ΚΟΝΤΡΑ ΣΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ: ΕΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΜΟΥΝΤΙΑΛ

Η FIFA διαφήμιζε το πρώτο Μουντιάλ των 48 ομάδων ως το πιο «συμπεριληπτικό» στην ιστορία. 

Στην πραγματικότητα, οι πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ έκαναν τα σύνορα πιο αισθητά από ποτέ. 

Οι ΗΠΑ καθόρισαν ποιος μπορούσε να μπει στη χώρα, πού μπορούσε να μείνει και ποιος μπορούσε να εργαστεί στη διοργάνωση. 

Την ίδια στιγμή όμως το Μουντιάλ λειτούργησε με διαφορετικές αφορμές ως παγκόσμια σκηνή πάνω στην οποία συγκρούστηκαν διαφορετικές εκδοχές για το: τί είναι τελικά το έθνος, ποιος έχει το δικαίωμα πάνω στη γη και ποιος μπορεί να έχει διαβατήριο. 

ΙΡΑΝ

Η σύγκρουση είχε αρχίσει πριν από τη σέντρα. 

Το Νοέμβριο του 2025 η ιρανική ομοσπονδία ανακοίνωσε ότι δεν θα συμμετείχε στην κλήρωση του Μουντιάλ στην Ουάσιγκτον, επειδή οι ΗΠΑ δεν είχαν χορηγήσει θεωρήσεις εισόδου σε όλα τα μέλη της αντιπροσωπείας της. 

Σύμφωνα με την εφαρμοζόμενη συμφωνία, η ιρανική αποστολή μπορούσε να εισέρχεται στις ΗΠΑ την παραμονή κάθε αγώνα και έπρεπε να αναχωρεί αμέσως μετά. 

Έτσι, επέλεξε ως βάση την Τιχουάνα του Μεξικού, παρότι και οι τρεις αγώνες του ομίλου του διεξάγονταν σε αμερικανικό έδαφος. 

Η παρουσία του Ιράν δεν μετέφερε στη διοργάνωση μόνο τη σύγκρουσή του με τις ΗΠΑ. Μετέφερε και την εσωτερική σύγκρουση ανάμεσα στο καθεστώς της Τεχεράνης και ένα σημαντικό μέρος της ιρανικής διασποράς.

Στον πρώτο αγώνα της ομάδας στο Λος Άντζελες, εκατοντάδες Ιρανοί διαδήλωσαν έξω από το γήπεδο κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Στις εξέδρες εμφανίστηκαν σημαίες με το λιοντάρι και τον ήλιο, το έμβλημα της προεπαναστατικής περιόδου, το οποίο χρησιμοποιείται πλέον ως σύμβολο της αντιπολίτευσης. Ορισμένοι οπαδοί αποδοκίμαζαν ακόμη και την ίδια την εθνική ομάδα, θεωρώντας την εκπρόσωπο του καθεστώτος και όχι του ιρανικού λαού.

Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι η εθνική ομάδα έπαψε να αποτελεί αυτονόητο φορέα εθνικής ενότητας. 

Για ένα μέρος της διασποράς, η υποστήριξη προς τους παίκτες μπορούσε να συνυπάρχει με την απόρριψη του κράτους. Για άλλους, ακόμη και η εμφάνιση της επίσημης σημαίας αποτελούσε πολιτική πράξη υπέρ της Τεχεράνης. Έτσι, το γήπεδο μετατράπηκε σε χώρο σύγκρουσης ανάμεσα σε δύο διαφορετικές εκδοχές του Ιράν.

Ανάμεσα στις πιο συμβολικές εικόνες του Μουντιάλ ήταν το χειρόγραφο σημείωμα που άφησε η αποστολή του Ιράν στα αποδυτήρια του SoFi Stadium στο Λος Άντζελες. 

Μετά την ισοπαλία με το Βέλγιο, οι Ιρανοί έγραψαν:

«Ήρθαμε στο Λος Άντζελες με περηφάνια, αγωνιστήκαμε με τιμή και φεύγουμε με αξιοπρέπεια.» […]

«Είθε η ειρήνη, ο σεβασμός και η φιλία να επικρατήσουν μεταξύ όλων των εθνών.»

Το σημείωμα έμοιαζε απλό, όμως υπήρχε ένα σαφές πολιτικό πλαίσιο και δυο hashtag, που παρέπεμπαν στο βομβαρδισμό του σχολείου στην πόλη Μινάμπ απο τις ΗΠΑ. 

ΤΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΜΝΤΑΝΙ

Στον αντίθετο πόλο βρέθηκε ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι, ο οποίος επιχείρησε να μετατρέψει το ζήτημα της πρόσβασης στο Μουντιάλ σε πολιτική σύγκρουση για την οικονομική ανισότητα.

