Χάρης Τσιόκας: Και οι εκλογές στην Αμερική επικυρώνουν το αίτημα διαμόρφωσης πλειοψηφιών εναλλακτικής διακυβέρνησης

1. Η κοινωνία αποδοκιμάζει, αναζητά πολιτική έκφραση

Τα δημοσκοπικά ευρήματα στη χώρα μας καταγράφουν μια ολοένα διευρυνόμενη αναντιστοιχία: Ενώ η αποδοκιμασία της κυβέρνησης της ΝΔ ενισχύεται, η κοινωνική πλειοψηφία δεν διακρίνει ακόμη μια αξιόπιστη πολιτική διαδρομή για τη συγκρότηση εναλλακτικής κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Η αποχή και η τιμωρητική ψήφος αποτυπώνουν αυτή την αντίφαση. Οι πολίτες δεν αρκούνται στην αποδοκιμασία της κυβερνητικής πολιτικής. Αναζητούν έναν διαφορετικό δρόμο διακυβέρνησης, με συγκεκριμένο πρόγραμμα και απαντήσεις στις σύγχρονες ανάγκες.

Αυτό ακριβώς φαίνεται να μην αντιλαμβάνονται επαρκώς τα κόμματα του προοδευτικού χώρου, που συχνά εξαντλούν την παρουσία τους στην αντιπολιτευτική καταγγελία, χωρίς να διαμορφώνουν ένα διακριτό και πειστικό εναλλακτικό σχέδιο.

Την ίδια ώρα, συστημικά κέντρα ενθαρρύνουν σενάρια μεταβατικών κυβερνήσεων ή κυβερνήσεων ειδικού σκοπού, ακόμη και με συμμετοχή της ΝΔ. Πρόκειται για επιλογές που επιχειρούν να εκτονώσουν την κοινωνική δυσαρέσκεια μέσω εναλλαγής προσώπων, παρακάμπτοντας το πραγματικό αίτημα: την αλλαγή πολιτικής.

Η κοινωνία δεν αποδέχεται πλέον επιλογές που, στο όνομα των ευθυνών του χθες, αναπαράγουν την κομματική περιχαράκωση και προσφέρουν χρόνο για μια ακόμη τετραετία άδικων πολιτικών.

2. Η διεθνής ανακατάταξη και η νέα σχέση πολιτικής και κοινωνίας

Το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών, όπως και οι πρόσφατες εκλογικές καταγραφές στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο , δεν είναι τυχαίο. Αποτυπώνει τις μεγάλες αλλαγές στη σχέση πολιτικής και κοινωνίας.

Έχουμε εισέλθει σε μια νέα εποχή, όπου τα σύγχρονα παραγωγικά μοντέλα αναδιατάσσουν τις κοινωνικές διαστρωματώσεις και τις ανάγκες τους. Οι τεχνολογικές και επιστημονικές κατακτήσεις, ενώ θα μπορούσαν να αποτελούν εργαλεία συλλογικής προόδου, συχνά μετατρέπονται σε μέσα πλουτισμού και χειραγώγησης στα χέρια λίγων ισχυρών.

Την ίδια στιγμή, ευρύτερα κοινωνικά στρώματα δεν μπορούν πλέον να αντέξουν την ασυδοσία της αγοράς και, κυρίως, το διαρκώς αυξανόμενο κόστος ζωής.

Οι εκλογικές αντιδράσεις, αλλά και οι κινητοποιήσεις στην Ευρώπη, αναδεικνύουν την απαίτηση για νέους κανόνες δικαιοσύνης, ισότιμης πρόσβασης στα παραγωγικά, τεχνολογικά και χρηματοδοτικά εργαλεία και προστασίας των κοινών αγαθών.

Η πολιτική, όμως, σε πολλές περιπτώσεις έχει μεταλλαχθεί: από εργαλείο επίλυσης κοινωνικών αναγκών μετατρέπεται σε όχημα εξυπηρέτησης κερδοσκοπικών ανταγωνισμών. Το κράτος εγκαταλείπει σταδιακά τον ρόλο του εγγυητή κανόνων, ισότιμου ανταγωνισμού και πρόσβασης των πολιτών στα κοινά αγαθά, περιοριζόμενο συχνά σε κατασταλτικό μηχανισμό.

Η ακρίβεια, η μονομερής αξιοποίηση της τεχνολογίας και η αποδυνάμωση των διεθνών οργανισμών που διαμορφώνουν κανόνες δικαίου έχουν ρευστοποιήσει το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο.

3. Η προοδευτική διέξοδος απαιτεί πρόγραμμα και πλειοψηφία τώρα

Η αναντιστοιχία κοινωνικής αντιπολίτευσης και πολιτικής εκπροσώπησης δεν αντιμετωπίζεται με συνθήματα ούτε με σενάρια καλύτερης διαχείρισης των ίδιων πολιτικών. Απαιτούνται σύγχρονες προγραμματικές επεξεργασίες που να απαντούν στα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας και να συγκροτούν μια διαφορετική πρόταση διακυβέρνησης.

Για να υπάρξει πολιτική αλλαγή χρειάζονται δύο προϋποθέσεις: εκλογικό άθροισμα κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας χωρίς τη ΝΔ και εναλλακτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης που να εκφράζει τις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Γιατί κανένα κόμμα δεν μπορεί μονο του.

Αυτός ο δρόμος πρέπει να φωτιστεί από τώρα, πριν από τις εκλογές. Οι πολιτικοί φορείς του προοδευτικού χώρου δικαιούνται και οφείλουν να διατηρούν την αυτονομία τους και να διεκδικούν την ενίσχυση της εκλογικής τους επιρροής. Η αυτονομία, όμως, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε άλλοθι αδράνειας ή σε εμπόδιο για τη διαμόρφωση κοινής προοπτικής.

Οι διαιρέσεις του χθες πρέπει να γίνουν μάθημα για το αύριο. Οι συμβολισμοί συνεργασίας, η προγραμματική σύγκλιση και ο ανταγωνισμός δημιουργικών προτάσεων μπορούν να ενισχύσουν συνολικά τον προοδευτικό χώρο, να διευκολύνουν τη συγκρότηση πλειοψηφίας και να αποτρέψουν την εκλογική κυριαρχία της ΝΔ μέσω του μπόνους εδρών.

Η χώρα, η παραγωγική της βάση, η κοινωνική συνοχή και ιδιαίτερα η νέα γενιά ζητούν αντιστοίχιση των αναγκών τους με την πολιτική σε αυτή την τετραετία.

Η πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να παραπέμπεται σε επόμενες τετραετίες ούτε να εξαντλείται στην αλλαγή προσώπων. Όσοι , προσπερνούν την ανάγκη πολιτικής αλλαγής σ αυτές τις εκλογές , θα αναλάβουν και την ευθύνη τους.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να φύγει μια κυβέρνηση. Είναι να υπάρξει μια άλλη πολιτική που να μπορεί να κυβερνήσει και να εκφράσει την κοινωνική πλειοψηφία.