Λάικ – ντισλάικ: Από το νανούρισμα της Μάδγας Φύσσα έως τους ανεκδιήγητους Βρετανούς

Τα λάικ και τα ντισλάικ σε όσα παρατηρήσαμε στις βόλτες μας στην πόλη και στα θεάματα που βλέπουμε κάθε εβδομάδα και που συνήθως τα συζητάμε μόνο μεταξύ μας.

Σε αυτήν την στήλη, θα προσπαθήσουμε να καταγράφουμε σε τακτική βάση τι μας άρεσε και τι δε μας άρεσε, τα λάικ και τα ντισλάικ, τι μας έκανε εντύπωση και τι μας ξάφνιασε. Όχι, τόσο σε επίπεδο κριτικής, όσο σε επίπεδο ελεύθερου συνειρμού.

Από τα μεγάλα πολιτιστικά γεγονότα μέχρι τα μικρότερα, αλλά και τα σχεδόν αόρατα, αυτά που υπάρχουν παντού μέσα στη ζωή μας. Όσα παρατηρούμε στις βόλτες μας στην πόλη και στα θεάματα που βλέπουμε κάθε εβδομάδα και που τα συζητάμε μόνο μεταξύ μας.

ΛΑΪΚ

Ο Φύσσας στο Ευρωκοινοβούλιο, η μύτη του Κέντριτζ, το μήλο του Μαγκρίτ και τηγανητές πατάτες για τη Γεωργία Οικονόμου

Αυτό το λάικ ντισλάικ έχει άρωμα Βρυξελλών. Εκεί βρέθηκα πρόσφατα για να παρακολουθήσω την παράσταση «18/9» με τη Δώρα Χρυσικού, δεκατρία χρόνια μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Μια παράσταση που έκανε μια πραγματική ιστορική τομή, καθώς παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στον θεσμικό πυρήνα μιας Ευρώπης που γεννήθηκε από τα συντρίμμια του φασισμού.

Η στιγμή που ακούστηκε μέσα στην αίθουσα συνεδριάσεων η φωνή του Παύλου Φύσσα και το γλυκό νανούρισμα της Μάγδας Φύσσα ήταν από εκείνες τις σπάνιες στιγμές όπου το θέατρο ξεπερνά τη σκηνή και γίνεται μνήμη. Στιγμές που δυσκολεύεσαι να συγκρατήσεις τα δάκρυά σου, γιατί αντιλαμβάνεσαι πως η τέχνη μπορεί ακόμη να λειτουργεί ως υπενθύμιση, ως μαρτυρία και ως αντίσταση απέναντι στη λήθη.

Αν και η πρώτη μεγάλης κλίμακας έκθεση του Γουίλιαμ Κέντριτζ στην Ελλάδα έρχεται μέσα στο 2027 στο ΕΜΣΤ, δεν άντεξα στον πειρασμό και, ανήμερα των εγκαινίων της, βρέθηκα στο BOZAR των Βρυξελλών για την έκθεση «I am not me, the horse is not mine».

Και η αλήθεια είναι πως εξεπλάγην καθώς βίωσα μια εμπειρία από αυτές που δεν εξαντλούνται σε μία απλή περιήγηση. Χάθηκα για πολλή ώρα μέσα στα σχέδια, στις κινούμενες εικόνες, και στις συνεχείς μεταμορφώσεις του Kentridge, σε έναν κόσμο όπου η ιστορία, η πολιτική και η μνήμη βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση. Ήταν μάλιστα μία από τις λίγες φορές που κάθισα και είδα όλα μα όλα τα βίντεο. Αγαπημένη μου στιγμή, η Μύτη, το “The Nose”, η εμβληματική μεταφορά του Γκόγκολ, όπου μια μύτη που εγκαταλείπει το πρόσωπο ενός ανθρώπου αποκτά δική της ταυτότητα, κοινωνική θέση και εξουσία. Ο Kentridge παίρνει το παράλογο και το μετατρέπει σε μια αιχμηρή πολιτική αλληγορία: τι συμβαίνει όταν τα σύμβολα αποκτούν μεγαλύτερη δύναμη από τους ίδιους τους ανθρώπους;

Και ίσως ο ίδιος ο τίτλος της έκθεσης να είναι το πιο ακριβές σχόλιο πάνω στο σύμπαν του Kentridge: «I am not me, the horse is not mine». Μια φράση που ακούγεται σαν παράλογη δικαιολογία, σαν μια απόπειρα διαφυγής από την ευθύνη. Δεν είμαι εγώ. Δεν ήταν δικό μου. Δεν συνέβη από εμένα. Η γλώσσα όλων εκείνων που, μπροστά στην ιστορία, προσπαθούν να σβήσουν τα ίχνη τους.

Πήγα για δεύτερη φορά στο Μουσείο Μαγκριτ και ακόμη δεν ξέρω το γιατί, καθώς το θυμόμουν μια χαρα από άλλη πρόσφατη επίσκεψή μου. Εκεί συνειδητοποίησα πως μάλλον δεν πήγα για να θαυμάσω τα αριστουργήματα του καλλιτέχνη, αλλά γιατί έψαχνα μια πηγή αμφισβήτησης. Ο Μαγκρίτ παίρνει τα πιο οικεία πράγματα και τα κάνει ύποπτα: ένα μήλο, έναν ουρανό, ένα πρόσωπο, μια λέξη. Δεν ζωγραφίζει όνειρα, ξεσκεπάζει τον εφιάλτη της βεβαιότητάς μας.  Και ο μεγαλύτερος σουρεαλισμός ίσως δεν βρίσκεται στους πίνακές του, αλλά στον κόσμο που επιμένουμε να θεωρούμε φυσιολογικό.

Και επειδή οι Βρυξέλλες δεν είναι μόνο τέχνη, ιστορία και πολιτική, αλλά και μικρές καθημερινές απολαύσεις, μια στάση στο θρυλικό Maison Antoine είναι σχεδόν υποχρεωτική. Ένα από τα πιο διάσημα και ιστορικά friteries της πόλης, στην Place Jourdan, λίγα μόλις βήματα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κρατά ζωντανή μια από τις πιο αγαπημένες βελγικές παραδόσεις: τις τηγανητές πατάτες. Τραγανές απ’ έξω, μαλακές μέσα, με εκείνη τη χαρακτηριστική απλότητα που κάνει ένα φαινομενικά καθημερινό φαγητό να γίνεται εμπειρία.

Συναυλιών εγκώμιο, ταπεινά σπίτια και “Λύκου κραυγή” για τη Χριστίνα Τσατσαράγκου 

Τον έχουμε δει πολλές φορές ζωντανά. Κι όμως, κάθε φορά ο Sivert Høyem ανεβαίνει στη σκηνή και δίνει ψυχούλα. Στον Λυκαβηττό το περασμένο Σάββατο – με την μπάντα του και τη χαρακτηριστική βαθιά φωνή του – ζέστανε την καρδιά του κόσμου. Εκείνο που έμεινε, επίσης, ήταν η γενναιοδωρία του πάνω στη σκηνή. Το ένιωσε και ο κόσμος που μιλούσε γι’ αυτόν με λατρεία στο κατέβασμα από τον λόφο, με θέα την Αθήνα.

Επίσκεψη στο σπίτι-μουσείο του Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο και καταλαβαίνεις ότι το μεγαλείο ενός ανθρώπου δεν μετριέται με τα τετραγωνικά ή με τα υλικά αγαθά. Το κρεβάτι που άφησε την τελευταία του πνοή είναι ό,τι πιο λιτό και… μικρό μπορείς να δεις, ενώ σκέφτεσαι πώς ένας άνδρας της εποχής του μπόρεσε να δει με συμπόνια τη γυναικεία ψυχολογία και μοίρα.

Οκτώ χρόνια από τη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου, η Μάγδα Φύσσα περπάτησε στην πορεία μαζί με όσους συνεχίζουν να ζητούν δικαίωση. Ξέρει τι σημαίνει να χάνεις το παιδί σου και να αποζητάς δικαιοσύνη. Για άλλη μια φορά η παρουσία της είχε ειδικό βάρος. Δίπλα στην οικογένεια του Ζακ.

Αυτές τις μέρες ξαναθυμηθήκαμε την ερμηνεία της Ελένης Τσαλιγοπούλου στο τραγούδι «Λύκου κραυγή» σε μουσική του Σπύρου Γραμμένου και στίχους της Ελένης Κωστοπούλου. Η μητέρα του Ζακ Κωστόπουλου έγραψε ένα ποίημα – νανούρισμα στη μνήμη του γιου της και ο Σπύρος Γραμμένος το μελοποίησε.

Λάνθιμος, Γραμματικός και Macklemore, για τον Θοδωρή Δημητρόπουλο

Πάρα πολύ ενθουσιασμένος με το αφιέρωμα του φεστιβάλ Θεσσαλονίκης στον Νίκο Γραμματικό, που με τους “Απόντες” και τον “Βασιλιά” σημάδεψε το ελληνικό σινεμά αλλά τα τελευταία χρόνια δεν απολαμβάνει νομίζω το status που του αξίζει. Ελπίζω το σινεμά του να φτάσει και σε νέους θεατές.

