Ρεύμα: Τέλος στις επιδοτήσεις των πράσινων – Στα μπλε η προστασία των καταναλωτών

Να «χαμηλώσει» τον πήχη προσδοκιών για μια νέα κρατική επιδότηση των πράσινων τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας επιχειρεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Κι αυτό την ώρα που προτάσσεται το ότι υπάρχει εναλλακτική με τα σταθερά μπλε τιμολόγια ως βασικό εργαλείο προστασίας των καταναλωτών από τις διακυμάνσεις των τιμών του ρεύματος.

Ουσιαστικά, η σημερινή στρατηγική διαφέρει αισθητά από εκείνη που εφαρμόστηκε κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση, όταν οι κρατικές επιδοτήσεις αποτέλεσαν το βασικό ανάχωμα απέναντι στην εκτόξευση του ενεργειακού κόστους. Έτσι, σήμερα, σύμφωνα με όσα μεταφέρουν πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η αγορά διαθέτει πλέον επαρκή αριθμό σταθερών προϊόντων, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στους καταναλωτές να περιορίσουν την έκθεσή τους στις μεταβολές της χονδρεμπορικής αγοράς.

Η κυβέρνηση, πάντως, δεν κλείνει την πόρτα σε μια αλλαγή στάσης εφόσον οι συνθήκες στην αγορά επιδεινωθούν σημαντικά. Δεν υπάρχει, ωστόσο, ένα προκαθορισμένο επίπεδο τιμής πάνω από το οποίο θα ενεργοποιείται αυτόματα κάποιος μηχανισμός κρατικής στήριξης. Η εξέλιξη των τιμών παρακολουθείται διαρκώς και οι αποφάσεις θα λαμβάνονται με βάση τα δεδομένα της αγοράς.

Η άνοδος στη χονδρεμπορική και τα πράσινα τιμολόγια

Το ερώτημα, πάντως, αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος καταγράφει εκ νέου έντονες διακυμάνσεις. Στις 24 Σεπτεμβρίου η τιμή διαμορφώνεται στα 175,59 ευρώ/MWh, καταγράφοντας άνοδο 14,12% σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα.

Παράλληλα, η μέση τιμή του Σεπτεμβρίου κινείται μέχρι στιγμής σχεδόν 20% υψηλότερα από τα επίπεδα του Αυγούστου, εξέλιξη που εντείνει τις πιέσεις ενόψει της ανακοίνωσης των πράσινων τιμολογίων για τον Οκτώβριο.

Στο μεταξύ, στα πράσινα τιμολόγια παραμένει, σύμφωνα με στοιχεία της ΡΑΑΕΥ για τον Ιούνιο του 2026, ένας ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός καταναλωτών, περίπου 3,159 εκατομμύρια, δηλαδή σχεδόν τα 2/3 των μετρητών. Πρόκειται για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που παραμένουν περισσότερο εκτεθειμένα στις μεταβολές της χονδρεμπορικής τιμής, χωρίς να είναι δεδομένο ότι όλοι έχουν ήδη μετακινηθεί ή μπορούν άμεσα να μετακινηθούν σε ένα σταθερό μπλε τιμολόγιο.

Αυτό αποτελεί και ένα από τα βασικά σημεία της συζήτησης για την κυβερνητική πολιτική. Από την πλευρά του υπουργείου επισημαίνεται, πάντως, ότι δεν μπορεί να θεσπιστεί από τώρα ένα σταθερό «κατώφλι» τιμών για την ενεργοποίηση επιδότησης, καθώς τα δεδομένα της αγοράς μπορούν να αλλάξουν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Εάν, για παράδειγμα, οι τιμές των σταθερών τιμολογίων αυξηθούν σημαντικά ή περιοριστεί αισθητά η διαθέσιμη γκάμα προϊόντων, τότε η κατάσταση θα επανεξεταστεί. Με τα σημερινά δεδομένα, ωστόσο, η κυβερνητική γραμμή είναι ότι υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές, όπως τα μπλε τιμολόγια των παρόχων, που μπορούν να προσφέρουν προστασία από τις διακυμάνσεις χωρίς άμεση δημοσιονομική παρέμβαση.

Το «στοίχημα» της μετακίνησης στα μπλε

Κρίσιμος παράγοντας, ωστόσο, για την επόμενη ημέρα θα είναι η συμπεριφορά των ίδιων των καταναλωτών. Το υπουργείο παρακολουθεί την κατανομή των πελατών μεταξύ πράσινων, μπλε και άλλων τύπων τιμολογίων, καθώς η έκταση της μετακίνησης προς τα σταθερά προϊόντα θα επηρεάσει και τον σχεδιασμό ενδεχόμενων μελλοντικών παρεμβάσεων.

Η κυβερνητική λογική είναι ότι ένα σταθερό τιμολόγιο μπορεί να λειτουργήσει για ένα νοικοκυριό ως μορφή «ενεργειακού hedging», περιορίζοντας την έκθεσή του σε μια πιθανή μελλοντική άνοδο των τιμών. Η λογική είναι αντίστοιχη με εκείνη που ακολουθούν οι επιχειρήσεις όταν επιδιώκουν να «κλειδώσουν» μέρος του μελλοντικού ενεργειακού τους κόστους.

