ΠΩΣ ΓΛΙΤΩΣΑΜΕ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΥΣΩΝΑ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΕΡΧΕΤΑΙ Η ΣΕΙΡΑ ΜΑΣ; – ΕΝΑΣ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΟΣ ΕΞΗΓΕΙ

Αυτήν την στιγμή υπάρχει σε εξέλιξη ένα κύμα καύσωνα στη βορειοδυτική Ευρώπη, με τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία και την Ιταλία να δοκιμάζονται από τις θερμοκρασίες ρεκόρ για το μήνα Μάιο.

Χαρακτηριστικά, στο Λονδίνο η θερμοκρασία έφτασε έως τους 33.5°C. Η μέση μέγιστη θερμοκρασία για το μήνα Μάιο είναι 17-18°C.

Ο βασικός “ένοχος” είναι σύστημα υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης που έχει εγκατασταθεί πάνω από την περιοχή (aka αντικυκλώνας).

Για όσους λατρεύουν τα “τσιτάτα”, πρόκειται για Θερμικό Θόλο.

Λειτουργεί ως γιγαντιαίο καπάκι κατσαρόλας, που παγιδεύει τον θερμό αέρα κοντά στο έδαφος, τον συμπιέζει και αυτός θερμαίνεται ακόμα περισσότερο. Παράλληλα, το Ηeat Dome διώχνει τα σύννεφα και έτσι ο ήλιος καίει δίχως εμπόδια για πολλές ώρες. Πράγμα που ανεβάζει ακόμα περισσότερο τη θερμοκρασία του εδάφους.

Εν τω μεταξύ, η θέση του Θόλου λειτουργεί σαν τεράστια ατμοσφαιρική αντλία: όπως περιστρέφεται, παρασύρει εξαιρετικά θερμές και ξηρές αέριες μάζες απευθείας από την έρημο Σαχάρα και τις σπρώχνει προς τα βόρεια, με τον καυτό αέρα να διασχίζει τη Μεσόγειο, να “πέφτει” πρώτα στην Ιταλία, μετά στη νότια Γαλλία και να φτάνει έως τη Μεγάλη Βρετανία.

Η δε, αυξημένη θερμοκρασία της θάλασσας δεν της επιτρέπει να δροσίσει την ατμόσφαιρα. Τουναντίον, συντηρεί τις υψηλές θερμοκρασίες και δη τις νύχτες.

Πώς γλίτωσε η Ελλάδα τον καύσωνα

Όπως έσπευσε να διευκρινίσει ο Θοδωρής Κολυδάς, η Ελλάδα γλίτωσε από όσα ζουν δίπλα μας χάριν του Θερμικού Θόλου στη Δυτική Ευρώπη. Ο ειδικός επισήμανε πως «η χώρα μας δεν βρίσκεται στο κέντρο ενός ισχυρού και επίμονου αντικυκλωνικού «θόλου θερμότητας», αλλά περισσότερο στα όρια της θερμής ζώνης». 

Πρακτικά, όπως ο Θερμικός Θόλος περιστρέφεται πάνω από την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία και “πηγαίνει” εκεί τον αέρα από τη Σαχάρα, στην ανατολική πλευρά (βλ. Βαλκάνια) “στέλνει” ψυχρότερες αέριες μάζες από τη Βόρεια και την Ανατολική Ευρώπη.

Δηλαδή, αυτό που καίει τη Γαλλία, δροσίζει εμάς και για αυτό ενισχύθηκαν οι βοριάδες στο Αιγαίο, που λειτουργούν ως φυσικό κλιματιστικό της Ελλάδας.

Εδώ βέβαια, να θυμίσουμε πως το καλοκαίρι έχει 90 μέρες. Τη γλιτώσαμε τώρα μεν, αλλά δύσκολα θα τη γλιτώσουμε και αύριο, βάσει των μακροπρόθεσμων προβλέψεων.

Πριν περάσουμε σε αυτές (και το πότε θα έχουμε καύσωνα), ας κάνουμε μια παράκαμψη.

