Λούξορ: Η έκλειψη του αιώνα που θα βυθίσει την πόλη του Ήλιου στο σκοτάδι

Το Λούξορ, στη νότια Αίγυπτο, συχνά χαρακτηρίζεται ως το μεγαλύτερο υπαίθριο μουσείο του κόσμου. Για χιλιάδες χρόνια, οι επιβλητικοί ναοί, οι βασιλικοί τάφοι και τα μνημεία του λούζονται στο εκτυφλωτικό φως της αιγυπτιακής ερήμου. Στις 2 Αυγούστου 2027, όμως, η περίφημη “πόλη του Ήλιου” θα βυθιστεί για λίγα λεπτά στο απόλυτο σκοτάδι.

Μια ολική έκλειψη Ηλίου θα είναι ορατή σε τμήματα της Ευρώπης, της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, όμως το Λούξορ θα βρίσκεται στο πλέον προνομιακό σημείο της διαδρομής της. Εκεί, η ολικότητα θα διαρκέσει έξι λεπτά και 23 δευτερόλεπτα, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού στον πλανήτη και για χρονικό διάστημα που, σύμφωνα με τη NASA, δεν θα επαναληφθεί έως το 2114.

Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερης διάρκειας ολική έκλειψη Ηλίου του 21ου αιώνα, μετά από εκείνη του Ιουλίου του 2009. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι τότε το σημείο μέγιστης ολικότητας βρισκόταν πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τις ακτές της Ιαπωνίας.

Το 2027, αντίθετα, η σκιά της Σελήνης θα περάσει πάνω από κατοικημένες περιοχές και ιστορικές πόλεις. Αφού εισέλθει από τον Ατλαντικό, η ζώνη ολικότητας θα διασχίσει τη νότια Ισπανία, το Γιβραλτάρ και το βόρειο Μαρόκο, πριν συνεχίσει προς την Αλγερία, την Τυνησία, τη Λιβύη, την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία, την Υεμένη και τη Σομαλία και καταλήξει στον Ινδικό Ωκεανό.

Στη διαδρομή της θα βρεθούν μεγάλες πόλεις, όπως το Κάδιθ, η Ταγγέρη, το Οράν, η Βεγγάζη και η Τζέντα. Η ζώνη της ολικότητας θα φτάσει σε πλάτος περίπου τα 259 χιλιόμετρα.

Καμία από αυτές τις πόλεις, ωστόσο, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί το Λούξορ ούτε ως προς τη διάρκεια της έκλειψης ούτε ως προς το σκηνικό.

Χτισμένο πάνω στην αρχαία πόλη των Θηβών και πλαισιωμένο από την Κοιλάδα των Βασιλέων και την Κοιλάδα των Βασιλισσών, το Λούξορ αναμένεται να προσφέρει ένα μοναδικό θέαμα: την αρχαία αιγυπτιακή ιστορία κάτω από έναν ουρανό που θα σκοτεινιάσει καταμεσήμερο.

“Έξι λεπτά είναι πάρα πολύς χρόνος”

Ανάμεσα στους επιστήμονες που ετοιμάζονται ήδη για την αποκαλούμενη “έκλειψη του αιώνα” βρίσκεται ο καθηγητής Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Roger Davies.

“Έξι λεπτά και 23 δευτερόλεπτα είναι πάρα πολύς χρόνος. Τα μάτια σου θα προσαρμοστούν στο σκοτάδι”, δήλωσε στο CNN.

Κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης, ο ουρανός σκοτεινιάζει αρκετά ώστε να γίνουν ορατοί πλανήτες και φωτεινά άστρα.

“Συνήθως βλέπεις δύο πλανήτες και μερικά από τα φωτεινότερα άστρα. Ελπίζω αυτή τη φορά να μπορέσουμε να δούμε πολύ περισσότερα“, ανέφερε ο Roger Davies.

