Οι 9 παθήσεις που επιδεινώνονται με τις υψηλές θερμοκρασίες

Οι ημέρες με ακραία ζέστη και υψηλή υγρασία είναι δυσάρεστες για όλους. Για όσους, όμως, αντιμετωπίζουν χρόνιες παθήσεις, οι υψηλές θερμοκρασίες δεν αποτελούν απλώς μια ενόχληση, αλλά έναν πραγματικό κίνδυνο για την υγεία τους.

Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι κατά τη διάρκεια των καυσώνων αυξάνονται οι επισκέψεις στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, καθώς και οι θάνατοι ατόμων που πάσχουν από καρδιαγγειακά, αναπνευστικά, μεταβολικά ή νευρολογικά νοσήματα.

Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι οργανισμοί των ανθρώπων με υποκείμενα προβλήματα υγείας δυσκολεύονται περισσότερο να προσαρμοστούν στη θερμική καταπόνηση. Όπως εξηγεί ο Robert Meade, ερευνητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Πανεπιστημίου Harvard, συστήματα όπως η καρδιά, οι νεφροί και το νευρικό σύστημα ενδέχεται να μη λειτουργούν με τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα, αυξάνοντας τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης ή ακόμη και θερμοπληξίας.

Ωστόσο, η ζέστη δεν χρειάζεται να φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε να προκαλέσει υπερθέρμανση του οργανισμού για να δημιουργήσει προβλήματα. Μπορεί να επιδεινώσει ήδη υπάρχοντα συμπτώματα ή να πυροδοτήσει εξάρσεις μιας νόσου. Με απλά λόγια, όταν το σώμα καταβάλλει πρόσθετη προσπάθεια για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του σε φυσιολογικά επίπεδα, επιβαρύνονται όλα τα συστήματά του. Και αυτή η επιπλέον καταπόνηση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για όσους πάσχουν από χρόνια νοσήματα.

Ακολουθούν οι παθήσεις που, σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, επηρεάζονται περισσότερο από τις υψηλές θερμοκρασίες.

Αρθρίτιδα

Η ζέστη και η υγρασία μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα διαφόρων μορφών αρθρίτιδας, όπως η οστεοαρθρίτιδα και η ουρική αρθρίτιδα.

Στην περίπτωση της οστεοαρθρίτιδας, οι υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με την αυξημένη υγρασία φαίνεται ότι ενισχύουν τη φλεγμονή, προκαλώντας μεγαλύτερο πόνο και πρήξιμο στις αρθρώσεις.

Η ουρική αρθρίτιδα επηρεάζεται κυρίως μέσω της αφυδάτωσης. Όταν ο οργανισμός χάνει υγρά, το ουρικό οξύ συγκεντρώνεται ευκολότερα στο αίμα, ευνοώντας τον σχηματισμό κρυστάλλων μέσα στις αρθρώσεις, οι οποίοι προκαλούν τις χαρακτηριστικές επώδυνες κρίσεις.

Παράλληλα, η υψηλή υγρασία μπορεί να συμβάλει στη διόγκωση των ιστών γύρω από τις αρθρώσεις, αυξάνοντας την αίσθηση δυσκαμψίας και πόνου.

Πέτρες στους νεφρούς και χρόνια νεφρική νόσος

Η αύξηση της θερμοκρασίας συνοδεύεται συχνά από αύξηση των περιστατικών νεφρολιθίασης. Η βασική αιτία είναι η αφυδάτωση, καθώς τα ούρα γίνονται πιο πυκνά και ευνοείται η δημιουργία κρυστάλλων που εξελίσσονται σε πέτρες.

Σε όσους έχουν ήδη προδιάθεση, οι υπάρχοντες μικροί κρύσταλλοι μπορούν να μεγαλώσουν, να μετακινηθούν και να φράξουν τον ουρητήρα, προκαλώντας έντονο πόνο.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και από τα άτομα με χρόνια νεφρική νόσο. Όταν το σώμα προσπαθεί να αποβάλει θερμότητα, περισσότερο αίμα κατευθύνεται προς το δέρμα, με αποτέλεσμα να μειώνεται η αιμάτωση των νεφρών.

Για έναν ήδη επιβαρυμένο νεφρό, αυτή η επιπλέον μείωση μπορεί να επιταχύνει την έκπτωση της λειτουργίας του.

Επιπλέον, οι νεφροί των ασθενών αυτών δυσκολεύονται περισσότερο να ρυθμίσουν την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.

Άσθμα και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Παρότι πολλοί ασθενείς συνδέουν τις αναπνευστικές δυσκολίες κυρίως με το ψύχος, η υπερβολική ζέστη μπορεί να αποδειχθεί εξίσου επιβαρυντική.

Η εισπνοή θερμού αέρα προκαλεί στένωση των αεραγωγών, αυξάνοντας την πιθανότητα κρίσης άσθματος ή επιδείνωσης της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ).

Ταυτόχρονα, οι περίοδοι καύσωνα συνοδεύονται συχνά από αυξημένα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η συσσώρευση όζοντος κοντά στο έδαφος, αλλά και η ανάπτυξη μούχλας και ακάρεων λόγω της υγρασίας, μπορούν να ερεθίσουν περαιτέρω το αναπνευστικό σύστημα.

