Ανοχύρωτη η Ευρώπη στον πόλεμο των drones

Η συντριβή ενός ρωσικού drone σε πολυκατοικία στη Ρουμανία έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα ερώτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: Είναι πραγματικά προετοιμασμένη η Ευρώπη για τον πόλεμο των drones;

Το περιστατικό, που σημειώθηκε στην πόλη Γκαλάτσι κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, τραυμάτισε μία μητέρα και το 14χρονο παιδί της, ενώ οι ρουμανικές αρχές το χαρακτήρισαν «σοβαρή και ανεύθυνη κλιμάκωση» από τη Μόσχα.

Πρόκειται για ένα ακόμη επεισόδιο της ολοένα και συχνότερης μεταφοράς του πολέμου πέρα από τα ουκρανικά σύνορα. Αν και οι μάχες συνεχίζονται για πέμπτο χρόνο στην Ουκρανία, οι επιπτώσεις τους γίνονται αισθητές σε ολόκληρη την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Φινλανδία.

Μην ξεχνάμε ότι μόλις πρόσφατα σήμανε συναγερμός και στη χώρα μας εξαιτίας ενός drone φορτωμένου με εκρηκτικά στη Λευκάδα.

Τα drones δοκιμάζουν καθημερινά τα ευρωπαϊκά αντανακλαστικά

Μόλις ένα 24ωρο μετά το πολύ σοβαρό περιστατικό στη Ρουμανία, το Σάββατο (30/5) το αεροδρόμιο του Μονάχου έκλεισε στις 10:00 το πρωί (ώρα Ελλάδος), λόγω πιθανής παρουσία drone στην περιοχή, με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιείται καμία απογείωση και προσγείωση αεροσκαφών.

Σύμφωνα με την ομοσπονδιακή αστυνομία, δύο πιλότοι ανέφεραν νωρίτερα τη θέαση drone. Στο σημείο πραγματοποιήθηκε μεγάλη αστυνομική επιχείρηση, ωστόσο δεν υπήρξαν συλλήψεις. Εν τέλει το μεσημέρι αποκαταστάθηκε η λειτουργία του αεροδρομίου του Μονάχου, όμως όλος αυτός ο συναγερμός είναι ενδεικτικός της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί στην Ευρώπη.

Οι παραβιάσεις εναέριου χώρου από μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν μετατραπεί σε σχεδόν καθημερινό φαινόμενο για χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία ή βρίσκονται κοντά στο ουκρανικό μέτωπο.

Μόνο στη Ρουμανία έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 47 περιστατικά από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022. Η Πολωνία έχει καταρρίψει επανειλημμένα drones που εισήλθαν στον εναέριο χώρο της, ενώ παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί στη Φινλανδία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Εσθονία.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, δεν είναι μόνο η παρουσία των drones αλλά κυρίως η δυσκολία εντοπισμού και αναχαίτισής τους.

Τα σύγχρονα μη επανδρωμένα αεροσκάφη πετούν σε πολύ χαμηλό ύψος, αλλάζουν πορεία και μπορούν να εξαφανιστούν από τα συμβατικά ραντάρ, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την έγκαιρη αντιμετώπισή τους. Στην περίπτωση της Ρουμανίας, το drone παρακολουθήθηκε από τα συστήματα επιτήρησης και προκάλεσε την απογείωση δύο μαχητικών F-16, ωστόσο κατάφερε να χαμηλώσει το ύψος πτήσης του και να αποφύγει τον αποτελεσματικό εντοπισμό πριν συντριβεί.

«Η Ευρώπη δεν έχει ακόμη απάντηση»

Το περιστατικό αναζωπύρωσε τη συζήτηση γύρω από την ετοιμότητα της Ευρώπης απέναντι σε έναν πόλεμο που αλλάζει διαρκώς μορφή.

Ο πρώην αναπληρωτής γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Mircea Geoană, έκανε λόγο για ανεπαρκή συστήματα εντοπισμού και αναχαίτισης στη Ρουμανία αλλά και συνολικά στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, προειδοποιώντας ότι τα κενά αυτά δημιουργούν επικίνδυνες ευπάθειες.

Την ίδια στιγμή, αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες παραδέχονται ότι τα σχέδια δημιουργίας ενός «τείχους drones» κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της ΕΕ προχωρούν με αργούς ρυθμούς, ενώ η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από τις διαδικασίες προμηθειών και ανάπτυξης αμυντικών συστημάτων.

Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί και ένα βαθύτερο στρατηγικό πρόβλημα για τη Συμμαχία. Η αναλύτρια του Middle East Institute, Iulia Joja, προειδοποιεί ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την τεχνολογία αλλά και την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ.

Όπως σημειώνει, όταν ρωσικά drones μπορούν να εισέρχονται επανειλημμένα στον εναέριο χώρο μιας χώρας-μέλους, να φτάνουν σε κατοικημένες περιοχές και να μην αναχαιτίζονται, οι πολίτες αρχίζουν να αμφισβητούν στην πράξη τις εγγυήσεις ασφαλείας της Συμμαχίας.

Αγώνας δρόμου για νέα συστήματα άμυνας

Απέναντι στη νέα απειλή, οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης επιταχύνουν τις επενδύσεις τους.

Η Ρουμανία σχεδιάζει νέες αγορές αντιαεροπορικών και αντι-drone συστημάτων, ενώ η Λετονία προετοιμάζεται να αναπτύξει ειδικές ομάδες αντιμετώπισης drones στα σύνορά της. Παράλληλα, Εσθονία και Λιθουανία προχωρούν σε αλλαγές της νομοθεσίας ώστε διαχειριστές κρίσιμων υποδομών, όπως σταθμοί παραγωγής ενέργειας, να μπορούν να παρεμβαίνουν απευθείας εναντίον ύποπτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Η Πολωνία, από την πλευρά της, δηλώνει ότι κατασκευάζει το πιο ολοκληρωμένο δίκτυο αντι-drone άμυνας στην Ευρώπη, ενώ η Φινλανδία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις λόγω των 1.300 χιλιομέτρων συνόρων που μοιράζεται με τη Ρωσία.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αποδείξει ότι τα drones δεν αποτελούν πλέον συμπληρωματικό όπλο, αλλά βασικό εργαλείο στρατιωτικής ισχύος. Με χαμηλό κόστος, μεγάλη ευελιξία και δυνατότητα μαζικής παραγωγής, μπορούν να προκαλέσουν ζημιές δυσανάλογες του κόστους τους και να δοκιμάσουν τα όρια ακόμη και των πιο προηγμένων αμυντικών συστημάτων.

Το περιστατικό στη Ρουμανία λειτούργησε ως υπενθύμιση ότι η γραμμή ανάμεσα στο ουκρανικό μέτωπο και την υπόλοιπη Ευρώπη γίνεται ολοένα και πιο λεπτή. Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, τόσο αυξάνεται η πίεση προς το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση να αποδείξουν ότι μπορούν να προστατεύσουν αποτελεσματικά τον εναέριο χώρο και τους πολίτες τους απέναντι στη νέα εποχή των πολέμων με drones.