Πεζεσκιάν: “Οι δειλοί Αμερικανοί κατέστρεψαν τις διαπραγματεύσεις”

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για την αποτυχία της προσπάθειας επίτευξης ενδιάμεσης συμφωνίας με την Τεχεράνη, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι η διπλωματική οδός δεν θα πρέπει να εγκαταλειφθεί.

Σε δηλώσεις του που μεταδόθηκαν το Σάββατο από την ιρανική κρατική τηλεόραση, ο Πεζεσκιάν υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη, προτού η αμερικανική πλευρά τις οδηγήσει σε ναυάγιο.

«Βρισκόμασταν σε διαπραγματεύσεις, οι δειλοί Αμερικανοί τα κατέστρεψαν όλα», είπε χαρακτηριστικά, για να προσθέσει ότι εξακολουθεί να θεωρεί αναγκαία μια νέα προσπάθεια για την ολοκλήρωση της συμφωνίας. «Εξακολουθώ να πιστεύω πως θα πρέπει να προχωρήσουμε και να την ολοκληρώσουμε», ανέφερε.

Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια περίοδο έντονης δυσπιστίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Ιρανός πρόεδρος είχε δηλώσει ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστικός διάλογος όσο οι ΗΠΑ διατηρούν την πολιτική των κυρώσεων και των απειλών, ζητώντας από την Ουάσινγκτον να δημιουργήσει στην πράξη τις προϋποθέσεις για επανέναρξη των συνομιλιών.

Ο Πεζεσκιάν έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι το Ιράν παραμένει ανοιχτό στη διπλωματία, αλλά θεωρεί προϋπόθεση την τήρηση των συμφωνηθέντων από την αμερικανική πλευρά. Σε συνέντευξή του στο CBS τον Σεπτέμβριο είχε δηλώσει ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να στηρίζει ένα πλαίσιο σταδιακής αποκλιμάκωσης και ότι, εφόσον οι ΗΠΑ δεσμευθούν στην εφαρμογή του, οι δύο πλευρές μπορούν να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ενδείξεις για επανέναρξη πληγμάτων των ΗΠΑ στο Ιράν

Οι ΗΠΑ μοιάζουν να προετοιμάζονται να ξαναρχίσουν βομβαρδισμούς ευρείας κλίμακας εναντίον του Ιράν, όμως συνεχίζει να φαντάζει ανέφικτη η λύση με στρατιωτικά μέσα και για τις δυο πλευρές, σημειώνουν ορισμένοι αμερικανοί αναλυτές.

Το τελευταίο διάστημα, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη αναμετρώνται κυρίως στη θάλασσα. Η αμερικανική πλευρά έχει προχωρήσει στην επιβολή αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο, ενώ η ιρανική προσπαθεί να ελέγξει το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ.

Καμιά από τις δυο χώρες δεν έχει εξαπολύσει σημαντική επίθεση εναντίον χερσαίων στόχων από τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Κάτι όμως που πολύ σύντομα μπορεί να μην ισχύει πλέον.

«Υπολογίζω πλέον ότι υπάρχει πιθανότητα πληγμάτων λίγο μετά τις ενδιάμεσες εκλογές» στις ΗΠΑ την 3η Νοεμβρίου, εκτιμά η Σούζαν Μαλόνι, ερευνήτρια του Brookings Institution, αμερικανικού κέντρου μελετών.

Ανάμεσα στις ενδείξεις που επικαλείται είναι η ενίσχυση των αμερικανικών στρατιωτικών μέσων στην περιοχή, οι προειδοποιήσεις στους Αμερικανούς στην περιοχή, καθώς και η κατάσταση αυξημένης επαγρύπνησης στην οποία έχουν τεθεί οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις.

Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ «δήλωσε δημόσια» ότι δεν θα διατάξει πλήγματα στο Ιράν «πριν από τις εκλογές» του μέσου της δεύτερης θητείας του, προσθέτει, καθώς «τέτοια επιχείρηση δεν φαίνεται πως θα τον ευνοούσε από εκλογική σκοπιά».

Ο πόλεμος που εξαπέλυσαν στα τέλη Φεβρουαρίου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν προκαλεί μεγάλη δυσαρέσκεια στους αμερικανούς ψηφοφόρους, ειδικά επειδή προκάλεσε μεγάλη άνοδο των τιμών της ενέργειας. Δεν αποκλείεται να πλήξει το ρεπουμπλικανικό κόμμα του προέδρου Τραμπ σε αυτή την κρίσιμη ψηφοφορία.

Οι προηγούμενες προσπάθειες προσέγγισης

Οι σχέσεις ΗΠΑ – Ιράν έχουν περάσει μέσα στο 2026 από διαδοχικές φάσεις έντασης και περιορισμένης προσέγγισης.

Τον Ιούνιο, είχε γίνει γνωστό ότι τεχνικές ομάδες των δύο χωρών επρόκειτο να συναντηθούν στην Ντόχα για την εφαρμογή μνημονίου κατανόησης, ενώ η Τεχεράνη είχε ανακοινώσει ότι, μετά από συμφωνία με τις ΗΠΑ για χαλάρωση συγκεκριμένων κυρώσεων στο πετρέλαιο και τα πετροχημικά, επρόκειτο να αποδεσμευθούν 6 δισ. δολάρια από παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία στο Κατάρ.

Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν οδήγησε σε μόνιμη αποκλιμάκωση.

Στα τέλη Σεπτεμβρίου, Αμερικανοί και Ιρανοί είχαν εκ νέου επαφές στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Σύμφωνα με όσα είχαν μεταδοθεί τότε, η Τεχεράνη είχε καταθέσει πρόταση για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ με αντάλλαγμα, μεταξύ άλλων, άρση αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων. Η πρόταση δεν έγινε αποδεκτή από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πάντως άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των έμμεσων συνομιλιών.