Και όμως, πληρώνουμε τα περισσότερα σε φόρους

Η Ελλάδα εισπράττει περισσότερους φόρους και δαπανά περισσότερα δημόσια χρήματα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, από τον μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωραία. Συνεπώς θα διαθέτει διαθέτει αναλογικά περισσότερα και για την Υγεία, την Παιδεία ή τη στήριξη των οικογενειών. Λάθος! Συμβαίνει το αντίθετο. Το διαβάζουμε στην ανάλυση του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών για τη φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα.

Ας ξεκινήσουμε από τα έσοδα. Παρά τις δεκάδες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών από το 2019, το συνολικό φορολογικό βάρος παραμένει αμετάβλητο στο 41,3% του ΑΕΠ. Είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο των χωρών της ΕΕ, που βρίσκεται στο 37,9%. Σε απόλυτους αριθμούς, τα έσοδα από φόρους και εισφορές αυξήθηκαν από 76,4 δισ. ευρώ το 2019 σε 103,2 δισ. το 2025. Βεβαίως, αυτό δεν ακυρώνει τις φοροελαφρύνσεις που θέσπισε η κυβέρνηση. Η οικονομία μεγάλωσε, οι τιμές δια του πληθωρισμού αυξήθηκαν και η φορολογική συμμόρφωση βελτιώθηκε. Ωστόσο, το κράτος εξακολουθεί να εισπράττει το ίδιο μερίδιο της οικονομικής δραστηριότητας.

Υπάρχει και μία δεύτερη ιδιαιτερότητα. Η Ελλάδα στηρίζεται πολύ περισσότερο στους έμμεσους φόρους, που αντιστοιχούν στο 17,2% του ΑΕΠ, έναντι 13,4% στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος των φορολογικών εσόδων προέρχεται από την κατανάλωση, επιβαρύνοντας αναλογικά περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα. Κατανοητό. Όταν όλοι πληρώνουν τον ίδιο φόρο για ένα προϊόν ή υπηρεσία, ο ασθενέστερος οικονομικά υφίσταται μεγαλύτερο βάρος.

Ας περάσουμε τώρα στις δαπάνες. Το ελληνικό κράτος ξοδεύει συνολικά το 48,2% του ΑΕΠ, έναντι 45,9% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Όμως για την υγεία διαθέτει 5,7%, έναντι 6,8% στην ΕΕ, και για την παιδεία 3,9%, έναντι 5%. Πού πηγαίνει η διαφορά; Σίγουρα ένα μεγάλο κομμάτι της καταλήγει στην Άμυνα. Εμείς ξοδεύουμε το 2,2% του ΑΕΠ και οι εταίροι μας, που έχουν καλύτερους γείτονες, το 1,6%.

Επίσης, οι δαπάνες για γενικές δημόσιες υπηρεσίες φτάνουν το 8,3% του ΑΕΠ, έναντι 5,6% στην ΕΕ. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνεται και η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους. Συνεπώς, ένα μέρος των διαθέσιμων πόρων απορροφάται από υποχρεώσεις και ανάγκες που δεν μεταφράζονται άμεσα σε υπηρεσίες υγείας ή εκπαίδευσης.

Και τώρα σημειώστε ποια είναι η οικονομική επίπτωση της γήρανσης του πληθυσμού. Ας υποθέσουμε ότι το κράτος δαπανά 1.000 ευρώ για κοινωνική προστασία. Στις συντάξεις πηγαίνουν τα 785 ευρώ, έναντι 620 στην Ε.Ε. Εδώ βρίσκεται το εθνικό μας δημογραφικό αδιέξοδο: πρέπει να υποστηριχθούν οι γηραιότεροι εις βάρος των νεότερων.

Όμως και πάλι, ακόμα και αν ήμασταν χώρα γερόντων, η διαφορά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες δεν εξηγείται εύκολα. Από τα 1.000 ευρώ του παραδείγματος, για την οικογένεια και τα παιδιά στην Ελλάδα διατίθενται μόλις 51 ευρώ, έναντι 124 στην Ε.Ε. Και για την ασθένεια και την αναπηρία 85 ευρώ, έναντι 141.

Εδώ αναδύεται ένα πολύπλοκο, αλλά πολύ ενδιαφέρον ερώτημα: Πώς γίνεται ένα κράτος που φορολογεί και δαπανά αναλογικά περισσότερο να διαθέτει λιγότερα σε τόσο κρίσιμους τομείς; Πού κατευθύνεται η διαφορά και ποιες ανάγκες προηγούνται μετά την Άμυνα και το χρέος; Διότι όταν συζητάμε για τους φόρους μας απασχολεί τι βγάζουμε από την τσέπη. Μάλλον θα πρέπει να συζητήσουμε πιο αναλυτικά και τι γίνονται αυτά τα χρήματα.