Στις Νύχτες Πρεμιέρας ο Γιώργος Λάνθιμος θα δώσει και φέτος το παρών με έναν διαφορετικό τρόπο: Διαλέγοντας 8 ταινίες στο πλαίσιο carte blanche. Είναι μια φανταστική επιλογή ταινιών, από το “Fireman’s Ball” του Μίλος Φόρμαν μέχρι τη “Wanda” της Μπάρμπαρα Λόντεν κι από την τριλογία του Μπιλ Ντάγκλας μέχρι το “Mikey and Nicky” της Ιλέιν Μέι, μια από τις κορυφαίες ταινίες των αμερικάνικων ‘70s. Είναι όλο αυτό μια τρομερή ευκαιρία να δούμε στη μεγάλη οθόνη αληθινά σπουδαίο σινεμά, πέρα από τη βιτρίνα.

Όταν είχα μιλήσει στον Τζέσι Πλέμονς πέρυσι για τη “Bugonia”, μου έλεγε πως ο Λάνθιμος δεν δίνει πολλές οδηγίες στα γυρίσματα. («Προσπαθείς να αποκωδικοποιήσεις», είχε πει γελώντας.) Αλλά κάνει κάτι άλλο: «Μας πρότεινε μια τριλογία ασπρόμαυρων ταινιών ενός Σκωτσέζου σκηνοθέτη από τις αρχές του ’70 για δύο ορφανά αδέρφια, γύρω στα 9–12», δηλαδή την τριλογία του Μπιλ Ντάγκλας. «Αυτό με βοήθησε πολύ να σκεφτώ τη σχέση του Τέντι με τον Ντον. Ο ένας ήταν κυριολεκτικά ό,τι είχε ο άλλος, και όσο περίπλοκη κι αν είναι η σχέση τους, αυτό ήταν ο πυρήνας». Τώρα είναι η σειρά μας!

Το πολυσυζητημένο “NAZA” θα γίνει διαθέσιμο δωρεάν μέσω του Guardian τον Νοέμβριο, προκειμένου οι μαρτυρίες-παραδοχές των ισραηλινών στρατιωτών για τη γενοκτονία στη Γάζα να φτάσουν όσο περισσότερο κόσμο. Ως τότε θα έχουμε και την ευκαιρία να δούμε την ταινία στη μεγάλη οθόνη, καθώς κυκλοφορεί στα σινεμά την ερχόμενη εβδομάδα.

Στη Νέα Υόρκη ο Μαμντάνι υποχρέωσε την ντελίβερι υπηρεσία Doordash να καταβάλει $131 εκατομμύρια για κλεμμένους μισθούς διανομέων που δούλευαν αργά ή πληρώνοντας λιγότερο από ό,τι οφειλόταν. Είναι λέει ο μεγαλύτερος εργασιακός διακανονισμός στην ιστορία της πόλης. Σχεδόν συγκινητικό να βλέπεις ότι κάποιες σπάνιες φορές, κάποιοι λίγοι πολιτικοί και θεσμοί λειτουργούν πράγματι όπως ακριβώς οφείλουν, προς το καθημερινό συμφέρον του απλού κόσμου. Τι concept κι αυτό!

Όλη την ερχόμενη εβδομάδα στο Τριανόν έχει προβολές του “Uchronia”, της νέας ταινίας των δημιουργού του πολύ αγαπημένου μου “Avant-Drag!”. Οι προβολές συνοδεύονται από Q&A και άλλα events και αξίζει να περάσετε. Η ταινία είναι ξανά εξαιρετική κι οι Φιλ Ιερόπουλος και Φοίβος Δούσος (μας) τα λένε άψογα.

Ο Macklemore ανακοίνωσε μια παγκόσμια περιοδεία για την Παλαιστίνη, ξεκινώντας από Δουβλίνο, Παρίσι και Λονδίνο τον Οκτώβρη και με αμερικάνικες ημερομηνίες που θα προστεθούν στην πορεία καθώς το line-up τώρα σχηματίζεται. «Αυτό που μου συνέβη είναι μεγαλύτερο από έναν καλλιτέχνη», λέει ο ράπερ στην ανακοίνωσή του. «Όταν η τάξη των δισεκατομμυριούχων μπορεί να αποφασίσει ποιες φωνές επιτρέπονται στη σκηνή και ποιες είναι πολύ επικίνδυνες για να ακουστούν, όλοι θα πρέπει να προσέχουν», αναφέρει στην ανακοίνωση της περιοδείας.

Όλα τα έσοδα θα πάνε σε οργανώσεις που υποστηρίζουν τον παλαιστινιακό λαό και κίνημα. Ο Macklemore συνεχίζει να δείχνει πώς χρησιμοποιείς στα αλήθεια στην πλατφόρμα σου, την ώρα που ο ζάπλουτος Εντ Σίραν κλαίει στη σκηνή διαβάζοντας από teleprompter για το πώς του γύρισαν την πλάτη ακόμα και μέλη της οικογένειάς του, ενώ στη Γάζα οικογένειες κυριολεκτικά ξεκληρίζονται.

