Η καινοτομία ως στρατηγικός πυλώνας για το μέλλον της υγείας σε Ευρώπη και Ελλάδα

Οι σύνθετες προκλήσεις και οι πολλαπλές κρίσεις που διαμορφώνουν το διεθνές και ευρωπαϊκό τοπίο, καθώς και η ανάγκη ανάπτυξης νέων προσεγγίσεων για την αντιμετώπισή τους, βρέθηκαν στο επίκεντρο του 30th Annual Government Roundtable του Economist με τίτλο «Progress in an Age of Upheaval | Geopolitics – Growth – Technology» το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 8-10 Ιουλίου στο Λαγονήσι.

Στο πλαίσιο του συνεδρίου, ο Michael Oberreiter, Head of External Affairs International της Roche, συμμετείχε σε μια συζήτηση (fireside chat) με τον Alasdair Ross, Countries Editor του «The World Ahead 2026» του Economist. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο Michael αναγνώρισε τις αυξανόμενες πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα συστήματα υγείας λόγω των δημογραφικών αλλαγών, όπως η γήρανση του πληθυσμού, και τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της καινοτομίας και διασφάλισης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς της.

Ο ίδιος συνέχισε δηλώνοντας ότι: «Κάθε ιατρική ανακάλυψη που επιτρέπει σε έναν πολίτη να επιστρέψει στην εργασία του αποτελεί άμεση επένδυση στην οικονομική ισχύ της Ευρώπης». Επισήμανε επίσης ότι οι παγκόσμιες επενδύσεις και οι κλινικές δοκιμές μετατοπίζονται μακριά από την Ευρώπη προς περιοχές όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Σαουδική Αραβία και το Άμπου Ντάμπι, οι οποίες έχουν αναγάγει συνειδητά τον φαρμακευτικό κλάδο και τη βιοτεχνολογία σε εθνικό στρατηγικό τομέα, ισοδύναμο με την άμυνα και την υγειονομική ασφάλεια – ένα τέτοιο μακροπρόθεσμο όραμα απουσιάζει από την Ευρώπη. Για να αντιστραφεί αυτή η πορεία, πρότεινε την εναρμόνιση των κανονιστικών διαδικασιών και την ενίσχυση των μακροπρόθεσμων κινήτρων για Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D), γεγονός που μπορεί να μετατρέψει την Ευρώπη σε κορυφαίο προορισμό για τη φαρμακευτική καινοτομία. Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι κάθε ένα ευρώ που επενδύεται στη φαρμακευτική καινοτομία επιστρέφει έως και 5,67 ευρώ σε συνολική αξία για την κοινωνία. Ο περιορισμός των επενδύσεων στην ιατρική καινοτομία λειτουργεί ως άμεσος δανεισμός εις βάρος της παραγωγικότητας του εθνικού εργατικού δυναμικού, προκαλώντας την απώλεια δισεκατομμυρίων σε οικονομικό δυναμικό. Τελικά, τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα: η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η έγκαιρη πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα βελτιώνουν τόσο τα υγειονομικά όσο και τα οικονομικά αποτελέσματα.

Ειδικότερα όσον αφορά την Ελλάδα, σημείωσε ότι ο μέσος χρόνος που απαιτείται για την πρόσβαση σε νέες θεραπείες συνεχίζει να είναι μεγαλύτερος από τον μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για να διασφαλιστεί η έγκαιρη και βιώσιμη πρόσβαση σε θεραπείες που αλλάζουν ζωές, απαιτείται ένα σύστημα αποζημίωσης που αναγνωρίζει και επιβραβεύει τη συνολική αξία κάθε θεραπείας. Τελικά, οι πιο υγιείς οικονομίες δεν θα είναι εκείνες που ξοδεύουν τα λιγότερα για την υγεία, αλλά εκείνες που επενδύουν σοφά.

