Ο Sivert Høyem γιορτάζει τα 50 στον Λυκαβηττό: “Θα είμαι ένας νέος ηλικιωμένος”

Η κάμερα του Zoom ανοίγει και ο Sivert Høyem εμφανίζεται με ανοικτόχρωμο πουκάμισο, καθισμένος μπροστά σε ένα πανέμορφο τοπίο που θυμίζει νορβηγικό φιόρδ, έτοιμος, μόλις τελειώσουμε την κουβέντα μας, να πέσει στο νερό. Μιλάμε λίγες ώρες πριν από τον τελικό του Μουντιάλ ανάμεσα στην Ισπανία και την Αργεντινή και, όταν του ζητάμε να προβλέψει τον νικητή, επιλέγει – σωστά όπως αποδείχτηκε – την Ισπανία.

Η κουβέντα μας περνά γρήγορα από τα βράχια πάνω στα οποία βρίσκεται η καρέκλα του… στην επικείμενη εμφάνισή του στην Ελλάδα, μια χώρα με την οποία διατηρεί εδώ και χρόνια έναν ξεχωριστό μουσικό δέσιμο. Το ελληνικό κοινό αγάπησε τον Høyem από την εποχή των Madrugada και τον ακολουθεί στη σόλο πορεία του. Κράτησε τα τραγούδια του, επέστρεψε στις συναυλίες του και μεγάλωσε μαζί του – τόσο ώστε κάποιοι από τους παλιούς του ακροατές έρχονται πλέον στα live μαζί με τα παιδιά τους.

Τέσσερα χρόνια μετά την τελευταία εμφάνισή του στη χώρα μας, ο Høyem επιστρέφει για μια συναυλία που διατρέχει ολόκληρη την πορεία του: από τα παλιά αγαπημένα των Madrugada μέχρι τα προσωπικά του κομμάτια, που βρίσκουν ολένα και νεότερους ακροατές.

Το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου θα εμφανιστεί για πρώτη φορά στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού. Ήδη το ραντεβού είναι sold out. Το να μην έχει τραγουδήσει ποτέ στον Λυκαβηττό παραδέχεται και ο ίδιος ότι μοιάζει παράξενο, αν σκεφτεί κανείς πόσες φορές έχει εμφανιστεί στην Ελλάδα. Ο ίδιος είχε επισκεφθεί τον χώρο την προηγούμενη άνοιξη, όταν συζητούσε το ενδεχόμενο μιας ακόμη εμφάνισης στο Ηρώδειο. Είδε τον Λυκαβηττό και σκέφτηκε απλά: «Εδώ θα ήθελα να παίξω».

Η επιστροφή του συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία ο Høyem κοιτάζει προς τα πίσω, χωρίς διάθεση για μελό απολογισμούς. Στις 23 Ιανουαρίου κυκλοφόρησε το The Best of Sivert Høyem, μια συλλογή δώδεκα τραγουδιών από τη σόλο διαδρομή του, ενώ το The Rest of Sivert Høyem, θα κυκλοφορήσει στις 2 Οκτωβρίου σε βινύλιο, CD και ψηφιακές πλατφόρμες.

Η νέα συλλογή περιλαμβάνει 18 κομμάτια: ακυκλοφόρητο υλικό από προηγούμενα άλμπουμ, ζωντανές διασκευές και κομμάτια που δεν κυκλοφόρησαν ποτέ ως singles. Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη συλλογή από B-sides και σπάνιες ηχογραφήσεις, αλλά για μουσική που κρατούσε στα αρχεία του επί είκοσι χρόνια. Το The Rest… έρχεται ως η άλλη όψη του The Best of…: από τη μία τα τραγούδια που ξεχώρισαν μέσα στον χρόνο και από την άλλη εκείνα που έμειναν έως σήμερα κρυμμένα.

Η ηλικία των 50 είναι – όπως λέει – ένα ορόσημο, που τον κάνει να βιάζεται όλο και περισσότερο. Γράφει πολλά καινούργια άλμπουμ, αναζητά νέες κινηματογραφικές συνεργασίες και θέλει να βρίσκεται όσο περισσότερο μπορεί στο στούντιο και στον δρόμο. Μεγαλώνοντας, λέει, και αποκτώντας παιδιά έγινε ηπιότερος, πιο σίγουρος και περισσότερο συμφιλιωμένος με τον καλλιτέχνη που θέλει να είναι.

Απέκτησε όμως και καθαρότερη επίγνωση του χρόνου: «Δεν λέω ότι δεν μου έχει απομείνει καθόλου, αλλά σίγουρα μου απομένει λιγότερος».