ΝΤΙΣΛΑΪΚ

Τα γλυπτά, η βρωμιά και τα σίριαλ για τη Γεωργία Οικονόμου

Τσουπ! Πάλι τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην επικαιρότητα, αυτή τη φορά γιατί κατέρρευσαν οι συνομιλίες με την Ελλάδα για την επιστροφή τους. Μόνο τον δανεισμό λέει δέχονται οι Βρετανοί. Να δανειστούμε δηλαδή αυτό που μας ανήκει!

Το έχουμε χιλιοπεί στα ρεπορτάζ μας για τα Γλυπτα. Αν κάτι καλό κάνουν όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις είναι πως δεν τα ξεπουλούν. Διατηρούν μία κόκκινη γραμμή στις διαπραγματεύσεις με τους Βρετανούς. Δε δέχονται τον δανεισμό, δέχονται μόνο να αναγνωριστεί η ελληνική κυριότητα και κατοχή. “Η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχτεί καμία ρύθμιση που θα την υποχρέωνε να αναγνωρίσει κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου επί των Γλυπτών, ούτε ένα σχέδιο που θα σήμαινε ότι «δανειζόμαστε» τμήματα του δικού μας μνημείου” είπε ο Πρωθυπουργός και μπράβο του. Τι δεν καταλαβαίνουν στο Βρετανικό Μουσείο; Ότι δεν μπορείς να εμφανίζεις ως γενναιόδωρο έναν «δανεισμό» προς τον ιδιοκτήτη;

Ρε παιδί μου πολλή βρωμα παντού στην πόλη. Τι φάση είναι αυτή; Δε θα ξεβρωμίσουμε ποτέ; Ευτυχώς δρόσισε λίγο και μειώθηκαν οι κατσαρίδες και τα ποντίκια στον δρόμο, αλλά η μάκα μάκα. Πρέπει να περάσεις από κλίβανο για να μπεις στο σπίτι σου… Ακούει κανείς ρε παιδιά;

Έριξα μια ματιά και στα νέα σίριαλ και μια από τα ίδια Παντελάκη μου. Τίποτα φοβερά ενδιαφέρον πέρα από αναμασήματα και κλισέ ατάκες. Ποτέ δε θα κάνει τελικά ξαστεριά στην ελληνική τηλεόραση.

Το δάκρυα του Ed Sheeran & o Lenny κούκλα, για τη Χριστίνα Τσατσαράγκου

Ο Ed Sheeran βγήκε να ζητήσει συγγνώμη για την απομάκρυνση του Macklemore και καταλήξαμε πάλι να ακούμε για το δράμα του… Φάνηκε να διαβάζει την ομιλία του, κάποια στιγμή λύγισε, δάκρυ κορόμηλο, μίλησε για τη δύσκολη εβδομάδα που πέρασε και για τις συναυλίες που κινδύνευαν να ακυρωθούν. Ο Bob Geldof ρίχνει την ευθύνη στους διοργανωτές και τους χώρους, ενώ επαινεί το θάρρος του Macklemore. Ξεκάθαρα, από τον Sheeran περιμέναμε να σταθεί καθαρά δίπλα στον άνθρωπο που βρέθηκε εκτός περιοδείας επειδή μίλησε για την Παλαιστίνη. Η Charlotte Church το είπε ωμά: διάλεξε τον καταναλωτισμό και τον καπιταλισμό αντί να κάνει το σωστό.

Στο Γυμνάσιο “ξακρίζαμε” τη Σίντι Κρόφορντ από τη Σούπερ Κατερίνα και την κολλούσαμε στα τετράδιά μας. Ήταν η εποχή που νομίζαμε πως, αν είσαι τόσο όμορφος, είσαι και πλούσιος, και πετυχημένος και ευτυχισμένος. Βάλαμε μυαλό, τα χρόνια πέρασαν και καταλάβαμε ότι δεν είναι έτσι. Η είδηση ότι ο γιος της, Πρίσλεϊ, πέθανε στα 27 του, είναι τραγική από κάθε άποψη.

Ο Lenny Kravitz είναι το νέο πρόσωπο της συλλεκτικής σειράς Barbie Signature Kenbassadors, με τη Mattel να τιμά με αυτόν τον τρόπο την 65η επέτειο του Ken, καθώς και άνδρες που έχουν αφήσει το δικό τους αποτύπωμα στην παγκόσμια κουλτούρα. Το dislike πάει στο ότι καμία κούκλα δεν μπορεί να απεικονίσει τον Lenny. Σε εκείνον φαίνεται να αρέσει πάντως… (τα ρούχα είναι αυτά που φορούσε στην έμφάνισή του ΟΑΚΑ!)