Διπλωματικός πυρετός στην Τεχεράνη για να αποτραπεί νέα σύγκρουση με ΗΠΑ και Ισραήλ

Υψηλόβαθμες διπλωματικές αντιπροσωπείες από τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν μετέβησαν στην Τεχεράνη, σε μια προσπάθεια να αποτρέψουν νέα πολεμική σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, την ώρα που η ρητορική και από τις δύο πλευρές οξύνεται.

Αξιωματούχοι ασφαλείας και διπλωμάτες που συμμετείχαν στη συνάντηση της Δευτέρας αναμενόταν να συζητήσουν με ποιον τρόπο το Ιράν θα μπορούσε να πείσει τους Χούθι στην Υεμένη να σταματήσουν τις καταστροφικές επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά υποδομών στη Σαουδική Αραβία. Με τις μάχες να μαίνονται στην Υεμένη, οι Χούθι υποστήριξαν ότι έχουν κλείσει το αεροδρόμιο του Ριάντ και έχουν προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στη σαουδαραβική οικονομία.

Οι αξιωματούχοι φέρεται επίσης να συζητούσαν το ενδεχόμενο ένταξης του Ιράν σε ένα νέο σύμφωνο ασφαλείας με τη συμμετοχή ισλαμικών χωρών.

Ο υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, Χαλίντ μπιν Σαλμάν, ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, και ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, Ιμπραχίμ Καλίν, επρόκειτο να συναντηθούν με κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους ασφαλείας και διαπραγματευτές, με στόχο να προωθήσουν μια συμφωνία ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.

Οι τρεις χώρες είχαν υπογράψει αμυντική συμφωνία στη Μέκκα τον Αύγουστο, υπενθυμίζει ο Guardian. Ορισμένοι στο Ιράν φοβήθηκαν ότι η συμφωνία είχε σχεδιαστεί για να περιορίσει την Τεχεράνη, ωστόσο οι χώρες που την υπέγραψαν επιμένουν ότι πρόκειται απλώς για ένα σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας.

Κρίσιμη θεωρείται η ισορροπία ανάμεσα στη διερεύνηση μιας νέας, μακροπρόθεσμης αρχιτεκτονικής ασφαλείας και στην απαίτηση προς το Ιράν να αρχίσει να κάνει συμβιβασμούς στις συγκρούσεις στις οποίες εμπλέκεται. Είναι πιθανό οι δύο πλευρές να προσήλθαν στη συνάντηση με διαφορετικές προτεραιότητες.

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών έχει επανειλημμένα προτείνει ένα περιφερειακό σύμφωνο ασφαλείας, στο οποίο το Ιράν —και όχι οι ΗΠΑ— θα έχει ρόλο. Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν έχει ενδεχομένως αναζωπυρώσει τη συζήτηση μεταξύ των κρατών του Κόλπου για το αν η έντονη παρουσία αμερικανικών βάσεων στις χώρες τους αποτελεί παράγοντα ασφάλειας ή, αντίθετα, πηγή ανασφάλειας. Το Ομάν είναι μία από τις χώρες του Κόλπου που έχει εξετάσει το ενδεχόμενο ενός περιφερειακού συμφώνου ασφαλείας στο οποίο θα συμμετέχει και το Ιράν.

Καμία χώρα του Κόλπου δεν υποστήριξε δημόσια την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση κατά του Ιράν ούτε πέρυσι ούτε τον περασμένο Φεβρουάριο, ωστόσο ορισμένες συνεργάστηκαν παρασκηνιακά στις επιχειρήσεις. Το Ιράν, από την πλευρά του, επιχείρησε να αμυνθεί πλήττοντας αμερικανικές βάσεις και ενεργειακές υποδομές σε χώρες του Κόλπου.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε ότι η συνάντηση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για ευρύτερη περιφερειακή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας, στη βάση κοινών συμφερόντων.

«Τα γεγονότα των τελευταίων δύο ετών, και ιδιαίτερα των τελευταίων οκτώ μηνών, έδειξαν ότι βιώσιμη και αξιόπιστη ασφάλεια στην περιοχή μας μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα από την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και τη συνεργασία μεταξύ των χωρών της περιοχής», ανέφερε.

Ο Τζαβάντ Ζαρίφ, πρώην υπουργός Εξωτερικών και διαχρονικός υποστηρικτής μιας περιφερειακής συμμαχίας ασφαλείας, ζήτησε «ένα ολοκληρωμένο περιφερειακό δίκτυο βασισμένο στη μη επίθεση, την οικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και την κοινή ευημερία».

«Η περιφερειακή ασφάλεια δεν εισάγεται. Πρέπει να δημιουργηθεί από τους ίδιους τους λαούς αυτής της περιοχής, από κοινού», είπε.

Δημοσίευσε το μήνυμά του συνοδεύοντάς το με εικόνα που περιείχε τους στίχους 103 και 159 από τη Σούρα Αλ Ιμράν, το τρίτο κεφάλαιο του Κορανίου. Οι στίχοι αναφέρονται στη σωτηρία από την καταστροφή μέσω της αποφυγής του διχασμού, της ενότητας, της συγχώρεσης και της διαβούλευσης.

Η συνάντηση πραγματοποιείται με φόντο τις συνεχιζόμενες ενημερώσεις του Πενταγώνου για μεγάλη ενίσχυση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων, στο πλαίσιο προετοιμασίας για πιθανή επίθεση μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.

Επιβεβαιώθηκε επίσης ότι μεσολαβητές από το Κατάρ πέρασαν μεγάλο μέρος της Κυριακής στην Τεχεράνη, αναζητώντας όρους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν το Ιράν στο να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ.

Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου προσπαθεί να πιέσει τον στρατό ώστε να προκαλέσει πόλεμο με το Ιράν πριν από τις ισραηλινές εκλογές της Τρίτης.

Οι επανειλημμένες εκκλήσεις του Ντόναλντ Τραμπ υπέρ της επανεκλογής του Νετανιάχου ενισχύουν το κλίμα στην περιοχή ότι οι σημερινές ΗΠΑ και το Ισραήλ ενδέχεται να αποτελέσουν μακροπρόθεσμη πηγή ανασφάλειας.

Η ιδέα ενός συμφώνου ασφαλείας με το Ιράν αναμένεται πάντως να συναντήσει σοβαρές αντιστάσεις σε μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής, μετά τις ζημιές που η Τεχεράνη έχει εμφανιστεί διατεθειμένη να προκαλέσει στις οικονομίες της περιοχής, είτε άμεσα είτε μέσω συμμάχων και ενδιάμεσων δυνάμεων όπως οι Χούθι.

Παράλληλα, οι σκληροπυρηνικοί στο Ιράν υποστηρίζουν όλο και περισσότερο ότι η ασφάλεια της χώρας θα εξυπηρετούνταν καλύτερα με την κατασκευή πυρηνικού όπλου, εγκαταλείποντας τη φάτουα που απαγορεύει την κατοχή όπλων μαζικής καταστροφής.

Ένα τέτοιο σύμφωνο, η διαπραγμάτευση του οποίου πιθανότατα θα απαιτούσε πολλούς μήνες, ίσως επίσης να μην προσφέρει λύση στην απαίτηση της Ουάσιγκτον να ανοίξει το Ιράν εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ πριν από την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.