Τα “καμπανάκια” της θερμοπληξίας και ο οδηγός επιβίωσης απέναντι φονικά κύματα καύσωνα

Η κλιματική κρίση μετατρέπει τα καλοκαίρια στην Ευρώπη σε μια διαρκή απειλή, με τα κύματα καύσωνα των τελευταίων ετών να κοστίζουν χιλιάδες ζωές και να δοκιμάζουν τις αντοχές των συστημάτων υγείας.

Καθώς ο υδράργυρος σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και οι εισαγωγές στα νοσοκομεία λόγω των ακραίων θερμοκρασιών αυξάνονται κατακόρυφα, η γνώση γύρω από τους κινδύνους της ζέστης γίνεται ζήτημα βιοτικής σημασίας.

Τι ακριβώς είναι η θερμοπληξία, ποια συμπτώματα πρέπει να μας θέσουν σε συναγερμό και πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τις πιο ευάλωτες ομάδες;

Η Δρ. Λιάνα Γουέν, γιατρός επειγόντων περιστατικών και κλινική αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο George Washington, αναλύει στο CNN τα δεδομένα και προειδοποιεί για τα σημάδια που δεν πρέπει ποτέ να αγνοήσουμε.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τη θερμοπληξία;

Η θερμοπληξία αποτελεί επείγον ιατρικό περιστατικό. Πρέπει να αντιμετωπίζεται αμέσως, καθώς μπορεί πολύ γρήγορα να αποβεί μοιραία.

Υπό κανονικές συνθήκες, το σώμα έχει την ικανότητα να ελέγχει και να ρυθμίζει τη θερμοκρασία του. Η θερμοπληξία συμβαίνει όταν αυτός ο μηχανισμός “καταρρέει”. Η θερμοκρασία του σώματος ανεβαίνει ραγδαία και ο οργανισμός αδυνατεί να αποβάλει τη θερμότητα.

Η εσωτερική θερμοκρασία του σώματος μπορεί μέσα σε μόλις 10 έως 15 λεπτά να εκτιναχθεί στους 41 βαθμούς Κελσίου ή και υψηλότερα. Αν συμβεί αυτό, το άτομο ενδέχεται να παρουσιάσει σύγχυση, ζάλη και τάση για λιποθυμία.

Η ομιλία του μπορεί να γίνει ακατάληπτη, ενώ υπάρχει κίνδυνος να χάσει τις αισθήσεις του. Μπορεί ακόμη και να εμφανίσει σπασμούς ή μη φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό.

Αν κάποιος γύρω σας παρουσιάσει αυτά τα συμπτώματα, πρέπει να μεταφερθεί αμέσως στο νοσοκομείο. Οι παρευρισκόμενοι θα πρέπει να καλέσουν αμέσως τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (Άμεση Δράση / ΕΚΑΒ).

Υπάρχει κάτι άλλο που μπορούν να κάνουν οι παρευρισκόμενοι για να βοηθήσουν μέχρι να φτάσει η βοήθεια;

Μεταφέρετε το άτομο σε ένα σκιερό και δροσερό μέρος. Τοποθετήστε κρύα, βρεγμένα πανιά ή παγοκύστες στον λαιμό, τις μασχάλες και τη βουβωνική χώρα, και βρέξτε τα ρούχα του με κρύο νερό.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να παραμείνετε δίπλα του μέχρι να φτάσουν οι διασώστες.

Υπάρχουν λιγότερο σοβαρές μορφές παθήσεων που σχετίζονται με τη ζέστη;

Μάλιστα. Πριν κάποιος φτάσει στο στάδιο της θερμοπληξίας, μπορεί να εμφανίσει θερμική εξάντληση. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ναυτία, κόπωση, ζάλη, πονοκέφαλο, έντονη εφίδρωση και δροσερό, κολλώδες δέρμα.

Σε αυτή την περίπτωση, είναι καθοριστικό να μετακινηθείτε αμέσως σε δροσερό μέρος. Χαλαρώστε τα ρούχα σας και κάντε ένα δροσερό μπάνιο αν είναι εφικτό· αν όχι, τοποθετήστε βρεγμένα πανιά στο σώμα σας.

Παρακολουθήστε αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται, όπως για παράδειγμα αν νιώθετε τάση για λιποθυμία ή κάνετε εμετό, και αναζητήστε ιατρική βοήθεια αν συμβεί αυτό ή αν δεν αισθανθείτε καλύτερα μέσα σε μια ώρα.

Επίσης, όσοι ασκούνται ή κάνουν χειρωνακτική εργασία μπορεί να εμφανίσουν θερμικές κράμπες, δηλαδή επώδυνους μυϊκούς σπασμούς λόγω της ζέστης. Θα πρέπει να σταματήσουν αμέσως τη δραστηριότητα και να πιουν νερό ή ένα διάλυμα ηλεκτρολυτών.

