ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ “ΠΟΙΝΙΚΟΠΟΙΗΘΕΙ” ΤΟ ΑΝΕΥ ΕΞΗΓΗΣΕΩΝ ΤΕΛΟΣ ΜΙΑΣ ΣΧΕΣΗΣ
Ο Alain de Botton εξηγεί γιατί το αιφνίδιο τέλος μιας σχέσης είναι τραύμα, με την επιστήμη να επιβεβαιώνει ότι αποτελεί αναπτυξιακό σοκ.
Κάνεις μια σχέση, με έναν άνθρωπο που νιώθεις αρχικά πως τον ποθείς, μετά ότι τον έχεις ερωτευτεί και αν όλα πάνε καλά πως τον αγαπάς. Κάποια στιγμή σου “τελειώνει”.
Τι κάνεις;
Το κρατάς μυστικό και συνεχίζεις τη σχέση, καλύπτοντας παράλληλα τις όποιες ανάγκες δεν ικανοποιούνται σε αυτήν με άλλους ανθρώπους, μέχρι να σε “τσακώσουν”;
Εξαφανίζεσαι;
Λες το “δεν φταις εσύ, φταίω εγώ” ή το ακόμα καλύτερο “είσαι πολύ καλός/καλή για εμένα” και εξαφανίζεσαι;
‘Η δίνεις το χρόνο που αξίζει ο άνθρωπος με τον οποίον μοιράστηκες για χρόνια τη ζωή σου, για να του εξηγήσεις ενδελεχώς τι νιώθεις και γιατί θες να φύγεις από τη σχέση;
Ήλθε η ώρα να μάθεις πως αν σέβεσαι ελαχίστως τον εαυτό σου και άρα το άλλο άτομο, διαλέγεις το Νο3.
Διαφορετικά προκαλείς τραύμα που μπορεί να τσακίσει τον έως τότε άνθρωπό σου.
Δεν είναι όλοι οι χωρισμοί ίδιοι
O Αlain de Botton είναι φιλόσοφος και συγγραφέας του οποίου οι δουλειές συνδέουν τη φιλοσοφία με την καθημερινή ζωή και έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες.
Είναι ιδρυτής των The School of Life, οργανισμού που προσφέρει μαθήματα και συμβουλές για την ψυχική ευημερία και την προσωπική ανάπτυξη. Διευθύνει την οµώνυµη σειρά βιβλίων, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Πατάκη.
Κατά την παρουσία του στo podcast Well Be Well with Sarah Ann Macklin, εξήγησε το λόγο που ο αιφνίδιος χωρισμός θα έπρεπε να τιμωρείται διά νόμου.
Οι εξηγήσεις είναι “βασική συνθήκη ψυχικής προστασίας”
Ψυχολόγοι και νευροεπιστήμονες έχουν ασχοληθεί με το τι προκαλεί στην ψυχική μας η υγεία το απότομο τέλος σχέσης που… δεν έχει δώσει δικαιώματα πως φτάνει στο τέλος της.
Η σύγχρονη βιβλιογραφία αναφέρει το φαινόμενο ως blindside breakup ή ghosting, με τα ευρήματα να ξεκαθαρίζουν πως πρόκειται για ένα από τα πιο ισχυρά ψυχικά τραύματα.
Δεν είναι δηλαδή, απλά μια στενάχωρη στιγμή, αλλά ένα αναπτυξιακό σοκ, με το closure (ας πούμε, τους τίτλους τέλους) και την παροχή εξηγήσεων να αποτελoύν “βασική συνθήκη ψυχικής προστασίας” και όχι μόνο.
Σωματικός Πόνος στον Εγκέφαλο: νευροαπεικονιστικές μελέτες έχουν δείξει ότι η απότομη ερωτική απόρριψη ενεργοποιεί τις ίδιες περιοχές του εγκεφάλου που επεξεργάζονται τον πραγματικό σωματικό πόνο.
Δηλαδή, ο εγκέφαλος δεν ξεχωρίζει ένα σπασμένο κόκκαλο από μια αιφνίδια διακοπή δεσμού.
Το Zeigarnik Effect: ψυχολόγοι ενημερώνουν πως ο εγκέφαλος εγκλωβίζεται σε αυτό που ονομάζουν Zeigarnik Effect, δηλαδή την τάση του μυαλού να θυμάται με εμμονή τις ημιτελείς εργασίες.
Όταν λοιπόν, ένας χωρισμός συμβαίνει δίχως αιτιολογία και απρόσμενα, ο πληγωμένος σύντροφος μπαίνει σε κατάσταση υπερεγρήγορσης, αναλύοντας κάθε λεπτομέρεια του παρελθόντος. Εν τω μεταξύ, η απουσία εξηγήσεων εμποδίζει τη φυσιολογική επεξεργασία του πένθους και το μετατρέπει σε αμφίσημη απώλεια.
