“Μαύρες χήρες”: Κατηγορούνται ότι παντρεύονται Ρώσους στρατιώτες για να πάρουν τις αποζημιώσεις θανάτου

Όταν ο ρωσικός στρατός ενημέρωσε τη Μαρία ότι ο 59χρονος πατέρας της έπεσε νεκρός στην πρώτη γραμμή του μετώπου στην Ουκρανία και αργότερα υπέκυψε στα τραύματά του, ήρθε αντιμέτωπη με διπλό σοκ: όχι μόνο δεν είχε ιδέα ότι ο πατέρας της, ο Γιούρι, είχε καταταγεί, αλλά έμαθε ότι είχε παντρευτεί μόλις δύο μέρες πριν σταλεί στο μέτωπο.

«Είμαι ακόμα σοκαρισμένη, δεν το χωράει ο νους μου», έλεγε κλαίγοντας η Μαρία από το μικρό της διαμέρισμα στην Αγία Πετρούπολη. «Στην αρχή έμοιαζε με εφιάλτη. Ακόμα και τώρα, ώρες ώρες ξυπνάω και νομίζω ότι όλα αυτά τα είδα στον ύπνο μου. Δυστυχώς όμως είναι η πραγματικότητα», πρόσθεσε βουρκωμένη.

Η νύφη —τη οποία η Μαρία δεν είχε δει ποτέ στη ζωή της ούτε είχε ακούσει ποτέ τον πατέρα της να αναφέρει— ήταν 22 χρόνια νεότερή του. Αυτομάτως έγινε η νόμιμη πλησιέστερη συγγενής του, αποκτώντας το δικαίωμα να εισπράξει την επίσημη κρατική αποζημίωση.

«Με αυτή τη γυναίκα δεν έχω αλλάξει ούτε κουβέντα», ανέφερε η 37χρονη Μαρία (το CNN χρησιμοποιεί μόνο το μικρό της όνομα για λόγους προστασίας της ιδιωτικότητάς της).

«Δεν ξέρω καν τι να της πω, γιατί από την πρώτη στιγμή υποψιάστηκα ότι επρόκειτο για απάτη». Το CNN προσπάθησε να επικοινωνήσει με τη χήρα του Γιούρι για κάποιο σχόλιο, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Όταν ένας Ρώσος στρατιώτης σκοτώνεται στη μάχη, οι κοντινοί συγγενείς του λαμβάνουν από τον στρατό μια εφάπαξ αποζημίωση που ξεκινά από τα 5 εκατομμύρια ρούβλια (περίπου 64.000 δολάρια). Πρόκειται για ένα μέτρο που στόχο έχει να καθησυχάσει τους νεοσύλλεκτους ότι, αν συμβεί το μοιραίο, οι δικοί τους άνθρωποι δεν θα μείνουν στο δρόμο.

Στη Ρωσία, όμως, φουντώνουν οι ανησυχίες ότι το επίδομα αυτό έχει μετατραπεί σε βιομηχανία από ασδίστακτους απατεώνες- που τα κρατικά ΜΜΕ και οι αρχές αποκαλούν «μαύρες χήρες», επειδή “παγιδεύουν ευάλωτους άνδρες σε εικονικούς γάμους, τους στέλνουν στον πόλεμο και, μόλις εκείνοι σκοτωθούν, εισπράττουν τη λεία, αποκλείοντας τους πραγματικούς συγγενείς”.

Γάμοι στο νεκροκρέβατο

Τους τελευταίους μήνες, η ρωσική κοινή γνώμη παρακολουθεί εμβρόντητη τις αλλεπάλληλες αποκαλύψεις για νεοσύλλεκτους που έπεσαν θύματα των “μαύρων χηρών” λίγο πριν αναχωρήσουν για το μέτωπο —ή ακόμα και για γάμους που τελέστηκαν πάνω στο νεκροκρέβατο.

