Σήμα κινδύνου από τις ΜμΕ: Το ιδιωτικό χρέος ξαναγίνεται “βόμβα”

Το καμπανάκι για το ιδιωτικό χρέος και τον κίνδυνο δημιουργίας μιας νέας γενιάς «κόκκινων» οφειλών χτυπά η αγορά, την ώρα που οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες με συσσωρευμένα χρέη, περιορισμένη ρευστότητα και υψηλό λειτουργικό κόστος.

Το κοινό μήνυμα που εκπέμπουν οι εκπρόσωποι των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι ότι το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με οριζόντιες ρυθμίσεις ή με εργαλεία που απλώς καταγράφουν και βαθμολογούν τον οφειλέτη.

Ουσιαστικά, η αγορά ζητά μια διαφορετική προσέγγιση, δηλαδή, ρυθμίσεις που να ανταποκρίνονται στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής κάθε επιχείρησης, ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία και πρόσβαση στη χρηματοδότηση για όσους αποδεικνύουν ότι μπορούν να επιστρέψουν σε βιώσιμη πορεία.

Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης βρίσκεται πλέον και το νέο κρατικό Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης, το οποίο ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς αντιμετωπίζει με επιφύλαξη, αλλά ταυτόχρονα βλέπει ως πιθανό εργαλείο για μια νέα γενιά εξατομικευμένων λύσεων.

Credit Score: αξιολόγηση ή «μαύρη λίστα»;

Πιο συγκεκριμένα, ο Εμπορικός Σύλλογος Πειραιώς προειδοποιεί ότι ένα τόσο ισχυρό εργαλείο συγκέντρωσης και αξιολόγησης οικονομικών δεδομένων δεν μπορεί να λειτουργήσει ως μια νέα ψηφιακή «μαύρη λίστα», αποκλείοντας από τη χρηματοδότηση επιχειρήσεις που κάποια στιγμή βρέθηκαν σε οικονομική δυσκολία.

Υπενθυμίζεται ότι το θεσμικό πλαίσιο του νέου συστήματος έχει ήδη ψηφιστεί και η λειτουργία του εξειδικεύθηκε περαιτέρω με τις υπουργικές αποφάσεις του Ιουλίου 2026. ‘Ετσι, η δυνατότητα αξιοποίησης οικονομικών δεδομένων και σύγχρονων μεθόδων ανάλυσης επιτρέπει την εκτίμηση της πιστοληπτικής συμπεριφοράς και της ικανότητας αποπληρωμής πολιτών και επιχειρήσεων.

Για την αγορά, όμως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος χρωστά και πόσο μπορεί να πληρώσει, αλλά τι γίνεται με εκείνον που προσπαθεί να αποπληρώσει.

Μια ενεργή ρύθμιση που εξυπηρετείται κανονικά, επισημαίνει ο ΕΣΠ, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως μια ληξιπρόθεσμη και μη εξυπηρετούμενη οφειλή. Η συνέπεια στις δόσεις θα πρέπει αντίθετα να αποτυπώνεται σταδιακά θετικά στην πιστοληπτική εικόνα και να ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή στη χρηματοδότηση.

Η πρόταση για εξατομικευμένες ρυθμίσεις έως 120 δόσεις

Στο φόντο αυτό ο ΕΣΠ καταθέτει μια πρόταση, με στόχο το νέο Credit Score να μην χρησιμοποιηθεί μόνο για την αξιολόγηση του κινδύνου, αλλά και για τον σχεδιασμό της λύσης.

Παράλληλα, ο ΕΣΠ ζητά να ανοίξει η συζήτηση για ένα σύγχρονο μοντέλο εξατομικευμένων και βιώσιμων ρυθμίσεων οφειλών έως 120 δόσεις, με τη μηνιαία δόση και τη διάρκεια να προσαρμόζονται στην πραγματική οικονομική δυνατότητα κάθε οφειλέτη.

Όπως αναφέρει, η λογική είναι διαφορετική από εκείνη μιας ακόμη οριζόντιας ρύθμισης με τους ίδιους όρους για όλους. Μια επιχείρηση που έχει μεγαλύτερη δυνατότητα αποπληρωμής θα μπορούσε να ολοκληρώνει τη ρύθμιση ταχύτερα, ενώ μια μικρότερη επιχείρηση που αντιμετωπίζει προσωρινή πίεση ρευστότητας θα μπορούσε να αξιοποιεί μεγαλύτερη διάρκεια, έως τις 120 δόσεις.

Στόχος, όπως υπογραμμίζει ο Σύλλογος, δεν είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού χαριστικών ρυθμίσεων. Είναι να αυξηθεί η πιθανότητα πραγματικής αποπληρωμής των οφειλών.

Γιατί μια ρύθμιση που δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί και χάνεται λίγους μήνες αργότερα δεν εξυπηρετεί ούτε τον επιχειρηματία ούτε το Δημόσιο.

«Το μεγαλύτερο μέρος των μικρομεσαίων ψυχορραγεί»

Την ίδια ώρα, ακόμη πιο έντονη είναι η προειδοποίηση του Προέδρου του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννη Χατζηθεοδοσίου, για την κατάσταση που διαμορφώνεται στην αγορά.