Η δημοτική αρχή της Νέας Υόρκης εξασφάλισε:

• 1.000 εισιτήρια των 50 δολαρίων για κατοίκους της Νέας Υόρκης, τα οποία μοιράστηκαν με κλήρωση.
• Δωρεάν μεταφορά με λεωφορεία από την πόλη προς το MetLife Stadium και επιστροφή.
• Πέντε δωρεάν fan zones στις συνοικίες της Νέας Υόρκης για όσους δεν μπορούσαν να αγοράσουν εισιτήριο.
• Μια μεγάλη δωρεάν προβολή του τελικού στο Central Park, επίσης με διάθεση θέσεων μέσω κλήρωσης.

Ο Μαμντάνι ζητούσε από τη FIFA να τερματίσει τη δυναμική τιμολόγηση, να επιβάλει πλαφόν στη μεταπώληση και να διαθέσει το 15% των εισιτηρίων με έκπτωση στους κατοίκους των διοργανωτριών πόλεων.

Η παρέμβασή του απέκτησε ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η FIFA είχε διαθέσει μόλις περιορισμένο αριθμό εισιτηρίων στην αρχική τιμή των 60 δολαρίων. Την ίδια στιγμή οι τιμές των εισιτηρίων στον τελικό ξεκινούσαν από τα 2.000 ευρώ, ενώ οι καλύτερες θέσεις (Front Category 1) έφτασαν να πωλούνται από την ίδια τη FIFA έως και 32.970 δολάρια. 

ΕΝΑΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΕΝΟΣ ΔΙΑΙΤΗΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΟΜΑΛΙΑ

Ο Σομαλός διαιτητής Ομάρ Αμπντουλκαντίρ Αρτάν είχε επιλεγεί από τη FIFA για το πρώτο Μουντιάλ της καριέρας του. Είχε μάλιστα αναδειχθεί διαιτητής της χρονιάς από την αφρικανική συνομοσπονδία το 2025. 

Παρά το γεγονός ότι διέθετε έγκυρη θεώρηση εισόδου, οι αμερικανικές αρχές δεν του επέτρεψαν να εισέλθει κατά την άφιξή του στο Μαϊάμι, επικαλούμενες προβλήματα που προέκυψαν από τον έλεγχο ασφαλείας.

Η FIFA ανακοίνωσε ότι η απόφαση δεν θα άλλαζε και ο Αρτάν έχασε ολόκληρο το τουρνουά. 

Έτσι, η μεταναστευτική πολιτική της διοργανώτριας χώρας άλλαξε τη σύνθεση του διαιτητικού σώματος που είχε επιλέξει η FIFA.

Αίγυπτος–Ιράν: Το Pride Match που κανείς από τους δύο δεν ήθελε

Η τοπική οργανωτική επιτροπή του Σιάτλ είχε αποφασίσει πριν από την κλήρωση να συνδέσει έναν αγώνα του Μουντιάλ με το ετήσιο Pride της πόλης. Η κλήρωση όμως έφερε στον συγκεκριμένο αγώνα την Αίγυπτο και το Ιράν, δύο χώρες όπου τα ΛΟΑΤΚΙ υποκείμενα υφίστανται ποινικές διώξεις και σοβαρή κρατική καταστολή.

Και οι δύο ομοσπονδίες αντέδρασαν. Η Αίγυπτος υποστήριξε ότι οι εκδηλώσεις έρχονταν σε αντίθεση με τις θρησκευτικές και πολιτιστικές αξίες της. Το Ιράν κατέθεσε επίσημη ένσταση στη FIFA. 

Οι διοργανωτές του Σιάτλ αρνήθηκαν να υποχωρήσουν και η FIFA ανακοίνωσε ότι οι φίλαθλοι θα μπορούσαν να εισέλθουν με σημαίες του ουράνιου τόξου.

Η ειρωνεία ήταν έντονη. Ένα παιχνίδι που παρουσιάστηκε ως γιορτή συμπερίληψης έγινε ταυτόχρονα πεδίο σύγκρουσης για το ποιος έχει την εξουσία να ορίζει τι σημαίνει «συμπερίληψη».

Χοσάμ Χασάν: Ο άνθρωπος που έφερε την Παλαιστίνη στον αγωνιστικό χώρο

Μετά την πρόκριση της Αιγύπτου επί της Αυστραλίας στα πέναλτι, ο προπονητής Χοσάμ Χασάν εμφανίστηκε στον αγωνιστικό χώρο κρατώντας την παλαιστινιακή σημαία. 

Αφιέρωσε τη νίκη στον αιγυπτιακό και στον παλαιστινιακό λαό, ενώ από τις εξέδρες ακουγόταν το σύνθημα: «Free Palestine».