Πέρυσι, σάλο προκάλεσε η υπόθεση μιας νοσοκόμας σε στρατιωτικό νοσοκομείο, η οποία απολύθηκε όταν αποκαλύφθηκε ότι είχε παντρευτεί πέντε τραυματισμένους στρατιώτες που νοσηλεύονταν υπό τη φροντίδα της. Όλοι τους υπέκυψαν τελικά στα τραύματά τους κι εκείνη εισέπραξε τις αποζημιώσεις. Πρόκειται για μια νοσηρή πραγματικότητα που έχει αγγίξει ευαίσθητες χορδές σε μια κοινωνία που βλέπει με έκδηλη ανησυχία τις συνέπειες του πολέμου —τον οποίο το Κρεμλίνο εξακολουθεί να βαφτίζει «ειδική στρατιωτική επιχείρηση»— να φτάνουν μέχρι την πόρτα της.

Με την οικονομία να κατηφορίζει, τις ελλείψεις στα καύσιμα να πιέζουν, το βαρύ ανθρώπινο τίμημα να αυξάνεται και τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικό έδαφος να πληθαίνουν, η κατακραυγή απέναντι σε αυτές τις απάτες δυναμώνει, μαζί με τις πιέσεις προς το κράτος για άμεση καταστολή.

«Οι οικογένειες των μαχητών χρειάζονται προστασία από θρασείς εγκληματίες, από τις λεγόμενες “μαύρες χήρες”, από τηλεφωνικούς απατεώνες και επιτήδειους που βάζουν στο στόχαστρο όσους παίρνουν τις αποζημιώσεις», δήλωσε ο Λεονίντ Σλούτσκι, βουλευτής της συνήθως «πειθήνιας» ρωσικής Βουλής, επισημαίνοντας ότι το φαινόμενο έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις.

“Πού θα βρείς τα λεφτά για διαμέρισμα; παντρέψου έναν στρατιώτη”

Μετά την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, το Κρεμλίνο ενθάρρυνε ανοιχτά τους νεοσύλλεκτους να παντρεύονται —ενδεχομένως για να ενισχύσει τους οικογενειακούς δεσμούς ή για να τους δώσει ένα πρόσθετο κίνητρο να πολεμήσουν. Η γραμμή αυτή έδενε απόλυτα και με την ατζέντα του Βλαντίμιρ Πούτιν για την προώθηση των «παραδοσιακών αξιών» απέναντι στο οξύ δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.

Οι αρχές φρόντισαν να απλοποιήσουν τις διαδικασίες ώστε οι γάμοι των φαντάρων να γίνονται εξπρές, χωρίς τις προβλεπόμενες προθεσμίες, ενώ η κρατική τηλεόραση πρόβαλλε ομαδικούς γάμους που διοργάνωναν τοπικοί φορείς.

Ωστόσο, ο γάμος με έναν στρατιώτη —ειδικά με κάποιον που φεύγει άμεσα για την πρώτη γραμμή, όπου το προσδόκιμο επιβίωσης είναι δραματικά χαμηλό— άρχισε να πλασάρεται ακόμα και ως ευκαιρία για απόκτηση στέγης.

Σε ένα βιντεοσκοπημένο podcast από το Τομσκ της Σιβηρίας, μια μεσίτρια έδινε απροκάλυπτα κυνικές συμβουλές σε όσες έψαχναν να αγοράσουν σπίτι.

«Είμαι 30 χρονών. Αν θέλω να αγοράσω διαμέρισμα, πού θα βρω τα λεφτά;», ρωτούσε η παρουσιάστρια, Ντάρια Τσερντάντσεβα.

«Πολύ απλό», απαντούσε η μεσίτρια Μαρίνα Ορλόβα. «Βρίσκεις έναν που υπηρετεί στην ειδική στρατιωτική επιχείρηση, κι όταν σκοτωθεί, εισπράττεις 8 εκατομμύρια ρούβλια (102.000 δολάρια)», πρόσθετε γεώντας..

«Πολλές γυναίκες έτσι αγοράζουν φτηνά σπίτια πλέον. Business είναι», πρόσθεσε η Ορλόβα.

Τελικά, και οι δύο γυναίκες οδηγήθηκαν στη δικαιοσύνη, καταδικάστηκαν σε πολύμηνη κοινωνική εργασία και υποχρεώθηκαν να ζητήσουν δημόσια συγγνώμη από τους στρατιώτες και τις συζύγους τους.

