“Σπάει” το ακροδεξιό μπλοκ Τραμπ – Ευρωπαίων

Σημάδια αποστασιοποίησης από τον Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζουν ηγέτες της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς, μετά τη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, που οδήγησε στην απώλεια του ελέγχου τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας.

Όπως αναφέρει το TIME, η μεταστροφή αυτή, αν και προς το παρόν περιορισμένη, έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αρκετοί Ευρωπαίοι ακροδεξιοί πολιτικοί είχαν επενδύσει στη στενή ιδεολογική τους σχέση με τον Αμερικανό πρόεδρο. Χαρακτηριστικό είναι ότι η Τζόρτζια Μελόνι και ο ηγέτης του ισπανικού Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, είχαν προσκληθεί στην ορκωμοσία του Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025.

Ωστόσο, η εκλογική αποδυνάμωση των Ρεπουμπλικανών, σε συνδυασμό με τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου στο Ιράν, φαίνεται να αλλάζει τις ισορροπίες.

Η Βάιντελ καταλογίζει στον Τραμπ την ήττα των Ρεπουμπλικανών

Η συμπρόεδρος της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), Άλις Βάιντελ, συνέδεσε ευθέως την εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών με την αμερικανική στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν.

«Ο Τραμπ είχε υποσχεθεί στους ψηφοφόρους του ότι δεν θα ακολουθούσε μια παρεμβατική εξωτερική πολιτική. Αυτή η αθέτηση της προεκλογικής του υπόσχεσης επέστρεψε τώρα για να στοιχειώσει τους Ρεπουμπλικανούς», δήλωσε στο γερμανικό T-online.

Αναγνωρίζοντας ότι το κυβερνών κόμμα συνήθως χάνει έδρες στις ενδιάμεσες εκλογές, η Βάιντελ χαρακτήρισε το μέγεθος της ήττας «αξιοσημείωτο», αποδίδοντάς το κυρίως στις «καταστροφικές συνέπειες του πολέμου στο Ιράν».

Οι δηλώσεις της σηματοδοτούν αλλαγή τόνου για ένα κόμμα που είχε δεχθεί επανειλημμένα τη στήριξη της κυβέρνησης Τραμπ. Τον Φεβρουάριο του 2025, λίγες ημέρες πριν από τις γερμανικές εκλογές, η Βάιντελ είχε συναντηθεί με τον Αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ενώ ο Έλον Μασκ είχε συμμετάσχει διαδικτυακά σε προεκλογική εκδήλωση του AfD.

Αποστάσεις από Μπαρντελά και Αμπασκάλ

Ανάλογη στάση υιοθέτησε ο Ζορντάν Μπαρντελά, πρόεδρος του γαλλικού ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού, επισημαίνοντας ότι η αμερικανική επέμβαση στο Ιράν είχε «πολύ σοβαρές συνέπειες» για τις οικονομίες παγκοσμίως.

«Το βέβαιο είναι ότι η δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ διαφέρει σημαντικά, ως προς τη φιλοσοφία και την εξωτερική πολιτική της, από την πρώτη, όταν πολιτική του φιλοδοξία ήταν να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τις μεγάλες διεθνείς συγκρούσεις», ανέφερε.

Στην Ισπανία, ο επικεφαλής του Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, απέφυγε να σχολιάσει την εκλογική αναμέτρηση στις ΗΠΑ, ενόψει των πρόωρων εκλογών της 29ης Νοεμβρίου.

«Δεν βρίσκομαι στο Μίσιγκαν για να αναλύσω εκλογές, βρίσκομαι στη Σιουδάδ Ρεάλ. Και ενόψει των εκλογών της 29ης Νοεμβρίου, δεν με ενδιαφέρει καθόλου τι συμβαίνει σε άλλες χώρες», δήλωσε.

Η στάση του έρχεται σε αντίθεση με την προηγούμενη στενή σχέση του με τον Τραμπ, ο οποίος το 2025 είχε επαινέσει δημόσια το έργο του στην Ισπανία.

Ο Γεώργιος Σαμαράς, επίκουρος καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο King’s College του Λονδίνου, εκτιμά ότι η έκταση της ήττας των Ρεπουμπλικανών προκάλεσε «σοκ σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο».

Όπως σημειώνει στο TIME, η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά βρίσκεται ουσιαστικά αντιμέτωπη με την απώλεια του παγκόσμιου ηγέτη της.

Το MAGA μετατρέπεται σε εκλογικό βάρος

Σύμφωνα με τον Μουτζτάμπα Ραχμάν, διευθύνοντα σύμβουλο για την Ευρώπη στην εταιρεία ανάλυσης πολιτικού κινδύνου Eurasia Group, η απομάκρυνση των Ευρωπαίων ακροδεξιών από το κίνημα MAGA δεν ξεκίνησε με τις αμερικανικές εκλογές.

Όπως εξηγεί, η σύνδεση με τον Τραμπ είχε ήδη αρχίσει να θεωρείται εκλογικό μειονέκτημα, ιδιαίτερα μετά τις απειλές του για τη Γροιλανδία και τις συνέπειες του πολέμου στο Ιράν για το κόστος ζωής.

