Η ΑΛΕΞΑΝΤΡΙΑ ΟΚΑΣΙΟ-ΚΟΡΤΕΖ ΓΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΤΟ 2028;

Παρότι το κόμμα του εκάστοτε προέδρου παραδοσιακά χάνει έδαφος στις ενδιάμεσες εκλογές, η κλίμακα των απωλειών των Ρεπουμπλικάνων σε αυτή την αναμέτρηση συγκαταλέγεται στις βαρύτερες των τελευταίων δεκαετιών.

Η πολιτική κατάρρευση επιταχύνθηκε από τα αδιέξοδα της διοίκησης του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία καταγράφει ένα ιστορικό επίπεδο θεσμικής διαφθοράς, βιώνει τις βαριές συνέπειες από τον πόλεμο στο Ιράν, τους καταστροφικούς δασμούς που πυροδότησαν την ακρίβεια, αλλά και μια προκλητική εμμονή σε έργα προσωπικής ματαιοδοξίας του προέδρου. Από την οικειοποίηση του θεσμού του Παγκοσμίου Κυπέλλου μέχρι τα φαραωνικά έργα και το στήσιμο ενός ρινγκ του UFC στον κήπο του Λευκού Οίκου, ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να έχει χάσει την επαφή του με την κοινωνική πραγματικότητα, την ώρα που η καθημερινότητα των πολιτών δοκιμάζεται σκληρά.

Η ήττα των ενδιάμεσων εκλογών αλλάζει ριζικά τις ισορροπίες για τα επόμενα δύο χρόνια της διακυβέρνησης Τραμπ και ανοίγει πρόωρα την κούρσα για την προεδρία το 2028.

Η έκταση της επιτυχίας των Δημοκρατικών δεν ήταν απλώς μεγαλύτερη από την αναμενόμενη, αλλά και πολύ βαθύτερη. Η πολυμορφία των νεοεκλεγέντων αντιπροσώπων στο Κογκρέσο υπήρξε εντυπωσιακή, με πρόσωπα όπως η Κέισα Λανς Μπότομς από την Τζόρτζια (η πρώτη Αφροαμερικανή κυβερνήτης στην ιστορία των ΗΠΑ), η Ντεμπ Χάααλντ από το Νέο Μεξικό (η πρώτη Ινδιάνικης καταγωγής κυβερνήτης στην ιστορία των ΗΠΑ), η Τζίνα Ινοχόσα (η πρώτη Λατίνα κυβερνήτης στο Τέξας) και η Έιμι Άκτον (η πρώτη γυναίκα κυβερνήτης στο Οχάιο) να εκλέγονται πανηγυρικά στη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Αντίστοιχα, στη Γερουσία εκλέχθηκαν ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ στο Μίσιγκαν (ο πρώτος Μουσουλμάνος γερουσιαστής στην ιστορία των ΗΠΑ), η Πέγκι Φλάναγκαν στην Μινεσότα (η πρώτη Ινδιάνικης καταγωγής γερουσιαστής στην ιστορία των ΗΠΑ) και ο Κρις Πάπας στο Νιου Χάμσαϊρ (ο πρώτος ανοιχτά ομοφυλόφιλος γερουσιαστής στην ιστορία των ΗΠΑ), πρόσωπα που έχουν καταγράψει σημαντική πορεία το τελευταίο διάστημα και φέρνουν τους Δημοκρατικούς εγγύτερα σε μια σύγχρονη, προοδευτική πλατφόρμα.

Οι ζυμώσεις στο εσωτερικό των Δημοκρατικών

Μέσα σε αυτό το τοπίο, οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής (DSA), η μεγαλύτερη σοσιαλιστική οργάνωση των ΗΠΑ και η πλέον δυναμική πτέρυγα στα αριστερά του Δημοκρατικού Κόμματος, επιταχύνουν τον σχεδιασμό τους και θέτουν ως στόχο την προώθηση της υποψηφιότητας της Αλεξάντρια Οκάσιο-Κόρτεζ (AOC) για το προεδρικό χρίσμα του 2028.

