Η μετακαπιταλιστική σαχλαμάρα κοστίζει
Διαβάζεται σε 4'
Οι πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ είναι η απόδειξη του πώς η εμμονή της εφοδιαστικής αλυσίδας με τη μείωση του κόστους μετέτρεψε την υποδομή ενός συστήματος που χτίστηκε πάνω στην εμπιστοσύνη, σε παγίδα για την ασφάλειά μας.
- 06 Νοεμβρίου 2026 06:40
Η ιστορία του διαδικτύου είναι λίγο-πολύ γνωστή. Ξεκινά στα τέλη της δεκαετίας του 1960 ως ΑRPANET, ένα πρωτοποριακό, για την εποχή, δίκτυο που χρηματοδοτήθηκε από την ARPA (Advanced Research Projects Agency), μια υπηρεσία του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ.
Εκείνη την εποχή, οι μεγάλοι κεντρικοί υπολογιστές ήταν εξαιρετικά σπάνιοι και πανάκριβοι. Η ARPA αντί να αγοράζει ένα πανάκριβο υπολογιστή για κάθε πανεπιστήμιο, αποφάσισε να δημιουργήσει ένα δίκτυο ώστε οι ερευνητές να μπορούν να μοιράζονται τους υπάρχοντες πόρους από απόσταση.
Η αποκεντρωμένη δομή επιλέχθηκε επειδή ήταν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να μεταφέρονται δεδομένα υπολογιστών. Αν ένας υπολογιστής «έπεφτε» (π.χ. λόγω τεχνικής βλάβης ή επειδή τον έκλειναν για συντήρηση), το δίκτυο έπρεπε να συνεχίσει να λειτουργεί.
Η αρχιτεκτονική του συστήματος αυτού πατούσε στα πιο γερά θεμέλια: την εμπιστοσύνη. Το ARPANET ένωνε λίγα πανεπιστήμια οπότε οι επιστήμονες που το χρησιμοποιούσαν γνώριζαν ο ένας τον άλλον. Το βασικό πρωτόκολλο σχεδιάστηκε για να μεταφέρει δεδομένα γρήγορα και αξιόπιστα, όχι με ασφάλεια. Η ασφάλεια θεωρούνταν δεδομένη επειδή κανείς δεν έκανε χρήση του δικτύου για να βλάψει τον άλλον.
Έκτοτε, η βασική αρχιτεκτονική του διαδικτύου ποτέ δεν άλλαξε ριζικά. Έτσι λοιπόν, όταν έχεις τη φαεινή ιδέα να συνδέσεις ένα ψυγείο στο ίντερνετ – τους βιομηχανικούς ελεγκτές ψύξης των μεγάλων ψυγείων στα σούπερ μάρκετ για να είμαι ακριβέστερη- για να το βαφτίσεις «έξυπνο», αυτό χρησιμοποιεί τα ίδια βασικά πρωτόκολλα. Όμως, για να είναι αυτό το πανέξυπνο ψυγείο φθηνό οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν απλούς μικροεπεξεργαστές που συχνά δεν έχουν την υπολογιστική ισχύ να τρέξουν βαριά συστήματα ασφαλείας ή antivirus, όπως ένας υπολογιστής.
Έλα όμως που τώρα, η εμπιστοσύνη πάνω στην οποία οικοδομήθηκε το διαδίκτυο, από θεμέλιο προόδου έγινε ένα σπάνιο, σκληρό νόμισμα με το οποίο επιμένουν να συναλλάσσονται βασικώς ήδη επιτυχημένοι ιδεολόγοι και με τίτλους ευγενείας παρακαλώ. Αναφέρω ως χαρακτηριστικά παραδείγματα τον αρχιτέκτονα Sir David Chipperfield για τον οποίο έγραφα προ ημερών, καθώς στην ομιλία του αναφέρθηκε στην εμπιστοσύνη ως ικανή και αναγκαία συνθήκη στο σχεδιασμό σύγχρονων, βιώσιμων πόλεων αλλά και τον Sir Rory Sutherland που αφιέρωσε το φετινό φεστιβάλ διαφήμισης Nudgestock στην ίδια έννοια ως θεμέλιο της αποτελεσματικής Επικοινωνίας. Αναζητήστε την ομιλία του στο διαδίκτυο είναι καταπληκτική, ο Rory Sutherland είναι και μεγάλος περφόρμερ.
Σήμερα το Διαδίκτυο παραμένει μεν δημόσιο αλλά είναι και γεμάτο εγκληματίες που για άγνωστους ή γνωστούς λόγους, αδιάφορο, αποφάσισαν να χακάρουν τα ψυγεία των σούπερ μάρκετ ενώ δεν δίστασαν να επιτεθούν και σε αυτά των τραπεζών αίματος.
Γνωρίζω πολύ καλά τον αντίλογο: «Μα, τα σύγχρονα logistics».
Τα σύγχρονα logistics, τι; Επιβάλλουν την οριζόντια μείωση του κόστους αγνοώντας τους κινδύνους;
«Μα αυτός είναι ο νεοφιλελευθερισμός!» θα κραυγάσουν αρκετοί.
Δεν θα μπω στη συζήτηση για τη χρήση του όρου-μαϊντανό.
Προτείνω να αποκαλούμε αυτή τη στάση «μετακαπιταλιστική σαχλαμάρα» γιατί, να με συμπαθάτε, μόνον ένας ηλίθιος, όταν παίρνει στα χέρια του μια έξυπνη συσκευή δεν αλλάζει τους κωδικούς πρόσβασης, το generic 0000, όπως διαβάζουμε ότι συνέβη με τα ψυγεία.
«Οι καπιταλιστές θα μας πουλήσουν το σχοινί που θα τους κρεμάσουμε», φαντασίωνε ο Λένιν, αν και δεν είναι βέβαιο ότι η φράση πρέπει να αποδοθεί σε αυτόν.
Όποιος και να τη σκέφτηκε πάντως είναι ωραία διατυπωμένη αλλά της λείπει η φαντασία. Τον 21ο αιώνα οι καπιταλιστές πλέκουν μόνοι τους το σχοινι που περνάνε οι ίδιοι στο λαιμό τους, με ολέθρια, για όλους μας, αποτελέσματα.