Ο Μπαρντελά, που το 2024 δήλωνε ότι η «καρδιά του γέρνει προς τον Τραμπ», είχε καλέσει τον περασμένο Ιανουάριο την Ευρωπαϊκή Ένωση να αντισταθεί στις απειλές προσάρτησης της Γροιλανδίας, χαρακτηρίζοντάς τες ευθεία αμφισβήτηση της κυριαρχίας ευρωπαϊκής χώρας.

Αποστάσεις από τη συγκεκριμένη πολιτική είχαν πάρει τόσο το AfD όσο και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία χαρακτήρισε «λάθος» τις απειλές Τραμπ για επιβολή δασμών σε Ευρωπαίους συμμάχους.

Οι σχέσεις της Μελόνι με τον Αμερικανό πρόεδρο είχαν δοκιμαστεί και τον Ιούνιο, όταν εκείνος υποστήριξε ότι η Ιταλίδα πρωθυπουργός τον είχε «παρακαλέσει» για μια κοινή φωτογραφία στη σύνοδο της G7. Η ίδια διέψευσε τον ισχυρισμό, χαρακτηρίζοντάς τον «εντελώς κατασκευασμένο».

Ο πόλεμος στο Ιράν βαθαίνει το ρήγμα

Καθοριστικό ρόλο στην επιδείνωση των σχέσεων παίζει ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος διανύει πλέον τον ένατο μήνα του και έχει οδηγήσει σε αύξηση των ενεργειακών τιμών, επιβαρύνοντας τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.

Ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης και ηγέτης της Λέγκας, Ματέο Σαλβίνι, εξέφρασε την ελπίδα η ήττα των Ρεπουμπλικανών να σηματοδοτήσει το τέλος του «παρεμβατισμού σε ολόκληρο τον κόσμο».

«Το αμερικανικό αποτέλεσμα επηρεάστηκε πάνω απ’ όλα από τους πολέμους, τις διεθνείς εντάσεις και την αύξηση του κόστους ζωής, οι συνέπειες των οποίων επιβαρύνουν άμεσα τις οικογένειες», δήλωσε.

Ακόμη πιο επικριτικός εμφανίστηκε ο Ρούπερτ Λόου, επικεφαλής του βρετανικού ακροδεξιού κόμματος Restore Britain, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο στο Ιράν «καταστροφικό λάθος».

«Τι πέτυχε αυτός ο πόλεμος; Απολύτως τίποτα αξιόλογο», υποστήριξε.

Η κυβέρνηση Τραμπ, πάντως, απορρίπτει την εικόνα αποδυνάμωσης των διεθνών σχέσεών της. Η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε στο TIME ότι ο πρόεδρος «έχει αποκαταστήσει αποτελεσματικά την αμερικανική ισχύ στην παγκόσμια σκηνή και έχει ενισχύσει τις σχέσεις με τους ηγέτες του κόσμου».

Θα εγκαταλείψει η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά τον Τραμπ;

Ο Ραχμάν εκτιμά ότι η ήττα των Ρεπουμπλικανών έχει πλήξει περαιτέρω την εικόνα του MAGA, σε μια περίοδο κατά την οποία ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα προσδοκούσαν πολιτικά οφέλη από την άνοδο του Τραμπ.

Η αλλαγή του πολιτικού κλίματος έχει ιδιαίτερη σημασία ενόψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών του 2027. Ο Τραμπ είχε εκφράσει πρόσφατα τη συμπάθειά του προς τη Μαρίν Λεπέν, ενώ είχε στηρίξει ενεργά και τον Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία. Η συμμετοχή του Τζέι Ντι Βανς στην προεκλογική εκστρατεία του τελευταίου δεν απέτρεψε, ωστόσο, την ήττα του από τον Πέτερ Μαγιάρ τον Απρίλιο, που έβαλε τέλος στη 16χρονη διακυβέρνησή του.

«Το συμπέρασμα είναι ότι το MAGA και ο Τραμπ αποτελούν πλέον βαρίδι και, εάν πρόκειται να υπάρξει κάποια σύνδεση μαζί τους, είναι προτιμότερο αυτή να είναι διακριτική και όχι δημόσια», εκτιμά ο Ραχμάν.

Από την πλευρά του, ο Ορελιέν Μοντόν, καθηγητής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Μπαθ, υπενθυμίζει ότι η διακρατική συνεργασία με το MAGA βοήθησε επί χρόνια τα ακροδεξιά κόμματα να διευρύνουν την πολιτική τους επιρροή. Ωστόσο, τέτοιες συμμαχίες έχουν συχνά ευκαιριακό χαρακτήρα και μπορούν να αναπροσαρμόζονται όταν αλλάζουν οι πολιτικές συνθήκες.

Κατά την εκτίμησή του, η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά δύσκολα θα διακόψει ολοκληρωτικά τους δεσμούς της με τον Τραμπ. Είναι πιθανότερο να περιορίσει, τουλάχιστον προσωρινά, τη δημόσια προβολή αυτών των σχέσεων.

Η συμμαχία με το MAGA, που μέχρι πρότινος αποτελούσε πολιτικό πλεονέκτημα για αρκετές ακροδεξιές δυνάμεις στην Ευρώπη, φαίνεται πλέον να απαιτεί πιο προσεκτικούς χειρισμούς.