Μιλώντας στις 27 Αυγούστου σε εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ για το ιδιωτικό χρέος, παρουσία του Προέδρου του κόμματος Νίκου Ανδρουλάκη, ο κ. Χατζηθεοδοσίου προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας νέας αύξησης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Όπως ανέφερε, περίπου 330.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, καθώς βρίσκονται αντιμέτωπες με την ακρίβεια, το ενεργειακό κόστος, την πτώση του τζίρου, τα αυξημένα ενοίκια και το υψηλό συνολικό κόστος λειτουργίας.Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια νέα γενιά «κόκκινων» δανείων.

Ο πρόεδρος του ΕΕΑ άσκησε παράλληλα κριτική στις τράπεζες, υποστηρίζοντας ότι, παρά τη στήριξη που έλαβαν κατά τη διάρκεια της κρίσης μέσω δύο ανακεφαλαιοποιήσεων, δεν ενισχύουν σήμερα στον απαιτούμενο βαθμό τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.Το ζήτημα, όπως υποστήριξε, είναι σε μεγάλο βαθμό θέμα πολιτικής βούλησης.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το χρέος, αλλά το κόστος του

Ιδιαίτερη αιχμή της παρέμβασης Χατζηθεοδοσίου αποτέλεσε το ύψος των οφειλών που δημιουργούνται από πρόστιμα, τόκους και προσαυξήσεις.

Όπως εξήγησε, πολλές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους εφόσον καλούνταν να αποπληρώσουν το αρχικό κεφάλαιο μαζί με λογικούς τόκους και όχι τα πολλαπλάσια ποσά στα οποία μπορεί να έχει διογκωθεί μια οφειλή.

Η θέση αυτή συναντά την αντίστοιχη απαίτηση του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας για νέα ρύθμιση έως 120 δόσεις, αντί των 72, με προσαρμογή της δόσης στις πραγματικές δυνατότητες του οφειλέτη.

Το ΒΕΑ προτείνει παράλληλα διαγραφή προστίμων και προσαυξήσεων, καθώς και ανώτατο όριο ώστε το σύνολο πρόσθετων τελών, τόκων και προσαυξήσεων να μην υπερβαίνει το 50% της αρχικής οφειλής.

ΒΕΑ: 120 δόσεις, φόρος 20% και νέο Ταμείο ΜμΕ

Συγκεκριμένα, με επιστολή του προς τον Πρωθυπουργό, ενόψει της 90ής ΔΕΘ, ο Πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας Κωνσταντίνος Δαμίγος κατέθεσε δέσμη 13+1 προτάσεων για τη μικρή και πολύ μικρή επιχείρηση, τη βιοτεχνία και τη μεταποίηση.

Στον πυρήνα των προτάσεων βρίσκονται, εκτός από τις 120 δόσεις, η μείωση του φόρου επιχειρήσεων στο 20%, η κατάργηση της προκαταβολής φόρου, η δημιουργία νέου Ταμείου Μικρομεσαίας Επιχειρηματικότητας, η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών και η δημιουργία μόνιμου μηχανισμού στήριξης του ενεργειακού κόστους.

Το ΒΕΑ συνδέει ευθέως τη διαχείριση του χρέους με τη δυνατότητα ανάπτυξης. Μια επιχείρηση που ασφυκτιά από τις υποχρεώσεις της, το φορολογικό και ασφαλιστικό κόστος και την ενέργεια δεν μπορεί εύκολα να επενδύσει, να προσλάβει προσωπικό ή να διεκδικήσει νέες αγορές. Γι’ αυτό και ζητά καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, με ειδικά εργαλεία σε συνεργασία με το τραπεζικό σύστημα, απλούστερες διαδικασίες και χαμηλότερες απαιτήσεις εξασφαλίσεων.

Η «δεύτερη ευκαιρία» ζητείται να γίνει πραγματική

Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων. πάντως, είναι η ανάγκη για μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία. Όπως εμφατικά αναφέρει η αγορά, ο επιχειρηματίας που βρέθηκε σε αδυναμία πληρωμών χωρίς δόλο, αλλά έχει τη δυνατότητα να επιστρέψει σε βιώσιμη πορεία, δεν μπορεί να παραμένει εσαεί εγκλωβισμένος στο παρελθόν του.

Αυτό, δηλαδή, που ουσιαστικά ζητά η αγορά είναι να αλλάξει η φιλοσοφία της διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους. Η πιστοληπτική αξιολόγηση δεν θα πρέπει να αποτελεί μια μόνιμη ταμπέλα για τον επιχειρηματία που κάποτε δυσκολεύτηκε. Θα πρέπει να λειτουργεί ως ένα δυναμικό σύστημα, στο οποίο η συμπεριφορά του οφειλέτη αποτυπώνεται στον χρόνο. ‘Ετσι. η επιχείρηση που ρυθμίζει τις οφειλές της, πληρώνει κανονικά και αποδεικνύει ότι έχει επιστρέψει σε βιώσιμη πορεία θα πρέπει να μπορεί να αποκαθιστά σταδιακά την πιστοληπτική της εικόνα και να αποκτά ξανά πρόσβαση στη χρηματοδότηση.

Για να γίνει αυτό, ο ΕΣΠ, χαρακτηριστικά, ζητά πλήρη διαφάνεια ως προς τα δεδομένα και τους παράγοντες που επηρεάζουν τη βαθμολογία, σαφή διάκριση μεταξύ ληξιπρόθεσμων και εξυπηρετούμενων ρυθμίσεων, γρήγορη διαδικασία διόρθωσης λανθασμένων δεδομένων και συνεκτίμηση της εποχικότητας, του κλάδου και των ιδιαίτερων συνθηκών λειτουργίας των ΜμΕ.