Στις τοποθετήσεις της, στο πλαίσιο του πάνελ «Sustainable Healthcare Systems: Unlocking the Value of Innovation», η Kavita Patel, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Roche για την Ελλάδα και την Κύπρο, εστίασε στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζει το ελληνικό σύστημα υγείας και ο βιοφαρμακευτικός κλάδος, τονίζοντας ότι η καινοτομία μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός επενδύσεων και ανάπτυξης, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει ένα σταθερό και προβλέψιμο ρυθμιστικό περιβάλλον. Αναφερόμενη στα εμπόδια της εγχώριας αγοράς, η κα Patel επεσήμανε την έντονη πίεση των υποχρεωτικών μηχανισμών επιστροφής (payback) – με το clawback των νοσοκομειακών φαρμάκων να ξεπερνά πλέον το 80% και το αντίστοιχο αυτών που διατίθενται μέσω ΕΟΠΥΥ το 65%. Η ίδια ζήτησε τη λήψη άμεσων διαρθρωτικών μέτρων για τη δημιουργία ενός βιώσιμου μοντέλου αποζημίωσης που θα δίνει προτεραιότητα στην ταχεία πρόσβαση των ασθενών.

Επισημαίνοντας το στρατηγικό κόστος της αδράνειας, η κα Patel σημείωσε: «Το πραγματικό οικονομικό βάρος για μια χώρα δεν είναι η χρηματοδότηση της καινοτομίας στην υγεία, αλλά η αποτυχία επένδυσης σε αυτήν». Κάλεσε την Πολιτεία να αντικαταστήσει τις μονομερείς δημοσιονομικές περικοπές με ουσιαστικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, υποστηρίζοντας συγκεκριμένα ένα πλαίσιο Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (HTA) που βασίζεται στην αξία, την κατάργηση του κανόνα «5/11» που καθυστερεί την πρόσβαση των ασθενών σε σωτήρια φάρμακα και την διάθεση επαρκούς χρηματοδότησης που θα απαντά στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.

Παράλληλα, χαιρέτισε τη συνεχιζόμενη πρόοδο της Ελλάδας, αναδεικνύοντας τις εξελίξεις στην επιτάχυνση των κλινικών δοκιμών, τις πρωτοβουλίες προληπτικής υγειονομικής περίθαλψης και την αναμενόμενη εισαγωγή ενός εκσυγχρονισμένου πλαισίου αξιολόγησης και αποζημίωσης. «Με τα κατάλληλα κίνητρα, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί σε περιφερειακό κόμβο R&D», πρόσθεσε, υποδεικνύοντας το εξαιρετικό επιστημονικό ταλέντο της χώρας και την αναπτυσσόμενη υποδομή στην έρευνα ως βασικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Οι διεθνείς επενδύσεις ενδέχεται να ακολουθήσουν, εάν η χώρα θεωρηθεί πραγματικά φιλική προς την καινοτομία. Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να διαμορφωθούν οι κατάλληλες συνθήκες – ξεκινώντας από μια αγορά που αναγνωρίζει πλήρως την αξία των καινοτόμων φαρμάκων και εξασφαλίζει στους ασθενείς μια βιώσιμη οδό πρόσβασης σε αυτά.

Η Kavita Patel κατέληξε τονίζοντας ότι η Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2027 αποτελεί μια ευκαιρία-ορόσημο για να δοθεί προτεραιότητα στην υγεία και τη φαρμακευτική καινοτομία, με συγκεκριμένο στόχο την απλοποίηση των κανονιστικών πλαισίων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των κλάδων βιοτεχνολογίας και παραγωγής της ΕΕ.

Στην ενότητα με τίτλο «Sustainable Healthcare Systems: Unlocking the Value of Innovation» συμμετείχαν οι, Άδωνις Γεωργιάδης, Υπουργός Υγείας, Σωτήρης Βανδώρος, Καθηγητής στο University College London και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Harvard, Joan Hoey, Europe consultant, EIU και Kavita Patel, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Roche Hellas για Ελλάδα & Κύπρο.