COP31: Με το “καλημέρα” οι διαφωνίες για το κλίμα στη σκιά της απουσίας των ΗΠΑ

Η ετήσια σύνοδος του ΟΗΕ για το κλίμα, η COP31, ξεκινά σήμερα στην Τουρκία με στόχο την εξεύρεση άμεσων λύσεων για την υπερθέρμανση του πλανήτη, αν και οι διαπραγματευτές έχουν ήδη ξεκινήσει μια μάχη σχετικά με τη χρηματοδότηση.

Η τελετή έναρξης θα καθυστερήσει κατά μία ώρα, χωρίς να έχει δοθεί μέχρι στιγμής κάποια επίσημη εξήγηση.

Στο μεταξύ μέχρι αργά χθες, Κυριακή, οι αντιπροσωπείες δυσκολεύονταν ακόμη να καταλήξουν σε συμφωνία για την ατζέντα των συζητήσεων που θα διεξαχθούν στη διάρκεια των επόμενων δύο εβδομάδων.

«Η COP31 ξεκινά με δυσκολίες», σχολίασε ο Τζάσπερ Ινβέντορ επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Greenpeace σε μήνυμά του προς το AFP.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ευρωπαϊκά κράτη αρνούνται να συμπεριλάβουν στην ημερήσια διάταξη ορισμένα ζητήματα που αφορούν τη χρηματοδότηση: «οι κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων χωρών παραμένουν αμετακίνητες» σε αυτό το σημείο, ανέφερε.

Από την πλευρά τους οι αφρικανικές χώρες ζητούν να περιληφθεί στην ατζέντα ο τριπλασιασμός της χρηματοδότησης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, απαραίτητος για την προστασία των πιο ευάλωτων χωρών από τις ξηρασίες, τις πλημμύρες ή την άνοδο της στάθμης των ωκεανών.

Αξιωματούχος της ΕΕ, του κορυφαίου παγκοσμίως χρηματοδότη υπέρ του κλίματος, ανέφερε την Παρασκευή ότι δεν υπάρχει «πολιτική βούληση» για επιπλέον οικονομικές δεσμεύσεις.

Στο τεράστιο εκθεσιακό πάρκο της Αττάλειας η ατμόσφαιρα χαρακτηρίζεται λιγότερο από ευφορία και περισσότερο από ρεαλισμό. Πολλοί περιγράφουν την COP31 ως μια προσπάθεια κυρίως να μεταφραστούν δεσμεύσεις προηγούμενων συνόδων σε συγκεκριμένη δράση.

Η φετινή χρονιά έχει σημαδευτεί από σειρά κλιματικών καταστροφών, από τις καταστροφικές πλημμύρες στο Νεπάλ και τα κύματα καύσωνα στην Ευρώπη ως τις πυρκαγιές στην Ινδονησία.

Την ίδια ώρα η ενεργειακή κρίση που τροφοδοτείται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, η άνοδος των τιμών και οι δημοσιονομικές δυσκολίες, που αντιμετωπίζουν πολλές χώρες, εμποδίζουν τις κλιματικές φιλοδοξίες.

Τον Σεπτέμβριο ο ΟΗΕ προειδοποίησε ότι ο πλανήτης εξακολουθεί να βρίσκεται σε μια πορεία ασύμβατη με τον πιο φιλόδοξο στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, στο πλαίσιο της οποίας οι χώρες δεσμεύτηκαν να προσπαθήσουν να περιορίσουν την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5° Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Μάχη για την ηλεκτρική ενέργεια

Η Τουρκία προεδρεύει αυτής της COP με τη στήριξη της Αυστραλίας, η οποία έχει αναλάβει να ηγείται των διαπραγματεύσεων, μια διευθέτηση που προέκυψε από έναν πρωτοφανή συμβιβασμό σχετικά με τη διοργάνωση της συνόδου.

Η Άγκυρα προτίθεται να καταστήσει τον εξηλεκτρισμό κεντρικό θέμα της συνόδου. Στόχος της είναι να συμφωνήσουν οι χώρες στην αύξηση του μεριδίου του ηλεκτρισμού στην παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας στο 35% έως το 2035, από περίπου 20% που είναι σήμερα.

Και αυτή η πρωτοβουλία ενδέχεται να αποτελέσει αφορμή για διαμάχες.

Η ΕΕ ζητεί τον «καθαρό» εξηλεκτρισμό, εννοώντας την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που δεν θα προέρχεται από τον άνθρακα, το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο. Είναι πιθανό αρκετές χώρες που παράγουν ορυκτά καύσιμα να προβάλουν αντίσταση.

Χωρίς τις ΗΠΑ η COP31

Ακόμη ένα ζήτημα που ρίχνει σκιά στη σύνοδο είναι η απουσία εκπροσώπων από τις ΗΠΑ: τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και τη δεύτερη πιο ρυπογόνα χώρα μετά την Κίνα.

Η αποτελεσματικότητα του καταμερισμού ρόλων μεταξύ Τουρκίας και Αυστραλίας θα βρεθεί επίσης στο μικροσκόπιο. Τι συμβαίνει σε περίπτωση διαφωνίας για ένα συγκεκριμένο ζήτημα; Θα μπορούσε αυτή η συνεργασία, δεδομένου ότι οι δύο χώρες έχουν διαφορετικούς συμμάχους, να διευκολύνει στην πραγματικότητα την επίτευξη ενός συμβιβασμού;

Παρά το γεγονός ότι οι συνομιλίες προμηνύονται δύσκολες, «η ατμόσφαιρα είναι καλή», χάρη κυρίως στη φιλοξενία και την «καλή χημεία» μεταξύ των συμπροέδρων, σχολίασε χθες ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Αζερμπαϊτζάν Γιαλτσίν Ραρίγεφ.

«Το βασικό είναι», πρόσθεσε, «να επιτευχθεί μια ισορροπία μεταξύ των πυλώνων της Συμφωνίας του Παρισιού: της προσαρμογής (σ.σ. στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής), του μετριασμού (σ.σ. των αιτιών της, για παράδειγμα μέσω του περιορισμού της κατανάλωσης άνθρακα) και της χρηματοδότησης».