Κλονισμός της Εμπιστοσύνης: έχει διατυπωθεί η θεωρία της προσκόλλησης, κατά την οποία όταν “το ασφαλές λιμανάκι”, δηλαδή ο σύντροφος εξαφανίζεται απροειδοποίητα, καταστρέφεται η θεμελιώδης εμπιστοσύνη στον κόσμο, με το εγκαταλελειμμένο άτομο να αναπτύσσει φοβικό ή φοβικό-αποφευκτικό τύπο προσκόλλησης, στις επόμενες σχέσεις του.
Ο εγκέφαλος προσπαθεί να δώσει μια εξήγηση στο “κενό” που υπάρχει και καταλήγει στο “εγώ φταίω για όλα” ή το “δεν ήμουν αρκετός/η”.
Ψυχοσωματικές Επιπτώσεις: μελέτες για το οξύ στρες μετά τον χωρισμό δείχνουν κατακόρυφη αύξηση της κορτιζόλης (γνωστή ως ορμόνη του στρες) και της αδρεναλίνης (ορμόνη που προετοιμα΄ζει το σώμα, για άμεση δράση σε κατάσταση κινδύνου ή έντονου στρες).
Αυτή η αύξηση οδηγεί
- σε διαταραχές του ύπνου και της όρεξης, για παρατεταμένες περιόδους,
- σε πτώση του ανοσοποιητικού συστήματος και
- στις ακραίες περιπτώσεις στο Σύνδρομο Ραγισμένης Καρδιάς, με την έντονη καταπόνηση να παραμορφώνει προσωρινά τη λειτουργία της αριστερής κοιλίας της καρδιάς.
Όταν η διατροφολόγος και συγγραφέας οικοδέσποινα του podcast τον ρώτησε αν είναι η ερωτική απογοήτευση ένα από τα πιο σημαντικά μαθήματα που μπορούμε να πάρουμε στη ζωή, εκείνος απάντησε πως πρόκειται για τον απόλυτο εφιάλτη.
Γιατί;
Πριν διαβάσεις την πολύ ενδιαφέρουσα άποψη του, είναι χρήσιμο να διευκρινίσουμε πως ο Botton μιλάει για το heartbreak που στα ελληνικά αποδίδεται ως ερωτική απογοήτευση και όχι για το break up, δηλαδή τον χωρισμό.
Όπως λέει, όλοι έχουμε χωρίσει, αλλά δεν έχουμε νιώσει όλοι ερωτική απογοήτευση. Ή όπως “λέει” η αγγλική λέξη, να σπάει η καρδιά μας.
«Θα έλεγα ότι είναι ένα από τα χειρότερα πράγματα που μπορεί να περάσει κάποιος. Αυτό δεν ήταν κάτι που ήξερα για χρόνια, αφού πέρασα από ερωτική απογοήτευση πολύ αργότερα στη ζωή μου. Έως τότε σκεφτόμουν “για ποιο δράμα μιλάνε όλα τα τραγούδια;”.
Ξέρετε, πολλοί χωρίζουν και νιώθουν κάπως λυπημένοι για μια, δυο εβδομάδες. Αυτό όμως, δεν είναι ερωτική απογοήτευση. Σε αυτήν την περίπτωση, νιώθεις “κομμάτια” για ένα, δυο, ίσως και τρία χρόνια από τη ζωή σου και αυτό δεν είναι καθόλου διασκεδαστικό. Είναι σχεδόν ιατρική πάθηση.
Θα έπρεπε να παίρνεις άδεια από την εργασία σου για να το διαχειριστείς, καθώς πρόκειται για ένα σημαντικό γεγονός της ζωής σου.
Είναι μια αλλοτρίωση του εαυτού σου που έως τότε υπάρχει στη ζωή κάποιου άλλου ατόμου».
«Νομίζω ότι θα έπρεπε να υπάρχει κυβερνητικός νόμος που να ορίζει ότι δεν μπορείς να φύγεις από μια σχέση, χωρίς να δώσεις στο άλλο άτομο το μέγιστο φινάλε (closure). Nα διευκρινίζονται δηλαδή, πράγματα όπως τι συμβαίνει, πώς συνέβη, πώς κατέληξα στην απόφαση να χωρίσουμε».
«Αυτό που διαλύει τον οποιονδήποτε, είναι το αιφνίδιο τέλος μιας σχέσης που πήγαινε καλά. Νιώθεις ότι έχεις επενδύσει σε αυτήν, εμπιστεύεσαι, αγαπάς, λατρεύεις, σχεδιάζεις ένα κοινό μέλλον και από τη μια μέρα στην άλλη, το άλλο άτομο σου λέει “λυπάμαι πολύ, αλλά νιώθω πως πρέπει να φύγω και δεν μπορώ πραγματικά να εξηγήσω το λόγο”.