Ας συμφωνήσουμε τι είναι ο καύσωνας

Επειδή η λέξη “καύσωνας” αναμένεται να χρησιμοποιηθεί πολύ αυτό το καλοκαίρι, ας δούμε πως τον προσδιορίζει η Ελληνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ), αφού κάθε εθνική μετεωρολογική υπηρεσία έχει διαφορετικά δεδομένα -ανάλογα με το κλίμα της χώρας. Στην Ελλάδα λοιπόν, έχουμε καύσωνα όταν

• για τουλάχιστον τρεις συναπτές ημέρες,
• η θερμοκρασία υπό σκιά είναι ίση ή μεγαλύτερη των 39°C.
• η θερμοκρασία της νύχτας δεν πέφτει από τους 26°C.
• η διαφορά μέγιστης και ελάχιστης θερμοκρασίας είναι μικρότερη των 13°C.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας (WMO) αρκείται στο να είναι η μέγιστη ημερήσια θερμοκρασία κατά τουλάχιστον 5°C μεγαλύτερη του μέσου όρου της συγκεκριμένης περιοχής, για τουλάχιστον 5 συνεχόμενες μέρες.

Καλό καλοκαίρι, είπαμε;

Η θάλασσα δεδομένα “βράζει”

Στην τελευταία τους ενημέρωση, οι επιστήμονες του National Oceanic and Atmospheric Administration (ΝΟΑΑ) των ΗΠΑ που παρακολουθούν αδιάλειπτα το φαινόμενο εξήγησαν ότι «οι τρέχουσες θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας (SST), στα παράκτια ύδατα της Καλιφόρνια είναι από τις θερμότερες που έχουν παρατηρηθεί ποτέ για αυτή την εποχή του χρόνου.

Συγκρίνονται μόνο με τις χειμερινές ανωμαλίες που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια του ισχυρότερου El Niño, που έχει καταγραφεί κατά τη διάρκεια του 1997-1998 και των ετών «Θερμής Σταγόνας» του 2014-2015».

Το κλιματολογικό φαινόμενο που λέγεται El Niño και κάνει τα νερά του Ειρηνικού να βράζουν, το 1997-98 είχε εξελιχθεί σε “Super El Niño”, καθώς είχε παγκόσμιες συνέπειες (ακραίες πλημμύρες και καταιγίδες στη Νότια και Κεντρική Αμερική, τις ΗΠΑ και την Ανατολική Αφρική και ιστορικές ξηρασίες και πυρκαγιές στην Νοτιοανατολική Ασία και την Αυστραλία). Κόστισε τη ζωή περί των 21.000 ανθρώπων. Προφανώς και προκάλεσε ζημιές, ύψους δεκάδων δισεκατομμυρίων.

Το 2014-15, με την παγκόσμια θερμοκρασία να έχει ήδη αυξηθεί -εξαιτίας της κλιματικής κρίσης- οι επιπτώσεις ήταν ακόμα πιο ακραίες, με την ανθρωπιστική κρίση να επηρεάζει περισσότερους από 60.000.000 ανθρώπους σε όλον τον κόσμο. Οι ζημιές άγγιξαν τα 45.000.000.000 δολάρια.

Για τώρα, κράτα αυτό.

«Το φαινόμενο είναι πιθανό να εμφανιστεί σύντομα (82% πιθανότητα τον Μάιο-Ιούλιο του 2026) και να συνεχιστεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα του βόρειου ημισφαιρίου 2026-27 (96% πιθανότητα τον Δεκέμβριο του 2026-Φεβρουάριο του 2027)».

Πάμε τώρα, και στα δικά μας.

Πώς επηρεάζεται η Ευρώπη και η Ελλάδα

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF) και το Severe Weather είχαν δημοσιεύσει στα μέσα του μήνα μακροπρόθεσμες προγνώσεις.

Είχαν στο επίκεντρο τον El Niño.

Αν θυμάσαι, η θάλασσα καλύπτει το μεγαλύτερο ποσοστό στην επιφάνεια της Γης και για αυτό το “μικρό αγόρι” (ή Θείο Βρέφος, καθώς παρατηρείται συνήθως κοντά στα Χριστούγεννα) αφορά όλον τον πλανήτη, με τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια θάλασσας της Μεσογείου να συνεχίζουν να κινούνται σταθερά πάνω από τον μέσο όρο των τελευταίων δεκαετιών.

Οι θερμοκρασίες θα είναι από 0.5 έως 1 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα κανονικά επίπεδα (τοπικά έως 3°C), με τον Ιούλιο να αναμένεται να είναι ο πιο δύσκολος μήνας.