Οργή στην κοινή γνώμη

Τα ρωσικά δικαστήρια χρειάστηκε να παρέμβουν και σε άλλες ηχηρές υποθέσεις, όπως στη δημόσια διαμάχη ανάμεσα στη μητέρα ενός στρατιώτη από το Ριαζάν και μια γυναίκα που εκείνος γνώρισε και παντρεύτηκε με συνοπτικές διαδικασίες κατά τη διάρκεια μιας σύντομης άδειας.

Ο στρατιώτης, Γκεόργκι Κοστίρκο, γνώρισε την Αντζελίνα Βαριούχινα στο διαδίκτυο και την παντρεύτηκε μέσα σε 10 μέρες, πριν επιστρέψει στη μονάδα του.

Σύμφωνα με τη μητέρα του, η νέα σύζυγος άρχισε αμέσως να ανεβάζει στα social media φωτογραφίες και βίντεο με άλλους άντρες. Ο γιος της υπέβαλε αίτηση διαζυγίου, αλλά σκοτώθηκε στη μάχη πριν βγει το διαζύγιο, με αποτέλεσμα η γυναίκα να παραμείνει η μοναδική νόμιμη δικαιούχος της αποζημίωσης.

Η Βαριούχινα παρουσίασε μια εντελώς διαφορετική εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι οι κατηγορίες ήταν μια προσπάθεια να διασυρθεί το όνομά της και ότι με τον Κοστίρκο τα είχαν βρει μετά από έναν καβγά. Ισχυρίστηκε μάλιστα ότι οι φωτογραφίες με τους άλλους άντρες είχαν στόχο απλώς να τον κάνουν να ζηλέψει.

Αν και το δικαστήριο αφαίρεσε τελικά από τη Βαριούχινα την ιδιότητα της δικαιούχου, το σκάνδαλο προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων.

Εμπλοκή στελεχών του στρατού;

Το πιο σοκαριστικό, όμως, είναι ότι σε κάποιες περιπτώσεις φέρεται να εμπλέκονται και μέλη των ρωσικών σωμάτων ασφαλείας. Στελέχη του στρατού φέρονται να συνεργάζονταν με γυναίκες, στέλνοντας τους νεοπαντρεμένους στρατιώτες σε αποστολές αυτοκτονίας για να μοιραστούν στη συνέχεια τα χρήματα της αποζημίωσης.

Χαρακτηριστική είναι η αστυνομική έρευνα που αποκαλύφθηκε πέρυσι στο Πριμόρσκι Κράι, στην απώτατη ανατολική Ρωσία. Ένας ανθυπασπιστής, ένας λοχίας κι ένας στρατιωτικός λογιστής κατηγορήθηκαν ότι εντόπιζαν ευάλωτους άνδρες —κυρίως ορφανά ή ανθρώπους χωρίς κανέναν στον κόσμο— και τους κανόνιζαν εικονικούς γάμους. Στη συνέχεια, φρόντιζαν να τους στείλουν στα πιο επικίνδυνα σημεία του μετώπου, όπου οι πιθανότητες επιβίωσης ήταν μηδαμινές. Έκτοτε, η εξέλιξη της υπόθεσης δεν έγινε ποτέ γνωστή.

Πίσω στην Αγία Πετρούπολη, η Μαρία συνόδευσε το συνεργείο του CNN στο παλιό διαμέρισμα του πατέρα της, το οποίο έχει πλέον πουληθεί. Η ίδια είναι σίγουρη ότι εκτός από τη ζωή του, του απέσπασαν με απάτη και το σπίτι.

Πίσω από μια μισάνοιχτη, σπασμένη πόρτα, οι νέοι ιδιοκτήτες επέμεναν ότι η αγοραπωλησία έγινε απολύτως νόμιμα και ότι δεν είχαν δει ποτέ τον πωλητή από κοντά. Όσο για τα χρήματα και τη χήρα, έχουν γίνει άφαντοι —όπως ακριβώς και ο πατέρας της Μαρίας.

«Δεν μου έμεινε απολύτως τίποτα, κι αυτό πονάει αφόρητα», είπε η Μαρία ξεσπώντας σε λυγμούς.

«Δεν έχω ούτε ένα ενθύμιο να τον θυμάμαι. Μόνο τα κλειδιά του σπιτιού του, που πλέον δεν ανοίγουν καν την πόρτα. Αυτό μόνο».