Οι πιθανότητες να βοηθήσει και ο καιρός είναι μεγάλες. Το Λούξορ καταγράφει ελάχιστη νέφωση τους καλοκαιρινούς μήνες, σύμφωνα με τον Καναδό μετεωρολόγο Jay Anderson, δημιουργό του Eclipsophile, μιας ιστοσελίδας που παρακολουθεί τις καιρικές συνθήκες για σημαντικά αστρονομικά φαινόμενα.

Υπάρχει, βέβαια, ο κίνδυνος σκόνης από τη Σαχάρα και την Αραβική Χερσόνησο. Το σημαντικότερο πρόβλημα, όμως, ενδέχεται να είναι η ακραία ζέστη.

Τον Αύγουστο, οι θερμοκρασίες στο Λούξορ ξεπερνούν συχνά τους 41 βαθμούς Κελσίου. Η μερική φάση της έκλειψης αναμένεται να αρχίσει λίγο μετά τις 11:40 το πρωί, ενώ η μέγιστη ολικότητα θα σημειωθεί περίπου στις 13:05.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως να είναι… ο κόσμος

Για όσους σχεδιάζουν να ταξιδέψουν στο Λούξορ, το μεγαλύτερο εμπόδιο ίσως να μην είναι ούτε η ζέστη ούτε η σκόνη, αλλά η πρωτοφανής κοσμοσυρροή.

Ο Roger Davies προειδοποιεί ότι ενδεχομένως εκατομμύρια άνθρωποι να κινηθούν προς τη σχετικά στενή ζώνη ολικότητας, προκαλώντας ασφυκτικές συνθήκες, έλλειψη δωματίων και κυκλοφοριακό χάος.

Η ζήτηση έχει ήδη εκτοξευθεί. Περισσότερο από το 90% των καταλυμάτων στο Λούξορ που διατίθενται για τις ημέρες της έκλειψης δεν είναι πλέον διαθέσιμο, ενώ για ορισμένα από τα εναπομείναντα δωμάτια οι τιμές ξεπερνούν τις 2.000 λίρες Αγγλίας για μία διανυκτέρευση.

Οργανωμένα ταξίδια έχουν επίσης αρχίσει να εξαντλούνται. Το εννιαήμερο πρόγραμμα στο οποίο θα συμμετάσχει ο Roger Davies ως επιστημονικός συνοδός, με τιμή που ξεκινά από τις 4.950 λίρες, είναι ήδη πλήρες.

Το ίδιο συμβαίνει και με ένα επταήμερο πρόγραμμα της Harvard Alumni Association, το οποίο κοστίζει από 26.950 δολάρια ανά άτομο και περιλαμβάνει μεταφορά με ιδιωτικό αεροσκάφος από το Λονδίνο στο Λούξορ μέσω Γκίζας και διαμονή σε ξενοδοχεία πέντε αστέρων.

Η Αφρική στο επίκεντρο του αστροτουρισμού

Η έκλειψη του 2027 αναμένεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση της Αφρικής ως σημαντικού προορισμού για αστροτουρισμό.

Η αυξανόμενη φωτορύπανση έχει κάνει τον πραγματικά σκοτεινό ουρανό σπάνιο θέαμα σε πολλές περιοχές του κόσμου. Μελέτη του 2016 διαπίστωσε ότι περίπου το ένα τρίτο της ανθρωπότητας δεν μπορεί πλέον να δει τον Γαλαξία από τον τόπο όπου ζει, ενώ πάνω από το 99% του πληθυσμού των ΗΠΑ και της Ευρώπης βρίσκεται κάτω από ουρανούς που επηρεάζονται από τεχνητό φωτισμό.

Αντίθετα, ορισμένες περιοχές της Αφρικής παραμένουν από τις σκοτεινότερες στον πλανήτη. Το Τσαντ, η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και η Μαδαγασκάρη συγκαταλέγονται στις χώρες με τα χαμηλότερα επίπεδα φωτορύπανσης.

Η Ναμίμπια και η Νότια Αφρική έχουν ήδη επενδύσει στην ανάπτυξη του αστροτουρισμού, διαθέτοντας περιοχές που έχουν πιστοποιηθεί από τον διεθνή οργανισμό DarkSky.

