Κοτσακάς: Μην κόβετε τις γέφυρες, διαμορφώστε προοπτική δεύτερου γύρου

Ο Ανδρέας Παπανδρέου εισηγήθηκε στη 2η Σύνοδο της Κεντρικής Επιτροπής το 1978 την απόφαση για «Εθνική Λαϊκή Ενότητα». Καθόρισε τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση ενός μπλοκ κοινωνικών δυνάμεων (μη προνομιούχοι) που θα στόχευε στην «Πολιτική Αλλαγή». Αναφερόμενος στις παραγωγικές δομές της περιόδου αλλά και στην ταξική δομή της κοινωνίας, δρομολόγησε τις διεργασίες που οδήγησαν στον στόχο.

Σήμερα όμως, η ταξική διαστρωμάτωση ελάχιστη σχέση έχει με εκείνη του 1978. Στο μπλοκ των μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων, υπάρχουν αποκλίσεις, ακόμα και αντιθέσεις, όσον αφορά τις επιδιώξεις τους. Η υπερπροβολή του πολιτικού Κέντρου λειτουργεί αποπροσανατολιστικά. Το λεγόμενο πολιτικό Κέντρο αποτελεί νεφέλωμα, χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.

Τη μετεμφυλιοπολεμική περίοδο, η Αριστερά ήταν στην παρανομία. Αυτό είχε συνέπεια να υπάρξουν πολιτικοί σχηματισμοί, διαφοροποιημένοι μεν, αλλά κοντά στις αριστερές ιδέες.

Σήμερα το πολιτικό Κέντρο δεν μπορεί να προσεγγίζεται με κριτήρια περασμένων δεκαετιών με χαρακτηριστικά, αντιλήψεις, οικογενειακή ιστορία, μετριοπάθεια, σταθερότητα κ.ά. Συγκροτείται από τον λεγόμενο μεσαίο χώρο, με τα παραπάνω χαρακτηριστικά, από τα μεσαία στρώματα που προσδιορίζονται από το εισοδηματικό τους στάτους και από πολιτικούς σχηματισμούς μικρής εμβέλειας.

Προφανώς και χρειάζεται ενιαίο πολιτικό σχέδιο και όραμα. Όμως το να επιχειρηθεί να εκφραστεί ενιαία η πολιτική και κοινωνική ποικιλότητα είναι πάρα πολύ δύσκολο. Αν αυτό το δούμε συνδυαστικά και με τη δυσκολία διαμόρφωσης μονοκομματικής κυβέρνησης, προκύπτει το δέον γενέσθαι. Η προσπάθεια των δύο μεγαλύτερων συνιστωσών του χώρου (ΕΛΑΣ-ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝ.ΑΛΛ.) αλλά και των μικρότερων για τη μεγαλύτερη δυνατή εκλογική καταγραφή είναι αυτονόητη. Αυτή όμως πρέπει να περιοριστεί αυστηρά στο πλαίσιο προγραμματικής αντιπαράθεσης. Απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να είναι από όλους ο περιορισμός της αποχής 60%. Αν αυτό επιτευχθεί έστω και κατά δέκα μονάδες, μπορεί να υπάρξουν θετικές ανατροπές.

Όμως αν συνεχιστεί η αντιπαράθεση μεταξύ τους, με τη σημερινή της μορφή, όχι μόνο θα απογοητεύσει όσους προσβλέπουν σε εναλλακτική διακυβέρνηση, αλλά θα αποτελέσει ισχυρό αντικίνητρο για τη συμμετοχή στις εκλογές. Αν συνυπολογίσουμε και το ενδεχόμενο αλλαγής ηγεσίας στη Ν.Δ. «εν πλω» ανεξάρτητα από τη στάση του στελεχικού δυναμικού, που έχει τις δικές του αγωνίες… Πώς άραγε θα συμπεριφέρονταν οι απέχοντες και η γκρίζα περιοχή των δημοσκοπήσεων;

Ακόμα, ο ανταγωνισμός με τα σημερινά του χαρακτηριστικά, για τη δεύτερη θέση, μπορεί άθελά του να ευνοήσει σενάρια για κυβέρνηση ειδικού σκοπού. Μια τέτοια εξέλιξη είναι προφανές ότι θα αποδυναμώσει περαιτέρω τους σημερινούς ανταγωνιστές.

Το υποτιθέμενο κεντρώο κοινό που προσπαθούν να προσελκύσουν, οι δημοσκοπήσεις μάς δείχνουν ότι δεν εκφράζεται μέσα από «στρογγυλεμένες» πολιτικές. Έχει ριζοσπαστικοποιηθεί αντιδρώντας στην ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική, ειδικά στην ακρίβεια. Έχουμε εισέλθει σε μια περίοδο που το νεοφιλελεύθερο δόγμα περί ανταγωνισμού στην αγορά δεν λειτουργεί. Δεν λειτουργεί γιατί το δημόσιο έχει αποσυρθεί από την παρεμβατική του δυνατότητα μέσω της συμμετοχής του στις δημόσιες επιχειρήσεις. Ετσι έχουμε τραστ και εναρμονισμένες πρακτικές. Ταυτόχρονα μπήκαμε στην «εποχή των λογιστηρίων», όπου η πολιτική αντιπαράθεση, οι ταξικές αντιθέσεις και τα οράματα θα υποταχθούν σε κανόνες και ρυθμίσεις, στο πλαίσιο του συστήματος.

Εάν καταφέρουν οι συστημικές δυνάμεις να διατηρήσουν την επικυριαρχία τους θα είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι και οι πολίτες θα επιμετρήσουν τις ευθύνες. Η αντιπαράθεση δεν πρέπει να ακυρώσει τις δυνατότητες συνεννόησης, για να μείνει ανοιχτή η θετική προοπτική εναλλακτικής διακυβέρνησης για τον δεύτερο γύρο. Η ελπίδα του λαού απέναντι στη δυστοπία που ζούμε δεν είναι μεταφυσική. Στηρίζεται στη δυνατότητα των πολιτών για άλλες επιλογές. Ο προσανατολισμός δεν μπορεί να αφορά μόνο τα μέλη και στελέχη των κομμάτων. Πρέπει να επικεντρωθεί στην ανάγκη πολιτικής μόχλευσης της εκλογικής βάσης.

*Ο Αντώνης Κοτσακάς πρώην υπουργός