Τι λέει ο Θοδωρής Κολυδάς για όσα μας περιμένουν

Το NEWS 24/7 επικοινώνησε με τον Θοδωρή Κολυδά, για να εξηγήσει αν οι μακροπρόθεσμες προγνώσεις είναι προγνώσεις ή προβλέψεις. Με άλλα λόγια, να προετοιμαζόμαστε σιγά σιγά να περάσουμε δύσκολα;

«Είναι χρήσιμο να είμαστε όλοι μαζεμένοι σε αυτές τις μακροπρόθεσμες προγνώσεις -και οι επιστήμονες και οι πολίτες.

Προ ημερών, βγήκε μια ανακοίνωση που ανέφερε ότι ο Απρίλιος, ενώ προβλεπόταν στα γενικά μετεωρολογικά μοντέλα καιρού για την ατμόσφαιρα ότι θα είναι η υψηλότερη θερμοκρασία στο 0.90°C (πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο για το μήνα) και ήταν περίπου στο μισό».

Τουτέστιν, η πρόβλεψη έδειχνε μια πολύ έντονη ανωμαλία ζέστης, αλλά η πραγματικότητα αποδείχθηκε σαφώς πιο ήπια.

«Αυτό τι σημαίνει; Ανακοινώνεται από επίσημα χείλη πως η θερμοκρασία θα είναι κατά ένα βαθμό υψηλότερη ή μπορεί να παίξει ρόλο το El Nino που βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης -ωστόσο, δεν πιστεύω ότι υπάρχει τόσο σημαντική περίπτωση για την Ελλάδα.

Πάντα αυτές οι προγνώσεις θα πρέπει να έχουν την υποσημείωση πως δεν είναι πάντοτε έγκυρες. Ευτυχώς, στη σύγχρονη αρθρογραφία για το θέμα αυτό, ορισμένοι φορείς αναφέρουν πως “σας λέμε ότι η πρόγνωση θα είναι για αυξημένες θερμοκρασίες, περίπου στο μισό με ένα βαθμό -ίσως και λίγο παραπάνω-, αλλά αυτό αφορά τις εβδομαδιαίες ή τις μηνιαίες προγνώσεις που έχουν μεγάλη διαφορά από την ημερήσια θερμοκρασία.

Να το πούμε πρακτικά;»

«Μπορεί στο φετινό καλοκαίρι, στις 90 ημέρες του καλοκαιριού, οι 80 να κυλήσουν με νορμάλ ή κάτω του νορμάλ θερμοκρασίες. Αν κάνει όμως, έναν δεκαήμερο καύσωνα που θα ταλαιπωρήσει όλον τον κόσμο, πόσο θα προσθέσει στη μέση θερμοκρασία που δίνουν τα μοντέλα; Ελάχιστα».

«Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να σου δίνει μισό με ένα βαθμό, να κυλά το μεγαλύτερο διάστημα του καλοκαιριού λογικά, αλλά να βγάλει έναν καύσωνα 10 ημερών, τον οποίον δεν θα έχει “πιάσει” το μοντέλο.

Θα σου έχει δώσει μια αόριστη πληροφορία και όχι τόσο χρήσιμη, επιχειρησιακά εκμεταλλεύσιμη.

Αυτό το λίγο παραπάνω στη θερμοκρασία, μπορεί για λίγες ημέρες να είναι λίγο περισσότερο. Αυτήν την πληροφορία, δυστυχώς δεν την έχουμε στη διάθεση μας και θα περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να μπορέσουμε να έχουμε μια αξιόπιστη πρόγνωση για τις πολλές ημέρες.

Υπάρχουν τα αποτελέσματα, τα βγάζει ο Κοπέρνικος στη σελίδα του στο EFFIS, που αφορά τις πυρκαγιές. Οι προγνώσεις είναι εβδομαδιαίες, είναι μηνιαίες. Ο κόσμος μπορεί να τις δει, όμως χρειάζονται μια πολύ σοβαρή ερμηνεία, με βάθος και κάτι δεν γίνεται πάντα».

Δεν αρκεί δηλαδή, να βλέπουμε τους χάρτες -κάτι που μπορούμε να κάνουμε όλοι-, αλλά χρειάζεται να έχουμε την κατάρτιση για να μπορούμε να τους ερμηνεύσουμε κατάλληλα.

Και αν κρίνουμε από τις διαφωνίες μεταξύ των μετεωρολόγων, αυτό δεν είναι κάτι που κάνουν σταθερά όλοι οι επιστήμονες. Καλό κουράγιο και υπομονή.