«Άλλα τραγούδια περιμένεις να ξεχωρίσουν και άλλα επιλέγει τελικά το κοινό»

– Την προηγούμενη φορά που μιλήσαμε, το “Dancing Headlights” μόλις είχε κυκλοφορήσει. Τώρα με ενδιαφέρει το αποτύπωμα που άφησε: η ανταπόκριση παίζοντας τα τραγούδια ζωντανά ή κάτι που ανακάλυψες εκ των υστέρων και δεν είχες αντιληφθεί προηγουμένως.

Είναι παράξενο όταν φτιάχνεις ένα άλμπουμ. Υπάρχουν συγκεκριμένα τραγούδια στα οποία επικεντρώνεσαι πολύ και σκέφτεσαι: «Αυτό θα γίνει σπουδαίο τραγούδι, θα με ακολουθεί για πάντα». Όταν, όμως, ζήσεις για λίγο μαζί τους και αρχίσεις να τα παίζεις ζωντανά, συνειδητοποιείς ότι αυτά που αγαπάει ο κόσμος δεν είναι απαραιτήτως εκείνα που είχες φανταστεί.

Πίστευα, για παράδειγμα, ότι το “Summer Rain” θα εξελισσόταν σε μεγάλο συναυλιακό τραγούδι. Τελικά δεν το έχουμε παίξει ακόμη, οπότε θα δούμε. Αγαπώ πολύ να παίζω το “Dancing Headlights” αλλά και το “Hollow” – το οποίο ξεχωρίζει ως το μεγάλο τραγούδι του δίσκου. Νομίζω ότι οι στίχοι του αγγίζουν πραγματικά τους ανθρώπους.

Δεν είναι πολιτικό τραγούδι, αλλά αποτυπώνει ορισμένα από τα δικά μου συναισθήματα για την εποχή στην οποία ζούμε. Είναι προσωπικό, αλλά ταυτόχρονα νομίζω ότι λέει κάτι για το πώς αισθανόμαστε όλοι. Γι’ αυτό συνδέθηκε τόσο έντονα με τον κόσμο και έχει γίνει μία από τις πραγματικά ξεχωριστές στιγμές των συναυλιών μας.

 

Σε παλαιότερη συζήτησή μας, όταν το Hollow δεν είχε ακόμη δοκιμαστεί απέναντι στο κοινό, ο Høyem είχε μιλήσει για όσα κρύβονται πίσω από το τραγούδι: “Μιλά για το σημείο στο οποίο βρίσκεσαι στη μέση της ζωής σου και αναρωτιέσαι αν έκανες τα πράγματα σωστά, πώς έγινες αυτός που είσαι. Κοιτάζεις συγχρόνως γύρω σου και βλέπεις έναν κόσμο που έχει τρελαθεί. Υπάρχει μια αίσθηση απελπισίας, μια έλλειψη αισιοδοξίας, και θεωρώ ότι αυτό είναι πολύ καταστροφικό. Πρέπει να διατηρείς κάποια πίστη στο μέλλον, να πιστεύεις ότι τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα — ιδίως όταν έχεις παιδιά. Τα δικά μου νεανικά χρόνια ήταν μια εξαιρετικά αισιόδοξη εποχή. Νομίζω ότι ζήσαμε σε μια χρυσή περίοδο και αυτή έχει πλέον τελειώσει”.

– Πότε και γιατί γεννήθηκε η ιδέα για το The Best of Sivert Høyem; Πώς έγινε η επιλογή των τραγουδιών;

Απλώς αισθάνθηκα ότι είχε έρθει η ώρα. Κυκλοφορώ προσωπικά άλμπουμ από το 2004, ενώ το 2007 κυκλοφορήσαμε ένα διπλό best of των Madrugada. Σκέφτηκα, λοιπόν, ότι εφόσον μπορούσαμε να έχουμε ένα διπλό LP πριν από περίπου είκοσι χρόνια, τώρα θα μπορούσα κι εγώ να έχω ένα μονό LP.

Μου φάνηκε σωστή στιγμή, καθώς γιόρτασα τα 50ά γενέθλιά μου και έδωσα μεγάλες συναυλίες στο Όσλο για να τα σηματοδοτήσω. Όλα συνέπεσαν με έναν τρόπο που έδειχνε ότι είχε έρθει η ώρα. Είχα πλέον κυκλοφορήσει αρκετό υλικό ώστε να δικαιολογείται μια συλλογή με τα καλύτερα τραγούδια μου. Επέλεξα ο ίδιος τα τραγούδια, αν και είναι κυρίως εκείνα που γνωρίζω ότι είναι τα δημοφιλέστερα. Είναι, κατά κάποιον τρόπο, το Top 10 του Spotify και κάτι ακόμη.

