Κούρσα πληθωρισμού, αναζητούνται νέα φρένα – “Φωτιά” σε ρεύμα, καύσιμα και τρόφιμα

Με την ακρίβεια να επιταχύνει και το κύμα των ανατιμήσεων να επεκτείνεται από την ενέργεια στα τρόφιμα, τη στέγαση και τις καθημερινές υπηρεσίες, η κούρσα του πληθωρισμού αποκτά νέα δυναμική, αφήνοντας τα νοικοκυριά αντιμέτωπα με ένα ολοένα υψηλότερο κόστος διαβίωσης.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Οκτώβριο αποτυπώνουν την ένταση των πιέσεων. Συγκεκριμένα, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,7%, από 5% τον Σεπτέμβριο, όταν έναν χρόνο νωρίτερα, τον Οκτώβριο του 2025, η ετήσια αύξηση ήταν μόλις 2%.

Πίσω από την επιτάχυνση βρίσκεται κυρίως το ενεργειακό κόστος, το οποίο λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ακρίβειας για ολόκληρη την οικονομία. Οι αυξήσεις στα καύσιμα και την ηλεκτρική ενέργεια μεταφέρονται σταδιακά στην παραγωγή, στις μεταφορές, στη λειτουργία των επιχειρήσεων και τελικά στις τιμές που πληρώνει ο καταναλωτής.

Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα ανατιμήσεων, που δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς ενέργειας, αλλά αγγίζει σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητας.

Ενεργειακό ράλι με αυξήσεις έως 80%

Η εικόνα είναι αποκαλυπτική στο μέτωπο της ενέργειας. Σε ετήσια βάση, το φυσικό αέριο καταγράφει άλμα 80%, το πετρέλαιο κίνησης αυξάνεται κατά 39,4%, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 37,5% και η βενζίνη κατά 25%. Ακολουθούν τα άλλα καύσιμα με αύξηση 21,1%, ο ηλεκτρισμός με 17,9% και τα στερεά καύσιμα με 8,5%.

Πρόκειται για ανατιμήσεις που συμπιέζουν άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις σε επιχειρήσεις και παραγωγικές δραστηριότητες, ενισχύοντας τον κίνδυνο νέων αυξήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες.

Μάλιστα, η ανοδική πορεία δεν περιορίστηκε στη σύγκριση με πέρυσι. Μόνο από τον Σεπτέμβριο στον Οκτώβριο, το φυσικό αέριο είναι ακριβότερο κατά 15,3%, τα άλλα καύσιμα κατά 15,5%, ο ηλεκτρισμός κατά 4,7% και η βενζίνη κατά 1,3%. Μοναδική αξιοσημείωτη αποκλιμάκωση καταγράφηκε στο πετρέλαιο θέρμανσης, η τιμή του οποίου υποχώρησε κατά 12,3% σε μηνιαία βάση.

Ανατιμήσεις και στο καλάθι της καθημερινότητας

Το ενεργειακό κύμα περνά, βέβαια,  με τη σειρά του “στο καλάθι της νοικοκυράς”, διατηρώντας σε ανοδική τροχιά το κόστος βασικών ειδών διατροφής. Σε ετήσια βάση, το αρνί και το κατσίκι καταγράφουν αύξηση 9,1%, τα λαχανικά 8,4%, το μοσχάρι 6,5%, τα αυγά 4,9%, τα τυριά 2,4% και το ψωμί και τα προϊόντα αρτοποιίας 1,8%. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αύξηση στα παστά ψάρια, με 10,4%.

Η πίεση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις ετήσιες μεταβολές. Από τον Σεπτέμβριο στον Οκτώβριο, τα φρούτα ακριβύνθηκαν κατά 11,6%, τα λαχανικά κατά 8,3%, τα δημητριακά πρωινού κατά 8,2%, το γιαούρτι κατά 3,2% και το αρνί και κατσίκι κατά 2,8%. Οι αυξήσεις αυτές, μάλιστα, έρχονται να προστεθούν σε ένα ήδη επιβαρυμένο επίπεδο τιμών, περιορίζοντας περαιτέρω τις δυνατότητες των καταναλωτών.

Η ακρίβεια, άλλωστε, έχει ξεπεράσει προ πολλού τα “σύνορα” του σούπερ μάρκετ, όπου πάντως η εικόνα με βάση το ΙΕΛΚΑ είναι καλύτερη. Συγκεκριμένα, σταθεροποίηση τιμών με μεταβολή +0,35% στα σούπερ μάρκετ τον Οκτώβριο 2026 καταδεικνύει έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).

Όπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση, ο «πληθωρισμός» στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ είναι της τάξης του +0,35% τον Οκτώβριο 2026 σε σχέση με τον Οκτώβριο 2025. Συνολικά το τελευταίο τρίμηνο Αύγουστος-Οκτώβριος καταγράφει μείωση κατά -0,18%. Το 10μηνο του 2026 καταγράφει μικρή αύξηση 0,90% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, οι επιμέρους κατηγορίες παρουσιάζουν συγκριτικά με τους πρώτους μήνες του έτους πολύ μικρές διακυμάνσεις. α ενοίκια κατοικιών αυξήθηκαν κατά 6,8% σε ετήσια βάση, ενώ κατά 4,4% ακριβότερη είναι η επισκευή και συντήρηση κατοικιών και κατά 5,9% οι διάφορες υπηρεσίες που σχετίζονται με το σπίτι. Στην ένδυση και την υπόδηση οι τιμές είναι αυξημένες κατά 3,8%.

Πέρα όμως από το σούπερ μάρκετ, σημαντικές ανατιμήσεις καταγράφονται και στις μετακινήσεις και τις υπηρεσίες αναψυχής. Τα αεροπορικά εισιτήρια εμφανίζουν αύξηση 32,9%, τα ξενοδοχεία 27,6% και τα πακέτα διακοπών 6,2%. Παράλληλα, τα εστιατόρια, τα ζαχαροπλαστεία και τα ταχυφαγεία έχουν αυξήσει τις τιμές τους κατά 4,7%, ενώ τα ασφάλιστρα υγείας καταγράφουν άνοδο 7%.

Η στέγαση και οι μεταφορές στην πρώτη γραμμή

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η κατανομή των αυξήσεων ανά κατηγορία δαπάνης επιβεβαιώνει ότι οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται σε βασικούς τομείς της καθημερινότητας. Ειδικότερα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η ομάδα της στέγασης εμφανίζει αύξηση 15,1%, με τις ανατιμήσεις να αφορούν τα ενοίκια, τα καύσιμα θέρμανσης, τον ηλεκτρισμό, το φυσικό αέριο και τις εργασίες συντήρησης κατοικιών.

Ακολουθούν οι μεταφορές με αύξηση 13,8%, ως αποτέλεσμα κυρίως της ανόδου στο πετρέλαιο κίνησης, τη βενζίνη, τα άλλα καύσιμα, τη συντήρηση οχημάτων και τα αεροπορικά εισιτήρια. Σημαντική είναι επίσης η επιβάρυνση στην ομάδα «Ξενοδοχεία-Καφέ-Εστιατόρια», όπου ο δείκτης αυξήθηκε κατά 5,8%.

Στην ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» η αύξηση διαμορφώθηκε στο 2,1%, ενώ κατά 3,8% αυξήθηκε ο δείκτης ένδυσης και υπόδησης. Ακριβότερες κατά 2,9% έγιναν και οι υπηρεσίες εκπαίδευσης, ενώ η ομάδα της υγείας κατέγραψε αύξηση 1%.

Στον αντίποδα, περιορισμένες μειώσεις σημειώθηκαν στα αλκοολούχα ποτά και τον καπνό, καθώς και στην ενημέρωση και επικοινωνία, όπου οι τιμές υποχώρησαν κατά 2,2%, κυρίως λόγω της μείωσης στις υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας και σε συγκεκριμένο ηλεκτρονικό εξοπλισμό.

Σε μηνιαία βάση, πάντως, με βάση την ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε κατά 0,7% τον Οκτώβριο, έναντι αύξησης μόλις 0,1% κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους. Αντίστοιχα, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 5,7% σε ετήσια βάση, ενώ σε μηνιαία βάση αυξήθηκε κατά 0,4%.

Νέο μέτωπο το κόστος παραγωγής

Ανησυχητικά, ωστόσο, είναι και τα μηνύματα από το μέτωπο της βιομηχανίας, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους αρχίζει να αποτυπώνεται με ένταση στις τιμές παραγωγού. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός δείκτης τιμών παραγωγού στη βιομηχανία αυξήθηκε κατά 20,4% τον Σεπτέμβριο σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, έναντι μείωσης 1,1% που είχε καταγραφεί έναν χρόνο νωρίτερα.