Σχετίζονται και άλλες παθήσεις με τις ακραίες θερμοκρασίες;

Ναι, η ακραία ζέστη έχει δύο βασικές επιπτώσεις. Η πρώτη είναι αυτή που προαναφέρθηκε: η υψηλή θερμοκρασία επηρεάζει άμεσα το σώμα και προκαλεί υπερθέρμανση.

Η δεύτερη επίπτωση αφορά την επιδείνωση ιατρικών παθήσεων που προϋπάρχουν. Η υπερβολική ζέστη καταπονεί ζωτικά όργανα, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς, των πνευμόνων και των νεφρών.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αλληλεπίδραση της ζέστης με τις καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελεί άμεση ή συντρέχουσα αιτία για 1 στους 4 θανάτους που σχετίζονται με τον καύσωνα. Επιπλέον, οι ακραίες θερμοκρασίες μπορούν να επιδεινώσουν τους κινδύνους από χρόνιες παθήσεις, όπως ο διαβήτης, αλλά και ορισμένες ψυχιατρικές διαγνώσεις.

Ποιοι άνθρωποι είναι οι πλέον ευάλωτοι στις αρνητικές επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών;

Η ακραία ζέστη μπορεί να επηρεάσει τον καθένα, όμως υπάρχουν τρεις κατηγορίες ανθρώπων που κινδυνεύουν περισσότερο.

Η πρώτη είναι τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι. Και οι δύο ομάδες έχουν μικρότερα φυσιολογικά αποθέματα και αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματός τους. Τα μικρά παιδιά, επίσης, συχνά δεν μπορούν να εκφράσουν το πώς αισθάνονται. Επιπλέον, και οι δύο ομάδες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο αφυδάτωσης.

Η δεύτερη ομάδα περιλαμβάνει άτομα με χρόνιες παθήσεις. Ορισμένα φάρμακα ενδέχεται να επηρεάσουν την ικανότητα του οργανισμού να προσαρμόζεται στις μεταβολές της θερμοκρασίας, ενώ η ζέστη πιέζει τα συστήματα των οργάνων, επιβαρύνοντας την υποκείμενη νόσο.

Η τρίτη κατηγορία αφορά όσους εκτίθενται λόγω επαγγέλματος ή κοινωνικοοικονομικών περιορισμών. Εδώ ανήκουν οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους, οι άστεγοι ή όσοι δεν έχουν πρόσβαση σε μέσα ψύξης (κλιματισμό) στην κατοικία τους.

Ποια μέτρα πρέπει να λαμβάνουν αυτές οι ευπαθείς ομάδες όταν προβλέπονται υψηλές θερμοκρασίες;

Όλοι οφείλουν να παίρνουν επιπλέον προφυλάξεις όταν εκδίδονται έκτακτα δελτία και προειδοποιήσεις για καύσωνα. Ακόμη και πριν οι θερμοκρασίες φτάσουν στο σημείο να σημάνει επίσημος συναγερμός, οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και οι ασθενείς με υποκείμενα νοσήματα πρέπει να περιορίζουν τον χρόνο παραμονής τους σε εξωτερικούς χώρους κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας. Η άσκηση καλό είναι να μεταφέρεται νωρίς το πρωί ή το βράδυ. Αν η έξοδος είναι απαραίτητη, αναζητήστε σκιά και μείνετε καλά ενυδατωμένοι.

Όσοι βρίσκονται κοντά σε ευάλωτα άτομα μπορούν να βοηθήσουν ελέγχοντας πόση ώρα περνούν έξω και παρατηρώντας αν παρουσιάζουν ανησυχητικά συμπτώματα. Και το κυριότερο: ποτέ και για κανέναν λόγο μην αφήνετε παιδιά, ηλικιωμένους ή κατοικίδια μόνα τους μέσα στο αυτοκίνητο. Η θερμοκρασία στο εσωτερικό του οχήματος ανεβαίνει με αστραπιαία ταχύτητα και μπορεί να αποβεί θανατηφόρα.

Οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, να πίνουν πολύ νερό, να χρησιμοποιούν αντηλιακή προστασία και, όταν δεν εργάζονται, να ξεκουράζονται σε κλιματιζόμενους χώρους. Αντίστοιχα, όσοι δεν διαθέτουν κλιματισμό στο σπίτι, θα πρέπει κατά τη διάρκεια των κυμάτων καύσωνα να αναζητούν τις τοπικές δομές της περιοχής τους, όπως οι κλιματιζόμενες αίθουσες των δήμων και τα προσωρινά καταφύγια.