Στέφανος Θωμόπουλος: “Η μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη έχει βαθιά ελληνική ρίζα και μιλά μια γλώσσα ανοιχτή σε όλους”

Ο διεθνούς φήμης πιανίστας Στέφανος Θωμόπουλος επιστρέφει στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, στις 18:30, στο πλαίσιο των Ημερών Σύγχρονης Μουσικής, για να παρουσιάσει το πιανιστικό έργο «Μεσόγειος έρημος» του Γιώργου Κουμεντάκη, το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα σε CD από την αυστριακή δισκογραφική εταιρεία KAIROS.

Η συναυλία με τίτλο «Μεσόγειος έρημος – Διάλογοι με τη φύση» ξεδιπλώνει τον πιανιστικό κόσμο του Γιώργου Κουμεντάκη, όπως αυτός αποτυπώνεται μέσα από τον κύκλο «Μεσόγειος έρημος» αλλά και έργα διαφορετικών δημιουργικών περιόδων. Η ερμηνεία του Στέφανου Θωμόπουλου φωτίζει αυτή τη διαδρομή ως μια ενιαία αφήγηση, όπου η φύση, η μνήμη και το ηχητικό τοπίο συνυπάρχουν σε έναν διαρκή μουσικό διάλογο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο κύκλος «Μεσόγειος έρημος», όπου ζώα, φυτά και οργανικά στοιχεία του μεσογειακού τοπίου μετατρέπονται σε ηχητικά αντικείμενα και μικρές μουσικές μορφές. Από τα μεσογειακά ψάρια και τα βότανα έως τις ευαίσθητες απεικονίσεις εντόμων και μικροσκοπικών οργανισμών, η φύση μεταγράφεται σε έναν λεπτομερή, σχεδόν μικροσκοπικό ηχητικό κόσμο.

Tο πρόγραμμα της συναυλίας αναπτύσσει έναν δημιουργικό διάλογο με έργα σταθμούς της πιανιστικής παράδοσης, τα οποία λειτουργούν ως σημεία αναφοράς και αντίστιξης: Ο Γκασπάρ της νύχτας του Μωρίς Ραβέλ, «Ο βυθισμένος καθεδρικός ναός» του Κλωντ Ντεμπυσσύ, καθώς και σονάτες του Ντομένικο Σκαρλάττι. Η συναυλία ολοκληρώνεται με ένα σύγχρονο έργο του Ζεράρ Πεσσόν, εντάσσοντας τη σύγχρονη ευρωπαϊκή δημιουργία στον ίδιο στοχαστικό άξονα.

Το έργο «Μεσόγειος έρημος» κυκλοφορεί πλέον διεθνώς από την KAIROS. Τι θα θέλατε να ανακαλύψει το διεθνές κοινό μέσα από τη μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη;

Θα ήθελα να ανακαλύψει έναν κόσμο με βαθιά ελληνική και μεσογειακή ρίζα, που μιλά όμως μια γλώσσα προσωπική και ανοιχτή σε όλους. Η ελληνική παράδοση, η βυζαντινή μουσική, η φύση και οι ήχοι του τόπου δεν εμφανίζονται ως διακοσμητικά στοιχεία· γίνονται υλικό μιας σύγχρονης, ιδιότυπης σύνθεσης.

Στη μουσική του Κουμεντάκη υπάρχει μεγάλη φαντασία και μια σπάνια τρυφερότητα απέναντι στα πλάσματα και τα τοπία που εμπνέουν τα έργα του. Παίζω τη μουσική του εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια και κάθε φορά ανακαλύπτω κάτι καινούργιο.

Έχετε περιγράψει τη «Μεσόγειο έρημο» ως έναν μικρόκοσμο μεσογειακών ήχων, μορφών και ψυχών. Πώς μεταφράζεται αυτός ο κόσμος σε μια πιανιστική ερμηνεία;

Χρειάζεται να δώσεις φωνή σε κάθε μικρογραφία, να αισθανθείς τον χαρακτήρα και την κίνησή της, σαν να συναντάς ένα διαφορετικό πλάσμα ή μια διαφορετική όψη του τοπίου. Αυτό απαιτεί μεγάλη προσοχή στο ηχόχρωμα, στον ρυθμό, στην αρμονία και στο φραζάρισμα.

