Ο ΧΑΡΤΗΣ ΜΕ ΤΑ ΠΙΟ ΔΡΟΣΕΡΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Μία διαδρομή πέντε ή δέκα λεπτών με τα πόδια, από τη στάση του λεωφορείου μέχρι τη δουλειά παραδείγματος χάρη, που την άνοιξη περνάει σχεδόν απαρατήρητη, τις ημέρες του καύσωνα μπορεί να μετατραπεί σε μικρή δοκιμασία. Μια συμμετοχική χαρτογράφηση των πιο δροσερών σημείων της Αθήνας φιλοδοξεί να δώσει μία ανάσα στο πρόβλημα.

«Το Cool Routes είναι μία συμμετοχική χαρτογράφηση των πιο δροσερών σημείων της πόλης μας», εξηγεί στο NEWS 24/7 η Μάρθα Γατσίνου, μέλος της ομάδας που βρίσκεται πίσω από την πρωτοβουλία. Η ιδέα γεννήθηκε τον Απρίλιο του 2026 μέσα από το hackathon Reinventing Heat, του Greece Heatwave Project της Mindworks Lab, με την υποστήριξη του European Climate Foundation. Πίσω από το εγχείρημα βρίσκεται μια ομάδα ανθρώπων με υπόβαθρο στην κοινωνία των πολιτών, και τον εθελοντισμό, που αποφάσισε να δώσει σάρκα και οστά σε μια απλή σκέψη, να βοηθήσει τον κόσμο να σχεδιάζει τις διαδρομές του με βάση τη λεγόμενη «θερμική άνεση» και όχι μόνο την απόσταση.

Πίσω από την επιλογή των σημείων κρύβεται μια αντίληψη που θέτει τον ίδιο τον άνθρωπο, και όχι το θερμόμετρο, στο κέντρο. Όπως εξηγεί η ίδια, στόχος είναι να ξεκινήσουμε να σχεδιάζουμε τις διαδρομές μας με βάση τη λεγόμενη «θερμική άνεση», δηλαδή «με τον τρόπο που ο οργανισμός του καθενός, που είναι πολύ διαφορετικός, αντέχει στη ζέστη». Η δροσιά, με άλλα λόγια, δεν μετριέται μόνο σε βαθμούς Κελσίου. Είναι κάτι υποκειμενικό, που διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πώς διαβάζεται ο χάρτης

Στον διαδραστικό χάρτη που της πρωτοβουλίας, ο χρήστης βρίσκει τα λεγόμενα “Cool Pins”, σημεία που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια δροσιάς. «Τα κριτήρια αυτά», λέει η Γατσίνου, «έχουν να κάνουν με τη σκίαση ενός σημείου, είτε προέρχεται από δέντρα είτε από κτίρια, με το αν πρόκειται για έναν στενό δρόμο που κρατά τη δροσιά, με την πρόσβαση σε νερό μέσω δημόσιας βρύσης ή σιντριβανιού».

Υπάρχει και ένα τέταρτο κριτήριο, που προέκυψε στην πράξη από τους εθελοντές. «Δεν έχει τόσο να κάνει με τη δροσιά αλλά ο κόσμος μας το υπέδειξε. Πρόκειται για την ύπαρξη παγκακιού, ενός χώρου δηλαδή όπου μπορεί κανείς να κάτσει να πάρει μια ανάσα».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, σύμφωνα με την ίδια, είναι η οδός Κοραή, που συγκεντρώνει σχεδόν όλα τα κριτήρια: σιντριβάνι, δημόσια βρύση, σκιά και πολλά δέντρα. Στη λίστα μπαίνουν επίσης οι συχνά άγνωστες στο ευρύ κοινό στοές του κέντρου, καθώς και μικρά πάρκα όπως το πάρκο Ριζάρη πίσω από τον Εθνικό Κήπο ή το άλσος του Ευαγγελισμού.

«Από πολίτες, για πολίτες»

Η καταγραφή δεν στηρίζεται σε αισθητήρες ή επιστημονικά δεδομένα, αλλά αποκλειστικά στην εμπειρία των ανθρώπων που κινούνται καθημερινά στο κέντρο. Εθελοντές από τη Greenpeace, το Beak-On, το HouseHub και το WWF Ελλάς, οι λεγόμενοι “Chill Hunters”, εντόπισαν τα πρώτα σημεία, το καθένα συνοδευόμενο από ένα σύντομο προσωπικό σχόλιο. «Ζητήσαμε από τους εθελοντές να σημειώσουν για ποιο λόγο πρότειναν το κάθε σημείο, οπότε υπάρχουν και τα δικά τους λόγια μέσα. Είναι πραγματικά από πολίτες για πολίτες».

