Το υβριδικό Σχέδιο Πούτιν και οι απρόσμενοι “σύμμαχοι” εκτός των τειχών

Αν υπάρχει μια διαφοροποίηση στη θέαση της ακροδεξιάς στην Ευρώπη τους τελευταίους έξι μήνες, αυτή φαίνεται πως είναι η σταδιακή εδραίωσή της ως αντιπολιτευόμενη δύναμη και όχι απλά ως μια τάση “διαμαρτυρίας”. Το ακροδεξιό ρεύμα φαίνεται να αποκτά στέρεες βάσεις καταγράφοντας ιστορικές νίκες, αλλά και απώλειες όταν οι πολίτες αποφασίζουν για την άμεση διακυβέρνησή τους.

Ήδη οι Ευρωπαίοι, έστω και με χαρακτηριστική καθυστέρηση, προσπαθούν να συντονιστούν για να δουν πώς μπορούν να ανασχέσουν το φαινόμενο προτού οι ακροδεξιές λαϊκίστικές δυνάμεις πάρουν τα ηνία σε περισσότερες χώρες και πιέσουν για περαιτέρω “εθνική κυριαρχία” και ακόμη περισσότερο αντιευρωπαϊσμό.

Στη Γερμανία ξεχωρίζει η περίπτωση του Alternative für Deutschland (AfD). Στις περιφερειακές εκλογές της ανατολικής Γερμανίας, και συγκεκριμένα στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, το κόμμα πέτυχε πρωτοφανές ποσοστό που έφτασε το 43,8%.

Στη Γαλλία, το Rassemblement National της Μαρίν Λεπέν διατηρεί την πρωτιά στις δημοσκοπήσεις, εκμεταλλευόμενο την πολιτική αστάθεια, τα οικονομικά αδιέξοδα και τις ανησυχίες για το μεταναστευτικό.

Παράλληλα, στην Ιταλία παρατηρείται νέα ανασύνταξη των “ριζοσπαστικών” δεξιών κινημάτων – πιο δεξιά δηλαδή της Μελόνι – ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο αντιμεταναστευτικές ομάδες εντείνουν τις δραστηριότητές τους στους δρόμους.

Πίσω από αυτές τις εξελίξεις βρίσκονται κοινοί παρονομαστές: η οικονομική αβεβαιότητα, ο φόβος κοινωνικής υποβάθμισης σε βιομηχανικές περιοχές που πλήττονται από το υψηλό κόστος ενέργειας, και το μεταναστευτικό ως κεντρικό εργαλείο “συσπείρωσης”. Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η τάση συστημικών κεντροδεξιών κομμάτων να υιοθετούν σκληρή ρητορική πάνω σε αυτό το θέμα, γεγονός που καθιστά σταδιακά “κανονικές” τις ακροδεξιές θέσεις στον δημόσιο διάλογο.

Δεν είναι τυχαίο που οι ηγέτες του ΕΛΚ προσπαθούν να συμφωνήσουν σε μια “κοινή γραμμή”, με πολλές φωνές εντός του κόμματος να τονίζουν πως η κουβέντα πρέπει να φύγει από το μεταναστευτικό καθαυτό και να απευθυνθούν πιο άμεσα στους πολίτες στοχεύοντας στα πραγματικά τους προβλήματα.

Στη Γαλλία ο υποψήφιος της γαλλικής αριστεράς για την προεδρία, Ζαν-Λικ Μελανσόν, ποντάρει στη ψήφο των νέων, όπως σημειώνει το POLITICO. Στόχος του να περάσει στον δεύτερο γύρο απέναντι στη Λεπέν, στις εκλογές του 2027.

Ήδη ο Μελανσόν μιλάει για μια “νέα Γαλλία”, πιο συμπεριληπτική που θα τιμά τους μετανάστες που εργάζονται σε αυτή, προσπαθώντας να παρουσιαστεί ως το αντίπαλο δέος έναντι της Λεπέν.

