Αποσυνάγωγος (στη συζήτηση για την παραγωγικότητα)

Εκεί, στο Μέγαρο, σε εσπερίδα για την παραγωγικότητα, φαίνεται πως όλα βαίνουν καλώς. Είναι όμως έτσι;

Ο προσκεκλημένος τραπεζίτης επιχαίρει τη χώρα που με θαρραλέα μέτρα αντιμετώπισε την κρίση και σήμερα όχι μόνο δεν βρίσκεται στον πάτο της ευρωπαϊκής οικονομίας, αλλά έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη των αγορών και μπορεί να εξάγει μαθήματα σε ευρωπαϊκές χώρες που μέχρι πρόσφατα ειρωνεύονταν την Ελλάδα και φιγουράριζαν στις πρώτες θέσεις των σταθερών οικονομιών. Ναι, ο Γάλλος τραπεζίτης υπονοεί την τέως περήφανη (κατά πολλούς επαρμένη) Γερμανική οικονομία.

Μετά έρχεται ο ΠΘ και με υπερηφάνεια περιγράφει τα επιτεύγματα της ελληνικής οικονομίας υπό την δική του καθοδήγηση. Την αύξηση του ΑΕΠ, τη σημαντικά ευκολότερη (και φθηνότερη) πρόσβαση σε δανεισμό, την απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Έχει και άσσους στο μανίκι: bonus 90+ εκατομμυρίων για μείωση του ενεργειακού κόστους στη βαριά βιομηχανία. Αναφέρεται επίσης στο γεγονός ότι η χώρα προσελκύει ξένους επενδυτές, παρουσιάζει αυξημένη τουριστική κίνηση και επιδιώκει να μετατραπεί σε ενεργειακό κόμβο της ΝΑ Ευρώπης-Ανατολικής Μεσογείου με την υποστήριξη της κυβέρνησης των ΗΠΑ.

Έρχεται τέλος και ο εκπρόσωπος της βιομηχανίας να ευχαριστήσει για το bonus, καθώς δείχνει ότι η κυβέρνηση κατανοεί τη δεινή θέση της ελληνικής βιομηχανίας ενόψει ενεργειακής κρίσης, να αναδείξει το γεγονός ότι η πράσινη μετάβαση ήταν βιαστική και χωρίς σχέδιο με αποτέλεσμα να μη μεριμνήσει για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας.

Και χαρούμενοι όλοι βγαίνουμε να γευτούμε ελαφρείς μεζέδες.

Στο συγκεκριμένο οικοσύστημα πιθανότατα κανείς δεν ψωνίζει στο supermarket, δεν έχει δει καθόλα καθωσπρέπει πελάτες να αφήνουν στο ταμείο προϊόντα επειδή δεν φτάνουν τα χρήματα (και όχι, δεν αναφέρομαι σε εξεζητημένες μουστάρδες), να μετράνε τα λεπτά. Εκεί, οι άνθρωποι δεν έχουν μπει σε λεωφορείο ή σε μετρό (εννοώ χωρίς κάμερες και κάποια άλλη μέρα εκτός από την “Παγκόσμια Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο”). Δεν σφίγγονται στις 20 του κάθε μήνα και δεν αναρωτιούνται πώς θα βγουν οι υπόλοιπες δέκα ημέρες. Δεν προβληματίζονται με ερωτήματα του τύπου “πώς βγαίνει μια φαμίλια με δύο βασικούς μισθούς, όταν ο ένας πηγαίνει στο νοίκι” και (ακόμα πιο ακατανόητο) “πώς μεγαλώνουν τα παιδιά τους σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα στημένο με ενισχυτική εξωσχολική εκπαίδευση από το δημοτικό”.