Η αύξηση προήλθε κυρίως από την εκτίναξη του δείκτη τιμών παραγωγού στην εξωτερική αγορά κατά 38,3%, ενώ στην εγχώρια αγορά η άνοδος διαμορφώθηκε στο 13,2%. Σε μηνιαία βάση, μάλιστα, ο δείκτης αυξήθηκε κατά 5,1% σε σύγκριση με τον Αύγουστο, έναντι αύξησης μόλις 0,2% κατά την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για τη συνέχεια, καθώς το αυξημένο κόστος παραγωγής μπορεί να μεταφερθεί με χρονική υστέρηση στις τελικές τιμές των προϊόντων, συντηρώντας τον πληθωρισμό και διευρύνοντας τις πιέσεις στην αγοραστική δύναμη.

Πιερρακάκης: Στοχευμένα μέτρα για έναν δύσκολο χειμώνα

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ζήτημα της ακρίβειας και της ενεργειακής επιβάρυνσης βρέθηκε στο επίκεντρο της συνέντευξης που παραχώρησε στο Euronews ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης.

Απαντώντας σε ερώτηση για την άνοδο των τιμών της ενέργειας και τις επιπτώσεις τους στην οικονομία, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία για τον συντονισμό των ενεργειών τους.

Όπως σημείωσε, η Ευρώπη έχει εισέλθει σε μια περίοδο υψηλότερου κόστους κεφαλαίου, με τη μέση απόδοση των δεκαετών ομολόγων να έχει αυξηθεί από 1,1% το 2016 σε περίπου 4% σήμερα. Ένα περιβάλλον που, όπως εξήγησε, συνδέεται με τις δημοσιονομικές πιέσεις, τις ενεργειακές ανάγκες, τις αυξημένες κοινωνικές δαπάνες και τις μεγαλύτερες επενδυτικές απαιτήσεις.

Ειδικά για τον πληθωρισμό, ο πρόεδρος του Eurogroup συνέδεσε την άνοδό του με την ενεργειακή κρίση, επισημαίνοντας ότι η αύξηση των τιμών της ενέργειας αποτελεί βασικό παράγοντα των νέων πιέσεων. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη συντονισμού των παρεμβάσεων και στήριξης των πολιτών, με βάση τις δημοσιονομικές δυνατότητες κάθε κράτους.

«Κοινός μας στόχος είναι να στηρίξουμε τους πολίτες ώστε να ανταποκριθούν στις προκλήσεις ενός ιδιαίτερα δύσκολου χειμώνα», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας το στίγμα της ευρωπαϊκής προσέγγισης.

Ο ίδιος τάχθηκε υπέρ προσωρινών και στοχευμένων μέτρων, προσαρμοσμένων στις ανάγκες των πολιτών και με έμφαση στους πιο ευάλωτους και σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η πιο βιώσιμη απάντηση στην ενεργειακή κρίση βρίσκεται στις επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές.

“Προσπαθούμε να συντονίσουμε τις ενέργειές μας και τη στήριξη που παρέχουμε στους πολίτες.Η στήριξη αυτή λαμβάνει διαφορετικές μορφές, ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες κάθε χώρας. Κοινός μας στόχος, ωστόσο, είναι να στηρίξουμε τους πολίτες ώστε να ανταποκριθούν στις προκλήσεις ενός ιδιαίτερα δύσκολου χειμώνα. Προφανώς, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να επενδύσουμε στις ενεργειακές υποδομές. Αυτή είναι, θα έλεγα, η πιο βιώσιμη απάντηση” τόνισε ο κ. Πιερρακάκης και συνέχισε:

 “Χρειαζόμαστε, όμως, και προσωρινά μέτρα, στοχευμένα μέτρα. Χρειαζόμαστε μέτρα προσαρμοσμένα στις ανάγκες των πολιτών, τα οποία θα στηρίζουν ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους και όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Αυτό ακριβώς προσπαθούμε να κάνουμε. Και ένα μέρος της δουλειάς μας στο Eurogroup, κάτι που θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό, είναι να διαμορφώσουμε μια κοινή αντίληψη για το πρόβλημα και μια κοινή γλώσσα για την περιγραφή του. Αν εξετάσουμε τις λύσεις, αν δούμε πώς μπορούμε να αντιδράσουμε με τον αποτελεσματικότερο τρόπο….”

Υπενθυμίζεται ότι πριν λίγες μέρες, στον ΣΚΑΙ ο Κυριάκος Πιερρακάκης είχε αναφέρει ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει να στηρίζει τα νοικοκυριά απέναντι στην ενεργειακή κρίση, δηλώνοντας ότι «έχουμε δώσει πάνω από 1,44 δισ. από την έναρξη της κρίσης αμιγώς για ενεργειακά μέτρα» και ότι «θα είμαστε δίπλα σε κάθε πολίτη για όσο χρειαστεί, επειδή η Ελλάδα έχει χτίσει δυνατότητες».