Πίσω από αυτή την επιλογή κρύβεται και μια αλληλέγγυα σκέψη για τη μοναξιά που νιώθει κανείς μέσα στον καύσωνα. «Μέσα στην πόλη κινούμαστε σαν να υποφέρουμε μόνος ο καθένας και η καθεμία, αλλά στην πραγματικότητα βράζουμε στο ίδιο καζάνι», λέει χαρακτηριστικά. Το να μοιράζονται γνώση και να φροντίζουν ο ένας τον άλλον θεωρούν πως είναι εξίσου σημαντικό με την ίδια τη δροσιά.

Τα δροσερά σημεία στον χάρτη είναι αρκετά. «Στη γύρω περιοχή υπάρχουν πολλές σκιές και δροσερά δρομάκια, η Στοά Ανατολής που δεν την ξέρουν και πολλοί είναι μια δροσερή έκπληξη, αξίζει να την ανακαλύψεις», σχολιάζει η Μάρθα Γ. Πιο ψηλά, κάτω από τον Λυκαβηττό, η Λουκία Λ. εντόπισε έναν δρόμο που περιγράφει ως «γεμάτο δέντρα». Εκτός κέντρου, στη Δάφνη, ξεχωρίζει η «λιμνούλα με τα σιντριβάνια στην πλατεία Ηρώων», ένα λεπτό με τα πόδια από την πλατεία Καλογήρων, σύμφωνα με το σχόλιο που συνοδεύει το σημείο στον χάρτη, «αρκετά δέντρα ρίχνουν εκεί την σκιά τους» σε ένα μέρος «όμορφο για να διαβάσεις ένα βιβλίο». Στο πάρκο του κολυμβητηρίου της Κολοκυνθούς, κοντά στο μετρό Σεπολίων, η Γεωργία Γ. σημειώνει πως πρόκειται για «ένα πολύ δροσερό σημείο».

Ως προς το κοινό στο οποίο απευθύνεται το εγχείρημα, η ομάδα του Cool Routes είναι σαφής. Αφορά «τους ανθρώπους που είναι υποχρεωμένοι να κυκλοφορήσουν τις μέρες του καύσωνα, είτε πρόκειται για τη δουλειά τους και τις υποχρεώσεις τους, είτε επειδή φροντίζουν άλλους ανθρώπους». Δεν αφορά ηλικιωμένους ή ευπαθείς ομάδες, που θα έπρεπε τις μέρες καύσωνα να μένουν σπίτι ή σε κλιματιζόμενους χώρους. Μια μικρή στάση δροσιάς, σημειώνει, «μπορεί να κάνει λίγο καλύτερη τη μέρα σου» και ταυτόχρονα λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι πρέπει να φροντίζει κανείς και τον εαυτό του.

Πώς μεγαλώνει ο χάρτης

Η πρωτοβουλία έχει ήδη κερδίσει την υποστήριξη θεσμικών φορέων. Ο ΟΑΣΑ στηρίζει το εγχείρημα επικοινωνιακά, προβάλλοντας πληροφορίες του Cool Routes στις οθόνες τηλεματικής των οχημάτων και του μετρό, ενώ το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών παρέχει στο site χάρτες θερμοκρασίας και δυσφορίας, που ανανεώνονται κάθε 15 λεπτά, μια πιο «αντικειμενική» συνιστώσα δίπλα στη βιωματική καταγραφή των Cool Pins.

Ο χάρτης δεν είναι στατικός. Όποιος εντοπίσει ένα σημείο δροσιάς που λείπει, ιδίως εκτός κέντρου όπου η κάλυψη παραμένει περιορισμένη, μπορεί να το προσθέσει. Το Cool Routes παραμένει προς το παρόν πιλοτικό και περιορισμένο στο κέντρο της Αθήνας, με στόχο όμως να επεκταθεί σταδιακά και σε άλλες περιοχές της πόλης.