Η στάση του αυτή τον διακρίνει έναντι των περισσοτέρων ηγετών της ΕΕ πλην του Σάντσεθ, καθώς η πλειοψηφία τους προσπαθεί να προβάλει μια πιο αυστηρή στάση απέναντι στο μεταναστευτικό με το πρόσχημα της ανάσχεσης της ανόδου των εθνικιστικών δυνάμεων, όπως η Εθνική Συσπείρωση της Λεπέν. Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Μελανσόν τον κατηγορούν πως φλερτάρει απροκάλυπτα με τους ψηφοφόρους των μειονοτήτων, ιδιαίτερα τους Μουσουλμάνους.

Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το σχέδιο αποδίδει προς το παρόν.

Έρευνα που διεξήχθη από την Cluster17 αποκλειστικά για το POLITICO την περασμένη εβδομάδα έδειξε τον Μελανσόν να ισοψηφεί στη δεύτερη θέση με τον κεντροδεξιό υποψήφιο Εντουάρ Φιλίπ στο 19%. Επίσης, δημοσκόπηση της Harris Interactive που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα έφερε τον Μελανσόν στο 18% έναντι 16% για τον Φιλίπ. Η Λεπέν παρέμεινε πολύ πιο μπροστά από τους υπόλοιπους και στις δύο έρευνες, συγκεντρώνοντας πάνω από 30% των ψήφων.

Η δημοσκόπηση της Cluster17 έδειξε ότι το 47% των ερωτηθέντων ηλικίας κάτω των 35 ετών υποστήριξε τον Μελανσόν. Αυτό είναι υπερδιπλάσιο από το 22% που εμφανίστηκε να συγκεντρώνει η Λεπέν, η οποία κατέλαβε τη δεύτερη θέση σε αυτή τη δημογραφική ομάδα.

Στρατηγικοί αναλυτές του κόμματος του Μελανσόν δήλωσαν στο POLITICO πως πιστεύουν ότι οι νέοι ψηφοφόροι, τα λαϊκά στρώματα και όσοι έχουν μεταναστευτικές ρίζες θα κινητοποιηθούν να προσέλθουν στις κάλπες για πρώτη φορά για να υποστηρίξουν τον αριστερό υποψήφιο, δεδομένου του προγράμματός του.

Ο Μελανσόν είναι ο μόνος υποψήφιος που κατηγορεί το γαλλικό κράτος για “συστημικό ρατσισμό και ισλαμοφοβία” και καταγγέλλει την αστυνομική βία. Είναι ο πιο ηχηρός επικριτής του Ισραήλ στη γαλλική πολιτική σκηνή, ενώ έχει υποσχεθεί φιλόδοξες πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε 100% ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο “κρυφός” εχθρός εντός των πυλών

Με τα τωρινά δεδομένα, η στρατηγική του Μελανσόν να εστιάζει στους ψηφοφόρους που είναι πιθανότερο να τον ψηφίσουν φαίνεται να χαράσσει μια πορεία προς τον δεύτερο γύρο. Από την άλλη πλευρά, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι θα έχανε με μεγάλη διαφορά από τη Λεπέν, αν και δημοσκόποι και πολιτικοί επιστήμονες συνιστούν προσοχή όταν μιλάμε για δημοσκοπήσεις υποθετικού δεύτερου γύρου τόσο νωρίς στην προεκλογική περίοδο.

“Το να διεξάγεις εκστρατεία δεύτερου γύρου πριν από τον πρώτο είναι ένα σοβαρό λάθος που έχει κοστίσει την εκλογή σε αρκετά φαβορί στο παρελθόν», δήλωσε ο υπεύθυνος στρατηγικής της “Ανυπότακτης Γαλλίας” του Μελανσόν.

Λόγω πάντως του εξαιρετικά επιθετικού του λόγου (με τα ποσοστά αρνητικής δημοτικότητάς του να αγγίζουν το 70%), οι πρώιμες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σε έναν 2ο γύρο απέναντι στη Λεπέν ο Μελανσόν θα δυσκολευόταν να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους του κέντρου. Η ομάδα του πάντως υποστηρίζει ότι μια direct τηλεοπτική μονομαχία με την ακροδεξιά στον 2ο γύρο θα ενεργοποιήσει ένα νέο “δημοκρατικό μέτωπο” απέναντί της.