Η σημασία της κίνησης μεγάλωσε επειδή δεν επρόκειτο για αυθόρμητη χειρονομία κάποιου φιλάθλου. Ήταν ο προπονητής μιας εθνικής ομάδας, μέσα στον αγωνιστικό χώρο. 

Μάλιστα, το επανέλαβε και στην επίσημη συνέντευξη Τύπου της FIFA πριν από τον αγώνα με την Αργεντινή. Εκεί ζήτησε ανοιχτά διεθνή υποστήριξη για τους Παλαιστινίους.

Η FIFA δεν τον τιμώρησε, εξηγώντας ότι η Παλαιστίνη είναι μέλος της παγκόσμιας ομοσπονδίας και ότι οι σημαίες των κρατών-μελών επιτρέπονται.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται μια πολιτική αντίφαση. Η FIFA επιμένει ότι απαγορεύει τα «πολιτικά μηνύματα», αλλά η διάκριση ανάμεσα σε μια εθνική σημαία και μια πολιτική δήλωση είναι σχεδόν αδύνατη, όταν η ίδια η ύπαρξη και η αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης αποτελούν αντικείμενο διεθνούς σύγκρουσης.

Ποιος είναι πραγματικά Γάλλος και Άγγλος;

Μετά τη νίκη της Γαλλίας επί της Παραγουάης, η Παραγουανή γερουσιαστής Σελέστε Αμαρίγια εξαπέλυσε δημόσια ρατσιστική επίθεση εναντίον του Κιλιάν Εμπαπέ. 

Συγκεκριμένα, χρησιμοποίησε φυλετικούς χαρακτηρισμούς και αμφισβήτησε ουσιαστικά τη θέση του ως εκπροσώπου της Γαλλίας.

Ο Εμπαπέ απάντησε χαρακτηρίζοντάς την «απεχθή», η γαλλική ομοσπονδία εξέτασε την κατάθεση μήνυσης και η κυβέρνηση της Παραγουάης αποστασιοποιήθηκε από τις δηλώσεις της.

Λίγες ημέρες αργότερα, ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας Μαριάνο Ραχόι έγραψε άρθρο στο οποίο αμφισβητούσε τη «γαλλικότητα» της εθνικής Γαλλίας λόγω της αφρικανικής και αφροκαραϊβικής καταγωγής πολλών παικτών. Η ισπανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη και χαρακτήρισε τα σχόλια ρατσιστικά και ξενοφοβικά.

Αντίστοιχα, η εθνική Αγγλίας εμφανίστηκε στο Μουντιάλ με πλειοψηφία μαύρων ή μικτής καταγωγής ποδοσφαιριστών.

Η ομάδα που εκπροσωπούσε διεθνώς τη χώρα ήταν προϊόν της μεταπολεμικής μετανάστευσης, των πρώην αποικιών και των πολυπολιτισμικών βρετανικών πόλεων.

Την ίδια στιγμή, στη Βρετανία κυριαρχεί η συζήτηση γύρω από τη μετανάστευση, τις απελάσεις, την άνοδο του Reform UK και τη ρητορική περί υπεράσπισης της «λευκής βρετανικής» ταυτότητας. 

Ο Ρόμπερτ Τζένρικ, πρώην υπουργός Μετανάστευσης των Συντηρητικών, μπορούσε να δημοσιεύει «Come on England» για την εθνική ομάδα και σχεδόν ταυτόχρονα να υποστηρίζει ότι η καθαρή μετανάστευση πρέπει να γίνει «λιγότερη από μηδέν».

Η αντίφαση δεν είναι απλώς επικοινωνιακή. Πολιτικοί που επιθυμούσαν τη συρρίκνωση της μετανάστευσης οικειοποιούνταν τις επιτυχίες μιας ομάδας που δεν θα υπήρχε με τη σημερινή της μορφή χωρίς τις μεταναστευτικές κοινότητες.

Η Γαλλία και η Αγγλία έγιναν το καθαρότερο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μια εθνική ομάδα μπορεί να λειτουργεί ως μετααποικιακός καθρέφτης. Τα σώματα των παικτών αποκάλυπταν τη σύγχρονη πολυφυλετική κοινωνία, ενώ οι επιθέσεις εναντίον τους αποκάλυπταν την επιμονή μιας φυλετικής αντίληψης περί εθνικότητας.

ΑΓΓΛΙΑ-ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ: Ένας αγώνας φορτωμένος με αποικιακή μνήμη

Ο ημιτελικός Αγγλίας–Αργεντινής δεν μπορούσε να διαβαστεί μόνο ποδοσφαιρικά. Περιείχε τη μνήμη του πολέμου του 1982 για τα Φώκλαντ ή Μαλβίνες, τον προημιτελικό του 1986 με το «Χέρι του Θεού» και τη μακρά ιστορία αντιπαλότητας ανάμεσα στις δύο χώρες.

