ΜUSTERBATION: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΠΟΥ ΣΕ ΔΙΑΛΥΕΙ

Άκουσον (ή ακριβέστερα, διάβασον) μεν, πάταξον δε.

Ο τίτλος αναφέρει τη λέξη musterbation και ότι είναι πραγματικό ψυχολογικό φαινόμενο. Μάλιστα, είναι τόσο συχνό που μπορεί να το κάνεις κι εσύ.

Θα σου ζητήσω να προσέξεις την ορθογραφία, ώστε να αποφευχθούν οι παρεξηγήσεις, πριν διευκρινίσω ότι σύμφωνα με τον διάσημο Αμερικανό ψυχολόγο Albert Ellis, ιδρυτή της Λογικοθυμικής Συμπεριφορικής Θεραπείας (Rational-Emotive Behavioral Therapy -REBT) ο οποίος τον εμπνεύστηκε, σημαίνει “πρεπειδισμός”.

Υπάρχει χρόνια μεν, αλλά τον επανέφερε στο προσκήνιο ο ψυχολόγος Δρ Jeffrey Nevid, με άρθρο του στο Psychology Today.

Τι αφορά;

Την τάση που έχουμε να κάνουμε μόνοι μας τη ζωή μας δύσκολη, βάζοντας αχρείαστα “πρέπει”.

Δηλαδή, δεν θέλουμε απλά να πετύχουμε. ΠΡΕΠΕΙ να πετύχουμε. Και σε ό,τι αφορά άλλους, δεν ελπίζουμε απλά πως θα κάνουν κάνουν. Πιστεύουμε πως ΠΡΕΠΕΙ να το κάνουν.

Καθημερινά λοιπόν, γεμίζουμε τη ζωή μας με απόλυτα “πρέπει” που τελικά, δεν έχουν κάποιο ουσιαστικό νόημα. Αντιθέτως, μας κάνουν δυστυχισμένους.

Προσοχή: δεν μας δυστυχούν γεγονότα της ζωής μας, αλλά οι απαιτήσεις που έχουμε από τον εαυτό μας και τους άλλους, τις οποίες μπορείς να πεις και παράλογες.

Οι τρεις κύριες κατηγορίες του musterbation

Πάντα σύμφωνα με τον Albert Ellis, ο οποίος ανέφερε τον όρο στο έργο του επί της Λογικοθυμικής Συμπεριφορικής Θεραπείας, το musterbation αρχίζει να χτίζεται από την παιδική ηλικία, όταν ενήλικες μας ορίζουν τι “πρέπει” και τι “δεν πρέπει” να κάνουμε και μας συμπεριφέρονται αναλόγως.

Εκδηλώνεται κυρίως με τρεις τρόπους.

• Τις προσδοκίες που έχουμε από τον εαυτό μας, τα “πρέπει” του να είμαστε τέλειοι στο σπίτι, στη δουλειά ή όπου αλλού, κάτι που θα συμφωνείς πως είναι ουτοπικό. Αν λοιπόν, πάει κάτι στραβά -ακόμα και αν πρόκειται για το πιο φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο-, το βιώνουμε με έντονο άγχος. Η δε, αυτοεκτίμηση μας πέφτει στα τάρταρα και νιώθουμε άχρηστοι.
• Τις προσδοκίες που έχουμε από τους άλλους, να είναι σωστοί και δίκαιοι απέναντι μας. Έχουμε την απαίτηση να μας συμπεριφέρονται όλοι με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, πράγμα που είναι φύσει αδύνατο. Κάθε φορά λοιπόν, που τα πράγματα δεν είναι όπως “πρέπει” στο μυαλό μας, θυμώνουμε και γινόμαστε επιθετικοί.
• Τις προσδοκίες που έχουμε από τη ζωή, βάσει των κοινωνικών “πρέπει”. Δηλαδή, μπορεί να μη ξέρεις αν θες να παντρευτείς, αλλά ΠΡΕΠΕΙ να το κάνεις αφότου τελειώσεις τις σπουδές και βρεις μια δουλειά. Ή ΠΡΕΠΕΙ να έχεις καλή σχέση με την οικογένεια σου. Ποιες είναι οι συνέπειες της φυσιολογικής εξέλιξης των πραγμάτων που ποτέ δεν είναι ιδανικές; Ο θυμός και η απογοήτευση που εκτοξεύονται, ενώ μειώνεται συνεχώς η ανοχή μας προς τα πάντα. Εν τω μεταξύ, νιώθουμε πως φταίμε εμείς για όλα.

Προφανώς και το musterbation επηρεάζει και τις προσωπικές σχέσεις. Για παράδειγμα, αν ένα άτομο έχει μη ρεαλιστικές και απόλυτες προσδοκίες σε ό,τι αφορά τον σύντροφο του. Τότε η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη.

Με όλα αυτά, κάνουμε τη ζωή μας πιο δύσκολη. Υπάρχει λόγος να συμβαίνει αυτό;

Πώς μπορούμε να σωθούμε από το musterbation

Ο άνθρωπος που ασχολήθηκε με το πόσο μπορούν να μας διαλύσουν τα “πρέπει”, πρότεινε και τρόπους να μην επιτρέψουμε σε αυτήν την “φορεμένη” συνήθεια να μας ορίζει.

Για αρχή, περιορίζουμε τη χρήση της λέξης “πρέπει”. Κάθε φορά που τη λες ή τη σκέφτεσαι, κάνε ένα βήμα πίσω και επανατοποθετήσου. Έτσι, θα απαλλαγείς και από την πίεση που τη συνοδεύει.

Και με τους δικούς σου θα τσακωθείς και είναι ΟΚ να μην τους μιλήσεις για ένα διάστημα -ή ποτέ ξανά, αν αυτό κάνει κακό στην ψυχική σου υγεία και έχεις εξαντλήσει τους διαύλους επικοινωνίας με αποτυχία- και άνθρωποι θα φύγουν από τη ζωή σου, άλλοι θα έρθουν, κάποιοι μπορεί να μη σε συμπαθούν.

Δεν “τρέχει” τίποτα.

Συμβαίνουν αυτά. Και σίγουρα δεν σε προσδιορίζουν, όπως βεβαιώνει ο Εllis, επισημαίνοντας ότι η ανάγκη για αποδοχή μας “ρίχνει” στην παγίδα, αλλά η αυτοεκτίμηση μας εξαρτάται απόλυτα από εμάς και τις επιθυμίες μας. Τις δικές μας έτσι; Όχι αυτές που μας “φορούν” άλλοι, δηλαδή τα “πρέπει”.