Σε κάθε περίπτωση ο Μελανσόν ποντάρει στο ότι καθώς θα πλησιάζει ο 1ος γύρος, οι προοδευτικοί ψηφοφόρο θα “αναγκαστούν” να τον ψηφίσουν για να μην μείνει η Αριστερά εκτός 2ου γύρου, όπως συνέβη το 2017 και το 2022.

Η βασική συνιστώσα πάντως που πρέπει να απαντηθεί για τη γαλλική αριστερά, είναι το ζήτημα της Ρωσίας. Έξι στους δέκα Γάλλους (60%) θεωρούν σήμερα τη Ρωσία ως απειλή για τη Γαλλία, έναντι μόλις 10% που τη βλέπουν ως σύμμαχο, ενώ το 68% θεωρεί ότι η Γαλλία είναι σήμερα ελλιπώς προετοιμασμένη για να αντιμετωπίσει ενδεχόμενες εχθρικές ενέργειες της Μόσχας. Το σχέδιο του Κρεμλίνου με την ανάπτυξη του υβριδικού του, “drone πολέμου”, εξυπηρετεί ακριβώς στο να διατηρηθεί αυτό το αφήγημα και να εμβαθύνει πάνω στο νεωτερικό του “διαίρει και βασίλευε”.

Για να καταλάβει κανείς την κατάσταση, αρκεί να δει αυτά: Ο επικεφαλής της “Ανυπότακτης Γαλλίας” έχει καταδικάσει τη ρωσική εισβολή, θεωρεί ωστόσο πως ο πόλεμος πρέπει να λήξει με διπλωματία και να σταματήσει η Δύση να εξοπλίζει το Κίεβο. Αν θέλει να κερδίσει τη Λεπέν, φαίνεται βάσει δεδομένων πως θα πρέπει να ξεκαθαρίσει τη ρητορική του πάνω σε αυτό το θέμα, μετακινώντας ενδεχομένως και τη ατζέντα του ως προς τα διεθνή ζητήματα για να επικρατήσει εκεί που θα χάνει η ξεκάθαρα φιλορωσική ομάδα της Λεπέν.

Μην ξεχνάμε πως το κόμμα της είχε λάβει δάνειο το 2014 από τράπεζα που συνδεόταν με το Κρεμλίνο (First Czech-Russian Bank), κάτι που επικριτές της θεώρησαν απόδειξη οικονομικής εξάρτησης και πολιτικής επιρροής. Ακόμη, αντιτίθεται στις ευρωπαϊκές κυρώσεις στον τομέα της ενέργειας κατά της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι πλήττουν την αγοραστική δύναμη των Γάλλων.

Από την άλλη, Μελανσόν και Λεπέν ζητούν και οι δύο έξοδο της Γαλλίας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ ενώ και οι δύο θέτουν αυστηρές “κόκκινες γραμμές” στην αποστολή βαρέων όπλων (όπως πυραύλων μεγάλου βεληνεκώς) ή στρατευμάτων στο Κίεβο, υποστηρίζοντας ότι αυτό οδηγεί σε επικίνδυνη κλιμάκωση με τη Μόσχα.

Τι δείχνουν τα παραπάνω; Πολύ απλά πως αν δεν υπάρξει δομική διαφοροποίηση ως προς τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, τότε κερδισμένος από τις γαλλικές εκλογές μπορεί να είναι… ο Πούτιν. Όπως και από την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη, συλλήβδην.

Σε αντίθεση με τον Μελανσόν πάντως, ο έτερος αριστερός που δίνει ένα αντιπαράδειγμα, ο Πέδρο Σάντσεθ έχει ταχθεί υπέρ των κυρώσεων της ΕΕ εναντίον της Μόσχας και έχει ταχθεί υπέρ της χρήσης των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Ακόμη υποστηρίζει την αποστολή όπλων και στρατιωτικού υλικού στο Κίεβο, όντας υπέρμαχος της ενότητας στο ΝΑΤΟ.

Ίσως η στάση του αυτή να περάσει τα σύνορα, και προς Γαλλία μεριά.