– Απευθύνεται, λοιπόν, περισσότερο σε ένα νεότερο, καινούργιο κοινό;

Είναι περισσότερο μια εισαγωγή για τους νέους ακροατές παρά κάτι πραγματικά καινούργιο για όσους με γνωρίζουν ήδη. Υποθέτω ότι ναι, απευθύνεται και σε νεότερο κοινό.

– Έκλεισες τα 50. Νιώθεις ότι κλείνει ένας κύκλος και ανοίγει ένας άλλος;

Δεν ξέρω ακόμη. Απόλαυσα πάρα πολύ τη δεκαετία των 40. Ήταν μια πολύ θετική περίοδος για μένα. Όλα άρχισαν να μπαίνουν όμορφα στη θέση τους. Αισθάνομαι πιο άνετος και σίγουρος ως καλλιτέχνης, ως τραγουδιστής αλλά και στη ζωή γενικότερα.

Όσο για τα 50, ακόμη προσπαθώ να ανακαλύψω πώς θα είναι αυτή η ηλικία. Προς το παρόν αισθάνομαι ότι γερνάω. Αυτή είναι η αίσθησή μου. Μπορεί, βέβαια, να αλλάξει όταν φτάσω στα 51 ή στα 52. Τότε θα βρίσκομαι στις αρχές της δεκαετίας των 50, οπότε θα είμαι ένας “νέος” ηλικιωμένος!

– Πιστεύεις ότι η ηλικία, οι εμπειρίες και οι δοκιμασίες της ζωής αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο δημιουργεί ένας καλλιτέχνης;

Ναι, σίγουρα αλλάζει το σημείο στο οποίο εστιάζεις. Υποθέτω ότι με την ηλικία γίνεσαι λίγο πιο ήπιος. Τουλάχιστον τα πρώτα χρόνια υπήρχε πολύς θυμός που έβγαινε μέσα από τη μουσική. Ίσως να υπάρχει ακόμη, δεν ξέρω.

Το γεγονός ότι απέκτησα παιδιά άλλαξε ολοκληρωτικά τη ζωή μου προς το καλύτερο. Μεγαλώνοντας ως καλλιτέχνης, αλλάζει ριζικά η εστίασή σου και προσπαθώ πραγματικά να το αφήνω αυτό να φαίνεται στη δουλειά μου.

Θα ήθελα να κάνω ένα επιτυχημένο άλμπουμ, αλλά στο σημερινό περιβάλλον δεν νομίζω ότι πρόκειται να συμβεί. Προσπαθώ, λοιπόν, να δημιουργώ μουσική που να είναι ειλικρινής απέναντι στην ηλικία μου και να αντανακλά το είδος του καλλιτέχνη που θέλω να είμαι – αν αυτό βγάζει νόημα.

«Η ροκ δεν βρίσκεται πια στο κέντρο της κουλτούρας»

– … Στο σημερινό περιβάλλον, εννοείς το πολιτικό τοπίο;

Εννοώ τη μουσική βιομηχανία. Έχει αλλάξει πάρα πολύ τα τελευταία είκοσι χρόνια. Σήμερα η ροκ μουσική δεν μοιάζει ιδιαίτερα επίκαιρη. Δεν κατέχει πλέον την κεντρική θέση που είχε κάποτε στην κουλτούρα.

Στις μέρες μας κυριαρχεί σε μεγάλο βαθμό ένα είδος τεράστιας βιομηχανοποιημένης ποπ μουσικής. Εγώ συνεχίζω απλώς να κάνω αυτό που κάνω. Οι ζωντανές εμφανίσεις παραμένουν πολύ σημαντικές: εξακολουθούν να έρχονται πολλοί άνθρωποι στις συναυλίες μου και αυτό συνεχίζει να με εμπνέει.

– Κυκλοφορεί, επίσης, πλέον πολύ μουσικό περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.

Ποιος ξέρει τι πρόκειται να συμβεί με αυτό; Κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά. Η δική μου εκτίμηση είναι ότι πιθανότατα θα γίνει πιο σημαντικό η ηχογραφημένη μουσική να ακούγεται σαν να έχει δημιουργηθεί από ανθρώπους. Αυτή, όμως, είναι απλώς μια υπόθεση. Τα πράγματα αλλάζουν σήμερα τόσο γρήγορα, ώστε είναι αδύνατο να γνωρίζουμε.