Η AOC επανεκλέχθηκε πανηγυρικά στην 14η περιφέρεια της Νέας Υόρκης, συγκεντρώνοντας πάνω από 78% της ψήφου απέναντι στον υποψήφιο από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Η Αμερικανίδα πολιτικός αποτελεί ένα από τα ιδρυτικά μέλη των DSA, μια προσωπικότητα που στήριξε πολλούς από τους παραπάνω υποψήφιους των Δημοκρατικών που εκλέχθηκαν στο Κογκρέσο.

Η πρωτοβουλία για την στήριξη της AOC ξεκίνησε από την «Bread & Roses» («Ψωμί και Τριαντάφυλλα»), μία από τις πλέον επιδραστικές τάσεις των DSA, η οποία αποφάσισε ομόφωνα στο συνέδριό της να υποστηρίξει τη συγκεκριμένη υποψηφιότητα και να αναλάβει ενεργό ρόλο ώστε να πείσει τη Νεοϋορκέζα βουλευτή να κάνει το αποφασιστικό βήμα.

Η τάση Bread & Roses, με το όνομα εμπνευσμένο από τη μεγάλη απεργία των κλωστοϋφαντουργών στο Λόρενς της Μασαχουσέτης το 1912, εκφράζει μια συγκεκριμένη μαρξιστική και σοσιαλιστική παράδοση. Στον πυρήνα της κοσμοθεωρίας της συγκεκριμένης τάσης βρίσκεται η αρχή ότι η πολιτική δεν αλλάζει απλώς μέσα από επικοινωνιακές καμπάνιες, αλλά από την οργανωμένη εργατική τάξη, τα μαχητικά συνδικάτα και την οικοδόμηση ενός ανεξάρτητου σοσιαλιστικού πόλου.

Εδώ εντάσσεται και η περίφημη θεωρία του «βρώμικου διαζυγίου» των DSA, γνωστό στις ΗΠΑ ως «dirty break», που εστιάζει στην προσωρινή χρήση του Δημοκρατικού Κόμματος ως εκλογικού «οχήματος» με απώτερο σκοπό τη μαζικοποίηση του κινήματος και, τελικά, τη δημιουργία ενός αυθεντικού, ισχυρού Εργατικού Κόμματος στις ΗΠΑ στα ιστορικά πρότυπα κομμάτων χωρών της Λατινικής Αμερικής και της Ευρώπης.

Εντός, λοιπόν, εντός των DSA έχει ήδη συγκροτηθεί ένα συμπαγές μέτωπο, με τη σύμπραξη και άλλων τάσεων, όπως η Socialist Majority Caucus, η Groundwork και η Carnation, που τοποθετήθηκαν δημόσια υπέρ της AOC, εξασφαλίζοντας 15 από τις 27 ψήφους στην Εθνική Πολιτική Επιτροπή (NPC), το ανώτατο καθοδηγητικό όργανο των DSA.

Η κληρονομιά της καμπάνιας του Σάντερς και του Μαμντάνι

Η σημερινή εκστρατεία για την προώθηση της υποψηφιότητας της Αλεξάντρια Οκάσιο-Κόρτεζ δεν γεννήθηκε εκ του μηδενός, αλλά αποτελεί συνέχεια της καμπάνιας του Μπέρνι Σάντερς. Το 2014, όταν ο Σάντερς ήταν ένας σχετικά απομονωμένος σοσιαλιστής γερουσιαστής από το Βερμόντ, μέλη των DSA συμμετείχαν ενεργά στην καμπάνια «Draft Bernie», προσπαθώντας να τον πείσουν να διεκδικήσει το χρίσμα των Δημοκρατικών.

Όταν ο Σάντερς ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του ένα χρόνο αργότερα, πυροδότησε μια σεισμική μετατόπιση στο αμερικανικό πολιτικό τοπίο. Οι DSA, από μια μικρής εμβέλειας συλλογικότητα περίπου 6.000 μελών, εκτοξεύτηκαν σε δεκάδες χιλιάδες μέλη μέσα σε λίγα χρόνια, καθιστώντας και πάλι δημοφιλείς τις ιδέες του σοσιαλισμού στα μάτια μιας ολόκληρης γενιάς νέων ανθρώπων.