Το ερώτημα, βέβαια, είναι κατά πόσο η επιλογή αυτή είναι διαθέσιμη και οικονομικά ελκυστική για όλους τους καταναλωτές, ιδιαίτερα σε περίπτωση που οι τιμές των σταθερών προϊόντων ακολουθήσουν ανοδική πορεία.

Φυσικό αέριο: Στο μικροσκόπιο τα σενάρια για τον χειμώνα

Παράλληλα, με βάση πηγές του ΥΠΕΝ, ξεχωριστή άσκηση βρίσκεται σε εξέλιξη και για το φυσικό αέριο, ενόψει της χειμερινής περιόδου.

Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, έχουν εξεταστεί διαφορετικά σενάρια για την πορεία των τιμών και έχουν υπολογιστεί οι δημοσιονομικές επιπτώσεις που θα είχε μια πιθανή κρατική παρέμβαση. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση για την εφαρμογή νέου μέτρου στήριξης.

Καθοριστικός παράγοντας θα είναι η πορεία των διεθνών τιμών φυσικού αερίου, αλλά και το κόστος που θα συνεπαγόταν για τον κρατικό προϋπολογισμό μια νέα επιδότηση.

Σε κάθε περίπτωση, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διατηρεί συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι του πετρελαίου θέρμανσης, ακόμη και σε ένα σενάριο σημαντικής ανόδου της τιμής του.

Βιομηχανία: Στο τραπέζι CISAF και METSAF

Διαφορετική είναι η εικόνα στο μέτωπο της βιομηχανίας, όπου το υψηλό ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική παράμετρο για την ανταγωνιστικότητα των ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

Σήμερα περίπου 40 βιομηχανικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα καλύπτονται από τον μηχανισμό αντιστάθμισης, με συνολική κατανάλωση περίπου 7 TWh. Ωστόσο, σημαντικός αριθμός ενεργοβόρων επιχειρήσεων παραμένει εκτός του υφιστάμενου πλαισίου.

Μετά την κοινή παρέμβαση των βιομηχανικών συνδέσμων της χώρας, οι οποίοι έχουν ζητήσει άμεση στήριξη για τις ενεργοβόρες μεταποιητικές επιχειρήσεις που βρίσκονται αντιμέτωπες με την άνοδο και τις έντονες διακυμάνσεις του ενεργειακού κόστους, το υπουργείο εξετάζει τις δυνατότητες διεύρυνσης της στήριξης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο ευρωπαϊκά εργαλεία, το CISAF και το METSAF, τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετο περιθώριο για παρεμβάσεις υπέρ της βιομηχανίας.

Η ελληνική βιομηχανία ζητά την άμεση ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου CISAF, όπως αυτό έχει ενισχυθεί μέσω του METSAF, προκειμένου περισσότερες από 700 ενεργοβόρες μεταποιητικές επιχειρήσεις να αποκτήσουν έναν πιο σταθερό και προβλέψιμο ορίζοντα απέναντι στο ενεργειακό κόστος.

Παράλληλα, ζητείται η σύνδεση της στήριξης με συγκεκριμένες επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση, ώστε μέρος της ενίσχυσης να κατευθυνθεί σε έργα αποθήκευσης ενέργειας, ενεργειακής αποδοτικότητας, ευελιξίας, εξηλεκτρισμού και απανθρακοποίησης.

Τι μπορεί να γίνει για τις επιχειρήσεις

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο έχει ήδη αρχίσει να αξιοποιείται σε άλλες χώρες. Γερμανία, Ιταλία, Βουλγαρία και Σλοβενία έχουν ανακοινώσει μέτρα, ενώ Αυστρία και Ιρλανδία εξετάζουν αντίστοιχες παρεμβάσεις.

Το CISAF μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη στήριξη της βιομηχανίας με χρονικό ορίζοντα έως και τριών ετών, γεγονός που το καθιστά σημαντικό εργαλείο για επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν αυξημένο και ασταθές ενεργειακό κόστος.

Στο μεταξύ, στην Ελλάδα, το υπουργείο έχει ήδη πραγματοποιήσει σχετικές ασκήσεις για το κόστος και τα διαθέσιμα εργαλεία, χωρίς ωστόσο να έχει καταλήξει σε συγκεκριμένο αριθμό δικαιούχων ή σε οριστικό ύψος ενίσχυσης.

Η εξίσωση που καλείται να λύσει η κυβέρνηση είναι διπλή. Δηλαδή, από τη μία πλευρά να δημιουργηθεί μεγαλύτερη προστασία για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις και από την άλλη να διασφαλιστεί ότι οποιαδήποτε παρέμβαση μπορεί να χρηματοδοτηθεί από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.

Σε αυτή τη φάση, η πρόθεση είναι να αξιοποιηθούν τα ευρωπαϊκά περιθώρια που παρέχουν τα νέα εργαλεία, εφόσον όμως προκύπτει δημοσιονομικά βιώσιμη λύση.

Έτσι, το επόμενο διάστημα αναμένεται να κριθεί σε δύο παράλληλα μέτωπα: αφενός, στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπου η πορεία των τιμών θα δείξει εάν επαρκεί η στροφή προς τα σταθερά τιμολόγια, και αφετέρου στη βιομηχανία, όπου η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ένα νέο πλαίσιο ενεργειακής στήριξης.