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος

Αν και η σχέση της ζέστης με τα αυτοάνοσα νοσήματα εξακολουθεί να μελετάται, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι τα άτομα με λύκο είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις υψηλές θερμοκρασίες.

Η αύξηση της θερμοκρασίας και της υγρασίας φαίνεται ότι ενισχύει τη φλεγμονώδη δραστηριότητα του οργανισμού, οδηγώντας σε περισσότερους πόνους στις αρθρώσεις, αυξημένη κόπωση και συχνότερες εξάρσεις της νόσου.

Παράλληλα, πολλοί ασθενείς εμφανίζουν αυξημένη φωτοευαισθησία, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη σχολαστική προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία.

Διαβήτης

Οι θερμές ημέρες συνδέονται με αυξημένες εισαγωγές στο νοσοκομείο τόσο για διαβήτη τύπου 1 όσο και για διαβήτη τύπου 2.

Η ζέστη δυσκολεύει τον έλεγχο του σακχάρου, καθώς μπορεί να προκαλέσει διακυμάνσεις προς δύο κατευθύνσεις:

• Η αυξημένη κυκλοφορία του αίματος μπορεί να επιταχύνει την απορρόφηση της ινσουλίνης και να προκαλέσει υπογλυκαιμία.
• Η αφυδάτωση μπορεί να αυξήσει τη συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα και να οδηγήσει σε υπεργλυκαιμία.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συστήνουν συχνότερες μετρήσεις σακχάρου κατά τις περιόδους ζέστης.

Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Είναι γνωστό εδώ και χρόνια ότι η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος μπορεί να επιδεινώσει προσωρινά τα συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας.

Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως φαινόμενο Uhthoff, εμφανίζεται συχνά και κατά τις θερμές ημέρες.

Η ζέστη δυσκολεύει τη μετάδοση ηλεκτρικών σημάτων κατά μήκος των ήδη κατεστραμμένων νεύρων, προκαλώντας:

• έντονη κόπωση,
• μυϊκή αδυναμία,
• μούδιασμα,
• γνωστικές δυσκολίες.

Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν όταν το σώμα δροσιστεί.

Καρδιοπάθειες

Η προσπάθεια του οργανισμού να αποβάλει θερμότητα αυξάνει σημαντικά το έργο της καρδιάς.

Σε άτομα με στεφανιαία νόσο, οι στενωμένες αρτηρίες ενδέχεται να μην μπορούν να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες του καρδιακού μυός, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα.

Παράλληλα, οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια που λαμβάνουν διουρητικά είναι πιο επιρρεπείς στην αφυδάτωση, γεγονός που μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω τόσο την καρδιά όσο και τους νεφρούς.

Ημικρανία

Αν και οι μελέτες δεν είναι απολύτως συνεπείς, οι μεταβολές της θερμοκρασίας και της ατμοσφαιρικής πίεσης φαίνεται να αποτελούν συχνούς εκλυτικούς παράγοντες ημικρανίας.

Το καλοκαίρι προσθέτει επιπλέον κινδύνους:

• αυξημένο νέφος και ατμοσφαιρική ρύπανση,
• έντονη ηλιακή αντανάκλαση,
• αφυδάτωση,
• διαταραχές ύπνου.

Όλα αυτά μπορούν να προκαλέσουν κρίσεις ημικρανίας.

Κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές

Οι περίοδοι ακραίας ζέστης συνδέονται με αύξηση των περιστατικών ψυχικής επιβάρυνσης, καθώς και με περισσότερες επισκέψεις στα επείγοντα για ψυχιατρικούς λόγους.

Η ενεργοποίηση του μηχανισμού στρες του οργανισμού, η δυσκολία διαφυγής από ένα ιδιαίτερα θερμό περιβάλλον και οι συχνές διαταραχές του ύπνου αποτελούν πιθανούς παράγοντες που επιδεινώνουν τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης.

Επιπλέον, ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα μπορεί να επηρεάζουν τη θερμορύθμιση του οργανισμού, αυξάνοντας τον κίνδυνο αφυδάτωσης και υπερθέρμανσης.

Τι μπορούν να κάνουν οι ασθενείς

Τα συνήθη μέτρα προστασίας από τη ζέστη είναι ακόμη πιο σημαντικά για τα άτομα με χρόνιες παθήσεις:

• Πίνετε αρκετά υγρά.
• Χρησιμοποιείτε κλιματισμό, ανεμιστήρες ή δροσερό νερό.
• Έχετε μαζί σας φορητό ανεμιστηράκι.
• Τοποθετείτε δροσερή πετσέτα ή ύφασμα στον αυχένα.
• Φοράτε ελαφριά και διαπνέοντα ρούχα.
• Προγραμματίστε έγκαιρα επίσκεψη στον γιατρό σας για να συζητήσετε σχέδιο αντιμετώπισης καύσωνα και πιθανές επιδράσεις της ζέστης στα φάρμακά σας.
• Αποφύγετε άλλους παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα, όπως η παράλειψη γευμάτων και η έλλειψη ύπνου.

Η πρόληψη και η έγκαιρη προσαρμογή στις υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο επιδείνωσης των χρόνιων παθήσεων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.