Το 2019, ενόψει τότε της δεύτερης υποψηφιότητας του Σάντερς για το χρίσμα των Δημοκρατικών, τα μέλη των DSA συμμετείχαν σε ένα πρωτοφανές εσωτερικό δημοψήφισμα: 13.324 μέλη τους ψήφισαν, με το 76% να τάσσεται υπέρ της υποψηφιότητας του Σάντερς και την Εθνική Πολιτική Επιτροπή του κόμματος να επικυρώνει επισήμως την υποψηφιότητά του για τις προκριματικές εκλογές.

Λίγα χρόνια αργότερα, το σενάριο επαναλαμβάνεται, μέσα όμως σε ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον. Αφενός, υπάρχει η μεγάλη φθορά των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές, αφετέρου η απουσία ενός προβεβλημένου στελέχους από τους Δημοκρατικούς που θα μπορούσε να διεκδικήσει με αξιώσεις το χρίσμα του κόμματος.

Η Bread & Roses DSA δεν αντιμετωπίζει μια ενδεχόμενη υποψηφιότητα της AOC απλώς ως μιας πιθανή υποψηφιότητα, αλλά ως μια ευκαιρία οργανωτικού μετασχηματισμού. Το σχέδιο περιλαμβάνει το άμεσο στήσιμο μιας καμπάνιας βάσης με δύο βασικούς πυλώνες: το «Students for AOC» στα πανεπιστήμια και το «Labor for AOC» στους χώρους εργασίας και στα συνδικάτα. Ο στόχος είναι να στηρίξουν την καμπάνια χιλιάδες εργαζόμενοι, νέοι και φοιτητές για να ενισχυθεί η συνδικαλιστική δραστηριότητα, να δημιουργηθούν νέοι εργατικοί πυρήνες, να αναδειχθούν οι ταξικές αντιθέσεις εντός της αμερικανικής κοινωνίας και, τελικά, να διαμορφωθεί ένα «ρεύμα» υπέρ της υποψηφιότητας της AOC.

Σημαντικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση φαίνεται να έχει παίξει το παράδειγμα του Ζόραν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη. Ο Μαμντάνι, μέλος των DSA με καταγωγή από την Ουγκάντα και την Ινδία, εκλέχθηκε στη συνέλευση της πολιτείας της Νέας Υόρκης και απέδειξε στην πράξη, μέσα από μια άρτια και επιδραστική καμπάνια, ότι μια ριζοσπαστική πολιτική μπορεί να νικήσει ισχυρότερους αντιπάλους.

Εστιάζοντας σε άμεσα και επίμονα προβλήματα της καθημερινότητας και με καθαρές προτάσεις, όπως το «πάγωμα» των ενοικίων, η προσιτή στέγαση και η δωρεάν πρόσβαση σε μέσα συγκοινωνίας, ο Μαμντάνι έδειξε ότι οι σοσιαλιστές μπορούν να απευθυνθούν πέρα από τον κύκλο των ήδη οργανωμένων ακτιβιστών και να ενσωματώσουν ευρύτερα κοινωνικά αιτήματα. Η επιτυχία της καμπάνιας του Μαμντάνι λειτουργεί ως απόδειξη ότι η στρατηγική της Bread & Roses δεν αποτελεί πλέον θεωρητική άσκηση επί χάρτου, όσο ένα εφαρμόσιμο εκλογικό και κοινωνικό μοντέλο.

Ο δρόμος δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα

Προς το παρόν, η ίδια η Οκάσιο-Κόρτεζ δεν έχει λάβει ούτε έχει ανακοινώσει κάποια απόφαση για το 2028. Η αμερικανική παράδοση των εκστρατειών «Draft» λειτουργεί με αντίστροφο τρόπο, καθώς πρώτα οργανώνεται η εκστρατεία, «μετρά» και συγκεντρώνει δυνάμεις και έπειτα διαμορφώνει το πολιτικό κλίμα ακριβώς για να ασκήσει πίεση στο πρόσωπο ώστε να αποδεχθεί την πρόκληση.

Δεύτερον, η ιδέα προώθησης της υποψηφιότητας της Οκάσιο-Κόρτεζ δεν απολαμβάνει καθολικής στήριξης εντός της αμερικανικής Αριστεράς. Στο εσωτερικό των DSA και ευρύτερα υπάρχουν τάσεις που ασκούν αυστηρή κριτική στην AOC, κατηγορώντας την ότι κατά καιρούς έχει κάνει σοβαρούς συμβιβασμούς και υποχωρήσεις με τη γραφειοκρατία του Δημοκρατικού Κόμματος, όπως στην περίπτωση της απαγόρευσης της απεργίας των σιδηροδρομικών το 2022 ή σε ψηφοφορίες που αφορούσαν την εξωτερική πολιτική.