Στην περιοχή της ερήμου Karoo στη Νότια Αφρική, ο ουρανός είναι τόσο σκοτεινός ώστε ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας, σε απόσταση περίπου 2,5 εκατομμυρίων ετών φωτός, μπορεί να γίνει ορατός ακόμη και με γυμνό μάτι.

“Είναι ένα από τα πιο σκοτεινά μέρη που έχω επισκεφθεί ποτέ, και έχω βρεθεί σε πολλά αστεροσκοπεία”, είπε ο Roger Davies.

Από τον Einstein στο Concorde

Η Αφρική έχει, άλλωστε, ξεχωριστή θέση στην ιστορία της παρατήρησης των ηλιακών εκλείψεων.

Το 1919, ο Βρετανός αστρονόμος Arthur Eddington ταξίδεψε στο νησί Πρίνσιπε, στα ανοικτά της δυτικής Αφρικής, για να φωτογραφίσει μια ολική έκλειψη Ηλίου. Οι παρατηρήσεις εκείνης της αποστολής αποτέλεσαν ιστορική επιβεβαίωση μιας βασικής πρόβλεψης της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Albert Einstein: ότι η βαρύτητα καμπυλώνει το φως.

Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, το 1973, μια ομάδα επιστημόνων επιχείρησε κάτι ακόμη πιο εντυπωσιακό. Επιβιβάστηκε στο υπερηχητικό Concorde 001 και ακολούθησε τη σκιά της Σελήνης πάνω από τη Βόρεια Αφρική.

Πετώντας με περίπου 1.350 μίλια την ώρα, το αεροσκάφος κατάφερε να παρατείνει την παρατήρηση της ολικότητας από περίπου επτά λεπτά σε 74 λεπτά, σημειώνοντας ένα ρεκόρ που παραμένει ακατάρριπτο.

Το 2016, η νότια και κεντρική Αφρική έγινε ξανά τόπος συνάντησης για χιλιάδες παρατηρητές, αυτή τη φορά για μια δακτυλιοειδή έκλειψη Ηλίου, το εντυπωσιακό φαινόμενο που είναι γνωστό ως «δαχτυλίδι της φωτιάς».

“Όλος ο κόσμος πρέπει να έρθει”

Στην Αίγυπτο, οι επιστήμονες προετοιμάζονται ήδη για τον Αύγουστο του 2027.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Ερευνών Αστρονομίας και Γεωφυσικής της Αιγύπτου (NRIAG), με έδρα το Κάιρο, είναι το παλαιότερο ερευνητικό ίδρυμα του είδους του στη Βόρεια Αφρική και διαθέτει στο Αστεροσκοπείο Kottamia αυτό που θεωρείται το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο στον αραβικό κόσμο.

Το Κάιρο δεν θα βρίσκεται μέσα στη ζώνη της ολικότητας, αλλά ακόμη και εκεί η Σελήνη θα καλύψει περίπου το 94% του ηλιακού δίσκου. Το τηλεσκόπιο των 50 τόνων του αστεροσκοπείου θα στραφεί προς τον ουρανό στο πλαίσιο ενός ευρύτερου επιστημονικού προγράμματος παρατήρησης.

Ο επικεφαλής του Τμήματος Αστρονομίας του NRIAG, Ashraf Shaker, δεν κρύβει τον ενθουσιασμό του για το γεγονός.

“Όλος ο κόσμος πρέπει να έρθει και ως τουρίστες και ως επιστήμονες”, δήλωσε στο CNN.

Για λίγα λεπτά, στις 2 Αυγούστου 2027, ένα από τα πιο εντυπωσιακά τοπία της αρχαιότητας θα βρεθεί κάτω από τη σκιά της Σελήνης. Και στο Λούξορ, εκεί όπου ναοί και τάφοι στέκουν κάτω από τον αιγυπτιακό ήλιο εδώ και χιλιάδες χρόνια, η ημέρα θα μετατραπεί σε νύχτα.