Η γραφή είναι εκλεπτυσμένη και πολύ δουλεμένη, με σημαντικές τεχνικές απαιτήσεις, αλλά πρέπει να διατηρεί την αίσθηση της αμεσότητας. Στόχος μου είναι να αφήσω κάθε κομμάτι να αναπνεύσει και συγχρόνως να αναδειχθεί η συνοχή του ευρύτερου κόσμου που σχηματίζουν όλα μαζί.

Στη συναυλία της 7ης Νοεμβρίου στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, στο πλαίσιο των Ημερών Σύγχρονης Μουσικής, τα έργα του Κουμεντάκη συνυπάρχουν με συνθέσεις των Ντεμπυσσύ, Ραβέλ και Σκαρλάττι. Ποιον διάλογο θέλετε να αναδείξετε μέσα από αυτό το πρόγραμμα;

Με ενδιαφέρει να δημιουργήσω έναν διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές μουσικές γλώσσες και τρόπους ακρόασης. Η ευαισθησία του Ραβέλ και του Ντεμπυσσύ στο ηχόχρωμα και στη λεπτομέρεια συναντά τη διαύγεια και τη ζωντάνια του Σκαρλάττι, ενώ η μουσική του Κουμεντάκη φέρνει στο προσκήνιο το δικό της μεσογειακό τοπίο.

Τα έργα δεν λειτουργούν απλώς ως αντιπαραθέσεις· φωτίζουν το ένα το άλλο και μας επιτρέπουν να ακούσουμε τη μουσική του Κουμεντάκη μέσα από νέες οπτικές.

Η πορεία σας κινείται ανάμεσα στο κλασικό ρεπερτόριο και τη σύγχρονη μουσική δημιουργία. Τι σας ελκύει περισσότερο στη μουσική του σήμερα και τι σας δυσκολεύει ως ερμηνευτή;

Με ελκύει η δυνατότητα να συναντώ έναν ζωντανό, σημερινό κόσμο και να συμμετέχω στη διαμόρφωσή του μέσα από την ερμηνεία. Η σύγχρονη μουσική απαιτεί από τον πιανίστα περιέργεια, φαντασία και βαθιά συνεργασία με τον συνθέτη. Η δυσκολία βρίσκεται συχνά στο να ανακαλύψεις τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ακουστεί ένα έργο, ιδίως όταν δεν υπάρχουν έτοιμες ερμηνευτικές παραδόσεις. Αυτό σημαίνει πολλή μελέτη και δοκιμή, αλλά και την ευθύνη να κάνεις μια σύνθετη γραφή κατανοητή και ζωντανή για τον ακροατή.

Η διεθνής κυκλοφορία των έργων του Γιώργου Κουμεντάκη ανοίγει νέους δρόμους για τη σύγχρονη ελληνική μουσική. Πιστεύετε ότι οι Έλληνες συνθέτες έχουν σήμερα τη θέση που τους αξίζει στη διεθνή μουσική σκηνή;

Υπάρχουν Έλληνες συνθέτες με ισχυρή, προσωπική φωνή και έργα που μπορούν να συνομιλήσουν ουσιαστικά με το διεθνές κοινό. Η αναγνώρισή τους, όμως, χρειάζεται συνέχεια: συστηματικές ηχογραφήσεις, επαναλαμβανόμενες παρουσιάσεις και ένταξη των έργων τους στο ρεπερτόριο.

Η διεθνής κυκλοφορία της Μεσογείου ερήμου από την KAIROS δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία για τη μουσική του Κουμεντάκη να ακουστεί ευρύτερα. Ελπίζω τέτοιες κυκλοφορίες να ανοίγουν δρόμους και για μια σταθερότερη παρουσία της σύγχρονης ελληνικής δημιουργίας.