Πριν από τον αγώνα, οι αρχές της Ατλάντα ενίσχυσαν τα μέτρα ασφαλείας, χώρισαν τις εισόδους των φιλάθλων και απαγόρευσαν πανό ή σημαίες που διεκδικούσαν την κυριαρχία επί των νησιών. Ακόμη και αργεντίνικες οργανώσεις βετεράνων ζήτησαν από τους οπαδούς να επικεντρωθούν στο ποδόσφαιρο και να μην εργαλειοποιήσουν τη μνήμη του πολέμου.

Μετά τη νίκη της Αργεντινής, όμως, οι Λισάντρο Μαρτίνες και Τζιοβάνι Λο Σέλσο εμφάνισαν πανό με το σύνθημα «Las Malvinas Son Argentinas». Η βρετανική κυβέρνηση ζήτησε έρευνα από τη FIFA, υποστηρίζοντας ότι παραβιάστηκαν οι κανονισμοί που απαγορεύουν πολιτικά μηνύματα.

Η πράξη είχε ιδιαίτερο βάρος επειδή προήλθε από τους ίδιους τους ποδοσφαιριστές και όχι από την κερκίδα. Η εθνική ομάδα εμφανίστηκε ως φορέας μιας κρατικής εδαφικής διεκδίκησης. 

ΤΡΑΜΠ-ΙΝΦΑΝΤΙΝΟ

Ο Φολαρίν Μπάλογκαν αποβλήθηκε στον αγώνα των ΗΠΑ με τη Βοσνία και, σύμφωνα με τους κανονισμούς, έπρεπε να χάσει τον επόμενο αγώνα απέναντι στο Βέλγιο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι τηλεφώνησε προσωπικά στον πρόεδρο της FIFA Τζάνι Ινφαντίνο και του ζήτησε να επανεξεταστεί η απόφαση. Λίγο αργότερα, η FIFA ανέστειλε την ποινή και επέτρεψε στον Μπάλογκαν να παίξει. Η ευρωπαϊκή ομοσπονδία, το Βέλγιο και οργανώσεις κατήγγειλαν την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η FIFA είχε ξεπεράσει μια θεσμική «κόκκινη γραμμή».

Η υπόθεση πήρε ακόμη μεγαλύτερη έκταση όταν η FairSquare ζήτησε από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή να εξετάσει τον ρόλο του Ινφαντίνο και το κατά πόσο παραβιάστηκε η αρχή της πολιτικής ουδετερότητας.

Εδώ η πολιτική δεν έκανε κάποιο σχόλιο μέσα τον αγωνιστικό χώρο. Παρενέβη σε μια πειθαρχική διαδικασία και άλλαξε τη σύνθεση μιας ομάδας σε νοκ άουτ αγώνα.

Η παρέμβαση για τον Μπάλογκαν δεν ήταν ένα απομονωμένο γεγονός. Εντασσόταν σε μια στενή δημόσια σχέση ανάμεσα στον Τραμπ και στον Ινφαντίνο, η οποία είχε αρχίσει πολύ πριν από το τουρνουά. Οι επικριτές του Ινφαντίνο δεν έβλεπαν πλέον μόνο μια καλή θεσμική σχέση με τη διοργανώτρια χώρα, αλλά έναν πρόεδρο της FIFA να προσφέρει σε έναν πολιτικό ηγέτη πρόσβαση στο κύρος και στην παγκόσμια θεαματικότητα του Μουντιάλ.

Ο ΤΕΛΙΚΟΣ

Μετά την υπόθεση Μπάλογκαν, ακτιβιστές σχεδίασαν μια μαζική διαμαρτυρία κατά τη διάρκεια του τελικού. Στόχος ήταν να σηκωθούν περίπου 10.000 κόκκινες κάρτες όταν ο Τραμπ και ο πρόεδρος της FIFA, Tζιάνι Ινφαντίνο θα εμφανίζονταν στον αγωνιστικό χώρο.

Η κίνηση είχε διπλό συμβολισμό: αναφερόταν στην ποινή που είχε ακυρωθεί για τον Μπάλογκαν και ταυτόχρονα αποτελούσε μια συλλογική «αποβολή» του Τραμπ και του Ινφαντίνο από τους ίδιους τους φιλάθλους.

Η ασφάλεια του γηπέδου εμπόδισε τη διανομή μεγάλου μέρους των καρτών, υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για πολιτικό υλικό. 

Μετά τη νίκη της Ισπανίας, Τραμπ και Ινφαντίνο αποδοκιμάστηκαν όταν μπήκαν στον αγωνιστικό χώρο για την απονομή.