Γιάννης Παπάζογλου: Στις προθήκες βρίσκονται αναγνωρίσιμα τέρατα. Μήπως είναι ο καθρέφτης μας;

Ο Γιάννης Παπάζογλου επιστρέφει στο Θέατρο Αργώ με δύο έργα που, αν και εκτυλίσσονται σε διαφορετικούς κόσμους, συνομιλούν μεταξύ τους με έναν τρόπο ιδιαίτερα αποκαλυπτικό.

Το «Εκτροφείο Τεράτων», που παρουσιάζεται για δεύτερη σεζόν από τις 16 Οκτωβρίου, και ο «Βασιλιάς Γυμνός», που κάνει πρεμιέρα τον Νοέμβριο, κοιτούν κατάματα την εξουσία, την καριέρα, την κοινωνική κατασκευή της επιτυχίας και, τελικά, τον ίδιο τον άνθρωπο.

Στο πρώτο έργο, μια υψηλόβαθμη τραπεζική υπάλληλος βρίσκεται αντιμέτωπη με την κατάρρευση του κόσμου που έχει χτίσει. Στο δεύτερο, ένας πρωθυπουργός αποσύρεται σε ένα μοναστήρι και, μακριά από το δημόσιο βλέμμα, επιχειρεί να αναμετρηθεί με τη ζωή που άφησε πίσω του. Δύο άνθρωποι φαινομενικά διαφορετικοί, που έχουν όμως κάτι κοινό: κάποτε επέλεξαν το προσωπείο και τώρα καλούνται να αντιμετωπίσουν το πρόσωπο που κρύβεται από κάτω.

Ο ίδιος ο Γιάννης Παπάζογλου βλέπει τους ήρωές του ως προϊόντα ενός συγκεκριμένου κοινωνικοπολιτικού περιβάλλοντος. «Για πινακοθήκες τεράτων πρόκειται», λέει χαρακτηριστικά στο NEWS 24/7.

“Τέρατα που δεν γεννήθηκαν απαραίτητα ως τέτοια, αλλά διαμορφώθηκαν μέσα σε έναν κόσμο ωφελιμισμού, εγωπάθειας, καριέρας και αδιάκοπης αναζήτησης του κέρδους.

Η Ξένια, η ηρωίδα του «Εκτροφείου Τεράτων», είναι για τον συγγραφέα ταυτόχρονα θύτης και θύμα. Εκτελεί τις εντολές ενός μηχανισμού στον οποίο αποτελεί ένα αναλώσιμο γρανάζι, ενώ γύρω της παρελαύνουν άνθρωποι χωρίς όνομα, που προσδιορίζονται μόνο από την επαγγελματική τους ιδιότητα. Την ίδια ώρα, έξω από το γραφείο της, η κοινωνική κρίση μετατρέπεται σε εξέγερση.

Ο Θεοφάνης, στον «Βασιλιά Γυμνό», βρίσκεται στην άλλη άκρη της ίδιας διαδρομής. Έχει φτάσει στο ύπατο αξίωμα, αλλά στην πορεία έχει απεμπολήσει τον έρωτα, τη νιότη, τα όνειρα και την αθωότητά του. Στο μοναχικό κελί του μοναστηριού επιστρέφει στις μνήμες του και επιχειρεί να ανασυνθέσει τα θραύσματα μιας ύπαρξης που έχει πλέον διαλυθεί.

«Κάποτε έρχεται η στιγμή του απολογισμού», σημειώνει ο Παπάζογλου. Και τότε η σύγκρουση δεν είναι πλέον ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και τον κόσμο γύρω του, αλλά ανάμεσα στο πρόσωπο και το προσωπείο.

Οι παιδικές μνήμες, ο Καραγκιόζης, το τσίρκο, η τζαζ, οι παλιοί έρωτες και τα όνειρα που εγκαταλείφθηκαν επιστρέφουν σαν ανεπιθύμητοι επισκέπτες. Δεν προσφέρουν απαραίτητα λύτρωση. Αντίθετα, όπως λέει ο συγγραφέας, είναι «θολές εικόνες που ρίχνουν αλάτι στην πληγή».

Και κάπου εκεί τα δύο έργα ξεπερνούν τα πρόσωπά τους. Γιατί ο Παπάζογλου δεν ενδιαφέρεται μόνο να δείξει πώς δημιουργούνται τα «τέρατα», αλλά να εξετάσει και το περιβάλλον που τα γεννά. Να δει τι συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος μαθαίνει να θυσιάζει σταδιακά τις σχέσεις, τις επιθυμίες και τις αξίες του για να παραμείνει μέσα στο παιχνίδι.
«Επίσκεψη σε μουσείο ανθρώπινης συμπεριφοράς αποτελούν τα έργα», λέει.

Στις προθήκες βρίσκονται άνθρωποι που αναγνωρίζουμε: ο καριερίστας, ο εξουσιομανής, ο άνθρωπος που κυνηγά το κέρδος, εκείνος που θυσιάζει τα πάντα για να διατηρήσει τη θέση του.

Μόνο που η τελευταία ερώτηση δεν αφορά εκείνους.
Αφορά εμάς.
«Μήπως είναι ο καθρέφτης μας;»