Πιστεύω ότι η ζωντανή πλευρά αυτού που κάνω καλύπτει μια βασική ανθρώπινη ανάγκη. Ξέρω ότι την καλύπτει για μένα όταν πηγαίνω σε συναυλίες. Γι’ αυτό η ζωντανή μουσική παραμένει τόσο επίκαιρη όσο ήταν πάντοτε – ίσως σήμερα ακόμη περισσότερο.

Η σκέψη αυτή συνεχίζει όσα μας είχε πει στην προηγούμενη συνομιλία μας για τη θέση που καταλαμβάνει πλέον η μουσική στη ζωή του:

«Μεγαλώνοντας, με ενδιαφέρει περισσότερο η διαχρονικότητα της μουσικής, αυτό που κάνει στους ανθρώπους, αυτό που κάνει σε όλους μας, αλλά και τι σημαίνει για μένα να ανεβαίνω στη σκηνή και να παίζω μπροστά σε κόσμο. Υπάρχει σε αυτό κάτι σχεδόν πνευματικό. Όταν έχεις περάσει ολόκληρη τη ζωή σου φτιάχνοντας μουσική, πρέπει να είναι κάτι περισσότερο από απλώς ωραίοι ήχοι».

– Πρώτη φορά στο Θέατρο Λυκαβηττού. Τι μας έχεις ετοιμάσει;

Πήγα να δω το Θέατρο Λυκαβηττού. Είχα ακούσει πολλές φορές γι’ αυτό, αλλά δεν είχα βρεθεί ποτέ εκεί μέχρι την περασμένη άνοιξη – αν θυμάμαι καλά. Συζητούσαμε το ενδεχόμενο να εμφανιστούμε ξανά στο Ηρώδειο. Όταν, όμως, είδα τον Λυκαβηττό, σκέφτηκα: «Εδώ, θα ήθελα να παίξω».

Κυρίως επειδή είναι ένας χώρος στον οποίο δεν έχω εμφανιστεί ποτέ. Απ’ όσο καταλαβαίνω, οι Αθηναίοι τον αγαπούν. Μου άρεσε, επίσης, το γεγονός ότι εκτός από τις θέσεις καθημένων υπάρχει και χώρος για όρθιους. Νομίζω ότι το κοινό μου στην Ελλάδα αποτελείται από πολύ παθιασμένους ανθρώπους και τουλάχιστον κάποιοι από αυτούς πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να στέκονται όρθιοι και να συμμετέχουν πραγματικά στη συναυλία. Ανυπομονώ πολύ. Μοιάζει εκπληκτικό μέρος για να παίξει κανείς.

– Θα υπάρξει κάποια έκπληξη; Τι θα ακούσουμε; 

Φέτος κυκλοφόρησε το Best of μου και εκεί βρίσκεται το επίκεντρο. Θα είναι μια συναυλία που θα διατρέχει ολόκληρη την πορεία μου και θα περιλαμβάνει αρκετά τραγούδια των Madrugada. Θα καλύψω τα πάντα.

Η διασκευή του God’s Gonna Cut You Down για τον Harry Hole

– Πώς προέκυψε η διασκευή του “God’s Gonna Cut You Down” για το Jo Nesbø’s Detective Hole του Netflix;

Επικοινώνησε μαζί μου ο σκηνοθέτης, ο οποίος είχε χρησιμοποιήσει μουσική μου και σε προηγούμενες σειρές που είχε δημιουργήσει. Το “Prisoner of the Road” χρησιμοποιείται διαρκώς σε ταινίες και τηλεοπτικές σειρές και το είχε χρησιμοποιήσει κι εκείνος.

Νομίζω ότι επικοινώνησε μαζί μου επειδή αντιμετώπιζαν πρόβλημα με την άδεια για τη χρήση της ηχογράφησης του Johnny Cash. Έτσι, ηχογράφησα μια καινούργια εκδοχή του τραγουδιού. Ήθελα πολύ να γράψω ένα πρωτότυπο κομμάτι, αλλά δεν υπήρχε χρόνος. Βρισκόμουν σε περιοδεία και ο χρόνος πίεζε την παραγωγή.

Μου αρέσει πολύ να κάνω τέτοια πράγματα. Όταν βλέπω μια σκηνή στην οθόνη και ακούω τη μουσική μου να συνοδεύει τις εικόνες, αισθάνομαι πραγματικά υπερήφανος. Είναι κάτι που μου αρέσει και πρόκειται να ακολουθήσουν κι άλλες τέτοιες δουλειές.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μπήκαμε πολύ γρήγορα στο στούντιο, εγώ και η μπάντα μου, και ηχογραφήσαμε τη δική μας εκδοχή του God’s Gonna Cut You Down, που είναι ένα παραδοσιακό τραγούδι. Νομίζω ότι η πρώτη εκδοχή που άκουσα ήταν της Odetta και αργότερα το διασκεύασε ο Johnny Cash για τις American Recordings.