Εκείνη την στιγμή χάνεις τουλάχιστον τα επόμενα δύο χρόνια της ζωής σου. Συμβαίνει κάτι που θα έχει τεράστιο αντίκτυπο στην ικανότητά σου να εμπιστεύεσαι άλλους ανθρώπους, μεταξύ πολλών άλλων».
Kαι παρ’ όλα αυτά, “όποιος προκαλεί ερωτική απογοήτευση σε άλλον, δεν πληρώνει την παραμικρή συνέπεια, καθώς πρόκειται για κάτι που ανήκει στην σφαίρα της ιδιωτικής ζωής».
“Νιώθεις σαν να πρέπει να ξαναγεννηθείς”
Ο de Botton ζήτησε από όλους μας να παραδεχθούμε την πραγματικότητα που θέλει να μην μπορούμε απλά, να φύγουμε από τη ζωή κάποιου, μετά μια σχέση πέντε, δέκα ή ακόμα και 20 ετών, με ένα “συγγνώμη. Δεν είμαι πια ερωτευμένος/η”.
«Δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό στους ανθρώπους. Είναι καταστροφικό, μια από τις πιο καταστροφικές στιγμές για την ψυχή.
Είναι ένα τραύμα, μια εξόντωση του εαυτού σου στα μάτια κάποιου άλλου, που ξέρει τα πάντα για εσένα, σε έχει δει σε όλες τις φάσεις σου, του έχεις δείξει τα πάντα και μια ημέρα, αυτός ο αυτόπτης μάρτυρας, ο φίλος και ο εραστής απλά εξαφανίζεται από τη ζωή σου.
Νιώθεις σαν να πρέπει να ξαναγεννηθείς,όχι με έναν ωραίο, όπως τον εννοούν οι θρησκευόμενοι άνθρωποι, αλλά με τον πιο ζοφερό.
Όποιος υποφέρει από στενοχώρια πολύ βοήθεια, πολύ καλοσύνη και υποστήριξη για τους μήνες και τα χρόνια που δεν θα είναι ο εαυτός του».
Πώς αναρρώνουμε από την ερωτική απογοήτευση
Η ανάρρωση από ένα heartbreak είναι αργή και βασανιστική.
Ας υποθέσουμε λοιπόν, πως κάποιος που ζει την εμπειρία παίρνει το χρόνο του και κάνει τη δουλειά που χρειάζεται, για να συνέλθει.
Γίνεται μια διαφορετική έκδοση του εαυτού του, η οποία βασίζεται στον πόνο που βίωσε;
«Κάποια πράγματα είναι τραγικά. Κάποια πράγματα δεν είναι η αρχή διαδρομής για ένα όμορφο μέλλον. Κάποια πράγματα είναι απλώς σκατά και δεν θα έπρεπε να έχουν συμβεί.
Φαντάσου ότι ζούμε σε ένα υπέροχο διαμέρισμα, το οποίο τυλίγεται στις φλόγες και καίγεται ολοσχερώς. Μπορεί να επιδιώξεις να σώσεις ό,τι σώζεται, αλλά θα είναι χάσιμο χρόνου και να διαπιστώσεις πως όλα χάθηκαν. Νομίζω το ίδιο ζούμε με την ερωτική απογοήτευση.
Ναι, μερικές φορές γινόμαστε πιο δυνατοί και μαθαίνουμε τα όρια μας, όπως και τις ερωτήσεις που πρέπει να κάνουμε στον επόμενο άνθρωπο που θα συναντήσουμε για να γλιτώσουμε συγκινήσεις.
Φυσικά και υπάρχουν καλά μαθήματα που μπορούμε να πάρουμε, αλλά μερικές φορές υπάρχουν και μαθήματα που ευχόμαστε να μην είχαμε πάρει».
Για να βγούμε από το “σκοτάδι” χρειάζεται αυτοσυμπόνοια.
«Ας σκεφτούμε τι συμβαίνει όταν η καρδιά σου είναι πληγωμένη και η απόρριψη είναι τεράστια: κάποιος άνθρωπος σε έχει γνωρίσει, σε έχει δει και έχει αποφασίσει ότι δεν ήσουν αρκετά καλός/η.
Τις περισσότερες φορές συμφωνούμε με την άποψη του ατόμου που μας πλήγωσε και “πιάνουμε” πάτο. Αν όλα πάνε καλά, έχουμε δίπλα μας ανθρώπους που μας πείθουν πως δεν είναι αυτή η αλήθεια και τότε αποφασίζουμε να είμαστε με τον εαυτό μας, γιατί θα ζήσουμε με τον εαυτό μας».
«Ωστόσο, δεν θα σηκωθούμε ποτέ από το πάτωμα, αν δεν μάθουμε να συμπονάμε τον εαυτό μας. Να αποδεχόμαστε πως δεν είμαστε τέλειοι και ότι αξίζει να ζούμε. Τότε, αρχίζει η ανάρρωση».
