισσότερους πελάτες της τράπεζες. Ο κ. Μυλωνάς «έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου» για επιθέσεις ευρύτερης κλίμακας, που μπορεί να κατεβάσουν ολόκληρο ή τμήματα του πληροφοριακού συστήματος της Εθνικής Τράπεζας και, όπως είπε, να υπάρξει σοβαρό πλήγμα στην τεράστια προσπάθεια που έκανε η τράπεζα τα τελευταία χρόνια.

Πρόσφατη η Εθνική Τράπεζα, ολοκλήρωσε την αναβάθμιση του κεντρικού τραπεζικού της συστήματος, με μια επένδυση που προσεγγίζει το ένα δισ. ευρώ. Για λόγους σύγκρισης, το δεύτερο νεότερο κεντρικό τραπεζικό σύστημα της χώρας είναι σήμερα 35 ετών! Το νέο κεντρικό σύστημα επιτρέπει όχι μόνο ταχύτερη και αποτελεσματικότερη λειτουργία ολόκληρης της τράπεζας, αλλά και ταχύτερη ανταπόκριση στις απαιτήσεις της πελατείας με ανάπτυξη νέων προϊόντων/υπηρεσιών κ.λπ.

Αυξάνεται η εξάρτηση από τα ψηφιακά συστήματα

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν επιταχύνει θεαματικά την ψηφιοποίηση των εργασιών τους μετά την πανδημία, με τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, το mobile banking, τις ψηφιακές εγκρίσεις δανείων και τα αυτοματοποιημένα συστήματα εξυπηρέτησης να αποτελούν πλέον βασικό πυλώνα λειτουργίας τους.

Παράλληλα, ο τραπεζικός κλάδος επενδύει ολοένα περισσότερο και σε εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για εξυπηρέτηση πελατών, ανάλυση κινδύνου, καταπολέμηση απάτης και αυτοματοποίηση διαδικασιών.

Ωστόσο, όσο αυξάνεται η χρήση AI τόσο μεγαλώνει και η ανησυχία για πιθανές «τρύπες» ασφαλείας που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από χάκερ ή οργανωμένα δίκτυα κυβερνοεγκλήματος.

Τραπεζικές πηγές αναγνωρίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπει πλέον την κυβερνοασφάλεια σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις των επόμενων ετών για το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Τι φοβάται η ΕΚΤ

Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται το μοντέλο «Claude Mythos» της Anthropic, το οποίο σύμφωνα με την εταιρεία μπορεί να εντοπίζει χιλιάδες ευπάθειες υψηλής σοβαρότητας σε λειτουργικά συστήματα και browsers.

Η ΕΚΤ θεωρεί ότι τα συγκεκριμένα εργαλεία, αν και μπορούν να λειτουργήσουν ως «ασπίδα» εντοπισμού αδυναμιών, ταυτόχρονα ενδέχεται να εξελιχθούν και σε όπλο για κυβερνοεπιθέσεις μεγάλης κλίμακας.

Για τις ελληνικές τράπεζες το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της εκτεταμένης ψηφιοποίησης που έχει προηγηθεί τα τελευταία χρόνια. Οι περισσότερες τραπεζικές συναλλαγές πραγματοποιούνται πλέον ηλεκτρονικά, ενώ σημαντικό μέρος του προσωπικού έχει μετακινηθεί από τα παραδοσιακά καταστήματα σε ψηφιακές υπηρεσίες και κέντρα τεχνολογίας.

Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες επεκτείνουν συνεχώς τις συνεργασίες τους με fintech εταιρείες και cloud υποδομές, κάτι που αυξάνει την πολυπλοκότητα των συστημάτων ασφαλείας.

Νέες επενδύσεις σε κυβερνοάμυνα

Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, οι ελληνικοί όμιλοι έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τα κονδύλια για cybersecurity, με επενδύσεις σε συστήματα ανίχνευσης επιθέσεων, αναβάθμιση data centers, κρυπτογράφηση δεδομένων και συνεχή παρακολούθηση δικτύων.

Η πίεση από την ΕΚΤ αναμένεται πλέον να επιταχύνει ακόμη περισσότερο τις σχετικές επενδύσεις, καθώς οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές θεωρούν ότι οι κυβερνοκίνδυνοι εξελίσσονται ταχύτερα από τους μηχανισμούς άμυνας.

Στελέχη του τραπεζικού κλάδου σημειώνουν ότι η κυβερνοασφάλεια έχει πλέον μετατραπεί σε κρίσιμο ζήτημα χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ισότιμο με τη διαχείριση πιστωτικού κινδύνου ή ρευστότητας.

Ανησυχία για «ψηφιακό χάσμα» με τις ΗΠΑ

Ένα ακόμη στοιχείο που προβληματίζει την ΕΚΤ είναι ότι πολλές αμερικανικές τράπεζες έχουν ήδη πρόσβαση στα νέα εξελιγμένα μοντέλα AI, σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες.

Αυτό σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκοί όμιλοι, μεταξύ αυτών και οι ελληνικές τράπεζες, κινδυνεύουν να μείνουν πίσω τόσο στην κατανόηση των νέων απειλών όσο και στην ανάπτυξη εργαλείων άμυνας.

Η ΕΚΤ αναμένεται να ζητήσει από αμερικανικές τράπεζες που συμμετέχουν στις δοκιμές των νέων μοντέλων να μοιραστούν τεχνογνωσία και εμπειρία με τα ευρωπαϊκά ιδρύματα.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από τη Φρανκφούρτη είναι ότι η επόμενη μεγάλη μάχη των τραπεζών δεν θα δοθεί μόνο στα επιτόκια, στα δάνεια ή στην κερδοφορία, αλλά και στην ικανότητά τους να προστατεύσουν τα ψηφιακά τους συστήματα απέναντι στη νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.