– Τι ακολουθεί μετά από μια Best Of συλλογή. Έχεις σχέδια που σχετίζονται με τον κινηματογράφο; Μπορείς να μας αποκαλύψεις κάτι;

Όχι, δεν μπορώ ακόμη να μιλήσω γι’ αυτά. Θα ήθελα, πάντως, η μουσική μου να έχει μεγαλύτερη παρουσία στον κινηματογράφο, γιατί έτσι φτάνει σε νέα κοινά και αποκτά τη δική της ζωή. Συχνά επικοινωνούν μαζί μου άνθρωποι που την άκουσαν σε μια ταινία ή τηλεοπτική σειρά. Έχει επίσης ενδιαφέρον να σου αναθέτουν κάτι συγκεκριμένο, ζητώντας μια ορισμένη ατμόσφαιρα ή έναν συγκεκριμένο ήχο.

– Λειτουργεί σαν πρόκληση;

Ναι, ακριβώς. Κατά έναν παράξενο τρόπο, είναι πραγματικά δημιουργικό να έχεις ορισμένους περιορισμούς ή ένα συγκεκριμένο σύνολο προσδοκιών για αυτό που πρόκειται να κάνεις. Πάντοτε λειτουργούσα πολύ καλά μέσα σε τέτοιες συνθήκες.

Αυτή την περίοδο γράφω ένα καινούργιο άλμπουμ. Στην πραγματικότητα, γράφω πολλά νέα άλμπουμ, οπότε θα δείτε τι θα ακολουθήσει. Δεν σκοπεύω να χάσω χρόνο. Θέλω να ηχογραφώ όσο περισσότερο μπορώ και να βρίσκομαι στον δρόμο, δίνοντας συναυλίες. Είμαι πλέον 50 ετών. Δεν λέω ότι δεν μου έχει απομείνει καθόλου χρόνος, αλλά σίγουρα μου απομένει λιγότερος απ’ όσο παλαιότερα.

«Η δική μου ομάδα είναι εκείνη των γιων μου»

Οι περιοδείες παραμένουν στη ζωή του, αλλά η πατρότητα έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βιώνει “τον δρόμο”. Σε προηγούμενη συζήτησή μας είχε περιγράψει το μόνιμο δίλημμα ενός μουσικού που περιοδεύει έχοντας αφήσει την οικογένειά του πίσω:

«Μου λείπουν πραγματικά τα παιδιά μου, αλλά συγχρόνως είμαι πολύ χαρούμενος που μπορώ να ζω με αυτόν τον τρόπο. Είναι ένα δίλημμα για το οποίο μου έχουν μιλήσει πολλοί μεγαλύτεροι καλλιτέχνες: όταν βρίσκεσαι στο σπίτι λαχταράς να βγεις ξανά στον δρόμο και όταν είσαι στον δρόμο λαχταράς να επιστρέψεις στο σπίτι».

– Εάν κάποιο από τα παιδιά σου θελήσει να γίνει τραγουδιστής ή ροκ σταρ, θα είναι μεγάλη πρόκληση να το στηρίξεις απέναντι στις νέες δυσκολίες της μουσικής βιομηχανίας. Θα αναλάμβανες χρέη μάνατζερ;

Εννοείς τι συμβουλή θα τους έδινα; (γελάει) Εάν κάποιο από τα παιδιά μου ήθελε να κάνει αυτό που κάνω εγώ, θα προσπαθούσα να μείνω όσο περισσότερο γίνεται έξω από αυτό. Θα μπορούσαν να δανειστούν κάποιες κιθάρες ή να χρησιμοποιήσουν το στούντιό μου, αν το ήθελαν, αλλά δεν θα ήθελα να κάνω εγώ οποιοδήποτε μέρος της δουλειάς για λογαριασμό τους. Δεν θεωρώ ότι θα ήταν σωστό. Πρέπει να βρουν τον δικό τους δρόμο.

Πιστεύω, όμως, ότι είναι πολύ σημαντικό να μάθουν κάποια μουσική τέχνη: να ασχοληθούν σοβαρά με το τραγούδι και να μάθουν να παίζουν μουσικά όργανα. Είναι σημαντικό να αποκτήσει κανείς μουσική παιδεία. Αυτή είναι η δική μου οπτική. Πιστεύω ότι πρέπει να αντιμετωπίζεις πολύ σοβαρά την εκμάθηση της τέχνης σου.