Τρίτον, είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι η συμμετοχή στις προκριματικές εκλογές σημαίνει ενσωμάτωση στον μηχανισμό του κόμματος. Για τους υποστηρικτές του σχεδίου στήριξης της AOC, οι προκριματικές αποτελούν ένα ανοιχτό πεδίο πολιτικής μάχης, στο οποίο μπαίνουν διατηρώντας την οργανωτική τους ανεξαρτησία και αρνούμενοι δωρεές πέρα από όσες προέρχονται από φυσικά πρόσωπα μέχρι ένα συγκεκριμένο εισοδηματικό προφίλ.

Επίσης, το εγχείρημα αυτό φέρνει στην επιφάνεια βαθύτερες στρατηγικές προκλήσεις για τους DSA. Η ίδια η AOC βρίσκεται σε διαφορετική θέση από εκείνη που βρισκόταν ο Σάντερς το 2014, όταν θεωρούταν ευρέως ως ένας περιφερειακός δρων μακριά από το «κατεστημένο» της Ουάσινγκτον, χωρίς ισχυρούς δεσμούς με την κομματική ηγεσία.

Η Οκάσιο-Κόρτεζ, αντίθετα, αν και ξεκίνησε ως αουτσάιντερ που ανέτρεψε ένα από τα ισχυρότερα στελέχη του Δημοκρατικού Κόμματος στη Νέα Υόρκη, έχει πλέον αναπτύξει θεσμικό προφίλ εντός του Κογκρέσου. Αν διεκδικήσει την προεδρία, θα κληθεί να διαχειριστεί και να καλύψει την απόσταση ανάμεσα στην προσέγγιση ενός ευρύτερου εκλογικού ακροατηρίου και στην πίεση της σοσιαλιστικής βάσης για ανυποχώρητες θέσεις σε ζητήματα όπως η πρόσβαση στη δημόσια πρωτοβάθμια υγεία για όλους (Medicare for All), η κλιματική κρίση και η ριζική αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ.

Ταυτόχρονα, οι παραδοσιακοί χρηματοδότες του Δημοκρατικού Κόμματος δεν πρόκειται να μείνουν αδρανείς. Όπως συνέβη και στο παρελθόν με την περίπτωση Σάντερς, απέναντι σε μια υποψηφιότητα της AOC θα επιστρατευτεί το επιχείρημα της «εκλεξιμότητας» και το ερώτημα αν μια αριστερή υποψήφια θα αποξενώσει τους μετριοπαθείς ψηφοφόρους σε κρίσιμες πολιτείες. Ακόμα και για την ίδια τη σοσιαλιστική οργάνωση ελλοχεύει ο κίνδυνος της εξάντλησης των συλλογικών δυνάμεων σε μια μακρά προεκλογική εκστρατεία που, σε περίπτωση ήττας, μπορεί να αφήσει πίσω της απογοήτευση αντί για μόνιμες δομές οργάνωσης.

Η προσπάθεια της Bread & Roses και της πλειοψηφίας των DSA για την προώθηση της υποψηφιότητας της AOC το 2028 δεν είναι απλώς ένα στοίχημα για το ποιος θα διεκδικήσει το χρίσμα των Δημοκρατικών και θα κοντραριστεί με τον υποψήφιο των Ρεπουμπλικάνων για τον Λευκό Οίκο. Αποτελεί τη συνειδητή προσπάθεια ενός ολόκληρου κινήματος να περάσει από το επίπεδο της ιδεολογικής καταγγελίας και της ακτιβιστικής διαμαρτυρίας, στη δοκιμασία της διεκδίκησης της πραγματικής εξουσίας. Το αν η Οκάσιο-Κόρτεζ θα αποδεχθεί την πρόσκληση μένει να φανεί, όμως το σχέδιο για μια εκστρατεία «από τα κάτω» ήδη φαίνεται να προχωρά.