Οι Δημοκρατικοί πήραν το Κογκρέσο, αλλά ο Τραμπ κρατά το βέτο – Ποιος έχει το πάνω χέρι;

Η επικράτηση των Δημοκρατικών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου αλλάζει τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσινγκτον, χωρίς ωστόσο να περιορίζει πλήρως τις εξουσίες του Ντόναλντ Τραμπ.

Παρότι οι Δημοκρατικοί αποκτούν σημαντικά εργαλεία ελέγχου της κυβέρνησης και τη δυνατότητα να προωθήσουν τη δική τους νομοθετική ατζέντα, ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί το δικαίωμα άσκησης βέτο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο.

Οι εξουσίες που αποκτούν οι Δημοκρατικοί

Όπως εξηγεί το BBC, με την ανάληψη του ελέγχου της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν την προεδρία όλων των κοινοβουλευτικών επιτροπών, γεγονός που τους επιτρέπει να διεξάγουν έρευνες και να ασκούν ουσιαστικότερο έλεγχο στην κυβέρνηση Τραμπ.

Παράλληλα, η πλειοψηφία τους στη Γερουσία θα τους δίνει τη δυνατότητα να εμποδίζουν διορισμούς που προωθεί ο πρόεδρος και με τους οποίους διαφωνούν. Αυτό αφορά τόσο τα μέλη της κυβέρνησής του όσο και τους δικαστικούς λειτουργούς, συμπεριλαμβανομένων των διορισμών για την κάλυψη ενδεχόμενων κενών θέσεων στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.

Το εμπόδιο του προεδρικού βέτο

Ωστόσο, η μεγαλύτερη δυσκολία για τους Δημοκρατικούς εντοπίζεται στην ψήφιση και εφαρμογή νέων νόμων. Το κόμμα έχει δεσμευτεί να μειώσει το κόστος βασικών υπηρεσιών, όπως η υγειονομική περίθαλψη, ανατρέποντας περικοπές που είχαν επιβάλει οι Ρεπουμπλικανοί. Για να υλοποιηθούν όμως αυτές οι εξαγγελίες, απαιτείται η ψήφιση νομοθετικών ρυθμίσεων, οι οποίες θα πρέπει στη συνέχεια να εγκριθούν από τον πρόεδρο.

Ο Τραμπ έχει τη δυνατότητα να ασκήσει βέτο σε οποιοδήποτε νομοσχέδιο ή κοινό ψήφισμα εγκρίνει το Κογκρέσο και του αποσταλεί προς υπογραφή. Αυτό ισχύει ακόμη κι αν το νομοσχέδιο έχει υπερψηφιστεί και από τα δύο σώματα.

Στις αρμοδιότητες αυτές περιλαμβάνεται η δυνατότητα απόρριψης νομοσχεδίων που αφορούν τις κρατικές δαπάνες, αλλά και ψηφισμάτων σχετικά με τις πολεμικές εξουσίες του προέδρου. Τα τελευταία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να επιχειρήσουν μέσω του Κογκρέσου να περιορίσουν τη συνέχιση του πολέμου στο Ιράν.

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει ήδη προαναγγείλει ότι σκοπεύει να αξιοποιήσει αυτή την εξουσία, αυτοαποκαλούμενος μάλιστα «κύριος Βέτο». Παράλληλα, πάντως, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων με τους Δημοκρατικούς.

Ο πόλεμος στο Ιράν και το ενδεχόμενο διακομματικών συμμαχιών

Σε ορισμένα ζητήματα δεν αποκλείεται να διαμορφωθούν διακομματικές συμμαχίες. Μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να είναι η προσπάθεια περιορισμού των προεδρικών εξουσιών για τη συνέχιση του πολέμου στο Ιράν, ιδιαίτερα μετά τη δημόσια δήλωση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς ότι οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν τις ενδιάμεσες εκλογές εξαιτίας της πολεμικής σύγκρουσης.

Πώς μπορεί το Κογκρέσο να παρακάμψει το βέτο

Το προεδρικό βέτο, ωστόσο, δεν είναι απόλυτο. Το αμερικανικό Σύνταγμα προβλέπει ότι το Κογκρέσο μπορεί να το παρακάμψει, εφόσον ένα νομοσχέδιο συγκεντρώσει την υποστήριξη των δύο τρίτων τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία.

Οι Δημοκρατικοί δεν διαθέτουν μόνοι τους την απαιτούμενη πλειοψηφία. Επομένως, για να ξεπεράσουν ένα προεδρικό βέτο, θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη στήριξη και Ρεπουμπλικανών βουλευτών και γερουσιαστών που θα επιλέξουν να διαφοροποιηθούν από την κομματική τους γραμμή.

Πού δεν μπορεί να παρέμβει ο Τραμπ

Υπάρχουν, επίσης, συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες ο πρόεδρος δεν έχει δικαίωμα άσκησης βέτο. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να μπλοκάρει συνταγματικές τροποποιήσεις ούτε αποφάσεις που αφορούν την εσωτερική λειτουργία των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, όπως η έκδοση κλητεύσεων στο πλαίσιο κοινοβουλευτικών ερευνών ή οι ψηφοφορίες για περιφρόνηση του Κογκρέσου.

Επιπλέον, ο Τραμπ δεν μπορεί να ασκήσει επιλεκτικό βέτο σε συγκεκριμένες διατάξεις ενός νομοσχεδίου. Οφείλει είτε να το υπογράψει στο σύνολό του είτε να το απορρίψει ολόκληρο.

Η επόμενη ημέρα στην Ουάσινγκτον

Παρά την εκλογική τους επικράτηση, οι Δημοκρατικοί θα βρεθούν αντιμέτωποι με σημαντικούς θεσμικούς περιορισμούς στην προσπάθειά τους να εφαρμόσουν το πρόγραμμά τους. Από την άλλη, η κοινοβουλευτική τους πλειοψηφία τούς εξασφαλίζει ισχυρές δυνατότητες ελέγχου της κυβέρνησης, παρέμβασης στους προεδρικούς διορισμούς και άσκησης πολιτικής πίεσης στον Λευκό Οίκο.

Το κατά πόσο αυτή η νέα ισορροπία δυνάμεων θα οδηγήσει σε νομοθετικές συμφωνίες ή σε παρατεταμένη αντιπαράθεση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάθεση συνεργασίας των δύο πλευρών.