Σε ένα παράλληλο οικοσύστημα, τα ερωτήματα αυτά ταλανίζουν απλούς πολίτες κάθε ημέρα και αποτελούν παράγοντα έντονου άγχους και πηγή αβεβαιότητας. Θέματα όπως η ενεργειακή φτώχεια (ήτοι η αδυναμία δροσισμού το καλοκαίρι και θέρμανσης τον χειμώνα λόγω έλλειψης χρημάτων) δεν συνδέονται με την ανταγωνιστικότητα, αλλά με τη σκληρή καθημερινότητα και την επιβίωση. Εδώ, οι κάθετοι αγωγοί και το αμερικανικό LNG δεν είναι επενδυτική ευκαιρία ή αυξημένη γεωπολιτική σταθερότητα αλλά αυξημένη τιμή της κιλοβατώρας την οποία ήδη βιώνουν. Η πράσινη μετάβαση και η σημαντική διείσδυση των ΑΠΕ δεν έχουν μειώσει (όπως θα έπρεπε) την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος. Τα κουπόνια, οι ενισχύσεις και τα κίνητρα για αποδοτικές ηλεκτρικές συσκευές δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τη νέα κλιματική πραγματικότητα και ιδίως τους καύσωνες. Η αύξηση της τουριστικής ζήτησης καθιστά αδύνατη την εξεύρεση στέγης σε γιατρούς, δασκάλους και λοιπούς κοινούς θνητούς, ενώ οι διακοπές έχουν γίνει άπιαστο όνειρο για αυτούς που ανήκουν σε αυτό το μη προνομιούχο οικοσύστημα. Και είναι πολλοί.

Αυτοί οι συμπολίτες μας, πιθανότατα δεν παρακολουθούν ανελλιπώς τα ευρήματα της Eurostat που αναδεικνύουν τη χώρα μας τελευταία στο κατά κεφαλήν εισόδημα, τελευταία στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, τελευταία στην ελευθερία του τύπου, τελευταία στην καταναλωτική εμπιστοσύνη, τελευταία (στον ΟΟΣΑ) στον δείκτη βιοτικού επιπέδου. Εξάλλου δεν αποτελούν ποτέ πρώτη είδηση (σε αντίθεση με τον θάνατο του αγαπημένου τραγουδιστή). Κι όμως, τα νιώθουν κάθε μέρα στο πετσί τους. Αντίθετα, δεν μπορούν να καταλάβουν όλη την ευδαιμονία της επερχόμενης ανάπτυξης και του Greek success story, όπως η ελληνική Ριβιέρα, καθώς δεν τους αγγίζει (αν αγνοήσουμε τη μεγάλη δόση έπαρσης) και δεν αλλάζει την καθημερινότητά τους προς το καλύτερο.

Όσο τα δύο αυτά οικοσυστήματα κινούνται σε διαφορετικές γραμμές και δεν προβλέπεται, έστω ευκαιριακά, σύγκλιση, η κοινωνική σύγκρουση είναι δεδομένη. Η κοινωνική ψαλίδα ανοίγει καθώς αυξάνει το ΑΕΠ και μαζί του η φτώχεια, η ανισότητα και η οργή για την καταφανή αδικία.

Όσο για την κλιματική αλλαγή, αυτή αγνοεί τόσο τις επιχειρηματικές επιλογές του Αμερικανού προέδρου, της πρέσβειρας και των επίλεκτων επιχειρηματιών τα συμφέροντα των οποίων προωθεί, όσο και αυτές του Έλληνα ΠΘ. Η κλιματική αλλαγή αδιαφορεί για τα προσωρινά κέρδη των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στις εξορύξεις ή στην κατασκευή έργων αποθήκευσης υγροποιημένου αερίου, αγωγών μεταφοράς κοκ. Η κλιματική αλλαγή, ακολουθώντας αδιαπραγμάτευτους νόμους της φυσικής, κάνει αισθητά τα αποτελέσματα της συνεχούς και εμμονικής εξάρτησής μας από τα ορυκτά καύσιμα. Δυστυχώς, οι επιπτώσεις της είναι βαρύτερες, σημαντικότερες, γι’ αυτούς που συμβάλλουν λιγότερο τόσο στο πρόβλημα (χρήση ορυκτών καυσίμων) όσο και στα κέρδη.

Άτιμη ζωή και άδικη.

* O Νίκος Χαραλαμπίδης είναι Γενικός Διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace